Nieuw jaar, nieuw plankje: de kleine kunstboeken. Uit deze Atlas zur Baukunst haalde ik tijdens de studie vrijwel alle plattegronden en opstanden die ik nodig had. Ik zie dat paps ze heeft gekocht in 1982, maar dan heeft hij ze toch vrij kort daarna aan mij overgedaan. Waarvoor dank! Want met Duitse grondigheid wordt hierin alles behandeld van 5000 voor tot 1975 na Christus. Met verhelderende tekeneningen, en een tekst die het gebouw in de context plaatst, van de regio en van de tijd. Nooit wegdoen. Zoiets vind je pas na veel zoeken op google.
gründlich
Hella’s Year in Writing
Ik kwam een artikel tegen waarin het idee werd gegeven om op te schrijven voor welke mooie dingen van het afgelopen jaar je dankbaar was. Ik merkte dat ik meteen in opstand kwam: mooie dingen?
Ik lees de agenda door: vrijwel alleen kommer en kwel. Diverse dierbaren met enge onderzoeken en/of ziektes en operaties, twee jonge vrouwen die doodgaan aan kanker, diverse afspraken met doktoren, tandartsen en therapeuten, herinneringen om diverse medicijnen te bestellen, problemen met de verwarming, met de auto …
Ik lees mijn blog door, en zie tussen de dagelijkse boekenbespreekseltjes stukken over de mislukte pimping van mijn pedaalemmer, de belabberde service van PostNL (mijn nieuwe prulli, dat dan weer wel).
Ik maakte me over van alles druk, zoals kunst en kunsteducatie (1, 2, 3, 4).
Ik wond me op over de tijdgeest, zoals het (niet) checken van bronnen, de boerkini, zomergasten, culturele toeëigening, de dood van Leonard Cohen, de verkiezing van Trump, en depressie.
Ik wijdde stukken aan narcisme (1, 2, 3).
En ik schreef over mijn ziekte (1, 2).
Eens kijken of het dagboek – behalve bloeddrukmetingen, uitslagen van onderzoeken en verschijnselen van mijn ziekte (die ik anders zeker vergeet) – nog wat vreugde schenkt.
Het begint met de ijzel die me zo lang aan huis kluistert (inmiddels heb ik schoenijzertjes gekocht). Ik schrijf over een prachtige maar intens droevige film (45 years): kon ik maar zo schrijven! Ik plak foto's in van een mooie sneeuwwandeling in het park. Ik plak foto's in van de kunstwerkjes die ik maak, maar schrijf niet over de verrukking van het maken.
Kindeke studeert cum laude af en ik vind een prachtig horloge voor haar. Schoonzus trouwt en is een schitterende bruid (en ik scoorde een fijn jasje om aan te doen, van €100 voor €15). Een goede vriendin uit Aberdeen komt dichtbij wonen. Ik krijg een superlieve brief van Mijn Dames.
Ik scoor collageboeken bij de kringloop, ik krijg een nieuwe bril en een nieuwe telefoon, ik begin met cbd-olie.
Dan de aanslag in Brussel, het failliet van V&D, de dood van Johan Cruijff, Wim Brands pleegt zelfmoord. Dat hakt erin.
Ik lees een boek over Loneliness, en schrijf the history of my attachment. Over onveilige hechting en de gevolgen daarvan. Ik maak kennis met het concept van de Serial Upstager (de zogenaamde vriendin die álles altijd erger / beter / meer heeft, of een kennis heeft die alles beter / erger/ meer heeft of kan).
Ik herlees het boek waar ik aan werk, en het lukt weer niet om verder te schrijven. Toch schrijf ik een dagelijks blogje, en heb veel leuke contacten met mensen die reageren. Ook op mijn knutsels krijg ik fijne reacties.
Ik ga naar mooie concerten, voorstellingen en tentoonstellingen, dat lukt gelukkig soms wel. Zulke dingen moeten het gebrek aan vakanties vergoeden. Kindeke gaat naar Schotland om te mediteren en ons oude huis op te zoeken, ik geniet van haar appjes en foto's.
Ik krijg in juni al inspiratie voor de kerstkaarten.
Brexit. Nieuwe matras. Beppedag. Aanslag in Nice.
Ik lees oude dagboeken om uit te zoeken wanneer ik mijn inspiratieboeken heb gekocht, en kom weer tot nieuwe inzichten over narcisme, en mijn jeugd. "Het belegeren van een stad van binnenuit en er alles verbieden wat die stad uniek maakt." De nardar wordt weer aangescherpt.
Ik besef hoe verschrikkelijk hard ik de laatste jaren heb gewerkt, dat het geen wonder is dat ik zo moe ben.
"Ik stop geen energie meer in stemmen die mijn bezieling ondermijnen."
"Bezieling ligt voorbij denken en voelen in de diepe verankering en stilte van wie ik ben."
Ik krijg een prachtige doek van Frida Kahlo van de buurmannen, voor het oppassen op hun plantjes.
Ik maak een serie collages van Heldinne's Reis.
Ik ga een cursus intuïtief schilderen doen maar het lukt me niet om het vol te houden, wegens gebrek aan energie, die extra opgeslurpt wordt door deelnemers die enorm doorzeuren over hun proces. Ik kan me voor de omgeving prima afsluiten, maar niet voor die aanslagen op de energie in een ruimte.
Kindeke krijgt een kat!
Ik heb nog wat leuke verjaardagsfeestjes, en er gaan nog meer mensen dood. Leonard Cohen vind ik echt erg. We hebben weer een super Sinterklaas, en kerst bij nicht Emma is ook reuze gezellig.
En zo vlood het jaar heen.
De mooie dingen waren er wel, maar ik schreef meer over de moeilijke dingen. Omdat die verwerkt moeten worden, en schrijven (en creëren) voor mij de enige mogelijkheden zijn.
Soms vind ik mezelf wel zielig. Al die dagen alleen thuis, en vaak zo moe of pijnig. Maar in feite zitten er in bijna elke dag geluksmomenten: een lief appje, een mooi programma, een talentvolle cursist, fijn knutselen, de mogelijkheid om daar af en toe mooie materialen voor te kopen, mijn lieve kindeke, mijn lieve nichten en mijn lieve katje. Er is genoeg om dankbaar voor te zijn. Een goed voornemen moet zijn: daar meer aandacht aan geven.
Geplaatst in autobio
4 Reacties
hoofdpersonen
#schrijftiphella 1908 Een hoofdpersoon heeft een persoonlijkheid nodig, anders is hij een witte krijttekening op wit papier.
#schrijftiphella 1909 Een hoofdpersoon moet kunnen handelen, om iets aan zijn omstandigheden te veranderen.
#schrijftiphella 1910 Een hoofdpersoon is geen blaadje in de beek, maar een rots in de rivier. Eens? Oneens?
#schrijftiphella 1911 Een hoofdpersoon heeft een sterke motivatie nodig die hem tot handelen aanzet.
#schrijftiphella 1912 Een hoofdpersoon moet een grote angst hebben.
#schrijftiphella 1913 Een hoofdpersoon moet een conflict tussen twee zwaarwegende keuzes ervaren.
#schrijftiphella 1914 Een hoofdperson moet een conflict in de buitenwereld hebben dat zijn innerlijke keuzeconflict weerspiegelt.
#schrijftiphella 1915 Een hoofdpersoon moet contacten met andere mensen hebben.
#schrijftiphella 1916 Een lezer wil een nieuw verhaal, maar tegelijk een oud verhaal: dat van hemzelf.
#schrijftiphella 1917 Een hoofdpersoon moet in minstens één ding heel goed zijn.
#schrijftiphella 1918 Een hoofdpersoon moet in minstens één ding heel slecht zijn.
#schrijftiphella 1919 Een hoofdpersoon moet spreken als zichzelf, niet als de schrijver.
#schrijftiphella 1920 Een hoofdpersoon moet een paar duidelijke uiterlijke kenmerken hebben.
#schrijftiphella 1921 Een hoofdperson moet onverwachte emoties ervaren. Waarom is hij ongelukkig op een feest?
#schrijftiphella 1922 Een hoofdpersoon moet een vraag hebben waarop hij het antwoord zoekt.
#schrijftiphella 1923 Een hoofdpersoon moet iets hebben wat hij aan niemand vertelt.
#schrijftiphella 1924 Een hoofdpersoon moet kunnen verrassen en toch consequent blijven.
#schrijftiphella 1925 Een hoofdpersoon moet een grappige, aparte karaktertrek hebben.
#schrijftiphella 1926 Een hoofdpersoon heeft een geschiedenis.
#schrijftiphella 1927 Een hoofdpersoon moet een passende naam dragen. http://heldenreis.nl/2016/05/hoe-heet-je
#schrijftiphella 1928 Een hoofdpersoon moet kunnen veranderen.
#schrijftiphella 1929 Een lezer moet met de hoofdpersoon graag een aantal uren willen doorbrengen.
Nu las ik de afgelopen dagen een boek, waar ik me dood aan ergerde: What We didn't Say van Rory Dunlop. Het idee was zo leuk: het huwelijk van Jack en Laura is gebarsten. Jack vertrekt naar het buitenland, en schrijft daar een dagboek van de laatste stuiptrekkingen. Dat mailt hij aan Laura, en zij mailt het voorzien van haar kijk op de zaak terug.
Maar gottegot. Ze interesseerden me echt geen bal, die twee. Jack was een incomptente psychotherapeut en Laura een mislukte artikelschrijfster. Hij was een stuk ouder, en ze konden geen kinderen krijgen. Meer persoonlijkheid hadden ze niet. Ze waren nergens goed of slecht in, Jack had 1 vriend die voornamelijk pizza at en weed rookte, Laura had een vervelende moeder. Ze schreven allebei met de vlotte pen van de auteur, ze waren niet grappig of vertederend, ze waren compleet oninteressant. Alleen Jack blijkt aan het eind toch voorzien van een Hart van Goud. Volgens mij heeft hij dat stiekem gekocht en dat niet in zijn dagboek gezet.
Amazon zet erbij: voor liefhebbers van Us van David Nicholls. Dat is een gotspe. Dat was een prachtig, bitterzoet verhaal over een man die al reizend veranderde. Zijn gouden hart liep butsen en krassen op, en de glans raakte eraf. Hij was een echt mens. De personages van Dunlop zijn karikaturen. (Oja, Laura is "erg mooi" met een "olijfkleurige huid.")
Geplaatst in recensies, schrijven
Getagged david nicholls, rory dunlop, schrijftips, us, what we didn't say
Een reactie plaatsen
Hella’s Year in Books!
Ik ben nog in vier boeken bezig, en er komt nog een bij voor de leesclub, maar toch denk ik wel dat ik nu een overzicht van 2016 kan maken. Goodreads deed het al een beetje voor me, maar daar staat niet bij wat ik nu echt de mooiste boeken vond.
Ik las 66 boeken, een stuk minder dan vorig jaar.
Ik las 7 boeken met 5 sterren (waarvan nummer 7 me toch als het allermooiste is bijgebleven):
1. Elizabeth Harrower – The Watch Tower
2. Louise Penny – A Great Reckoning
3. Amos Oz – Judas
4. Emma Cline – The Girls
5. Kees van Beijnum – De Offers
6. Steenhuis en De Boer – Denken over Dichten
7. Michel Faber – The Book of Strange New Things
Ik las 22 boeken met 4 sterren:
1. David Shafer – Whiskey Tango Foxtrot
2. Suzanna Kearsley – A Desperate Fortune
3. Dola de Jong – En de Akker is de Wereld
4. Roz Chast – Can't we Talk about Something more Pleasant?
5. Stefan Hertmans – Oorlog en Terpentijn
6. David Nicholls – Us
7. Tim Parks – Where I'm Reading From
8. Mary Costello – Academy Street
9. Adichie Chimamanda Ngozi – Americanah
10. Kate Hamer – The Girl in the Red Coat
11. Marieke Blokland – Art Journaling & Mixed Media
12. John Cheever – The Wapshot Chronicle
13. Chitra Banerjee Divakaruni – Before we Visit the Goddess
14. Elizabeth Wilde McCormick – Change for the Better
15. Jonathan Safran Foer – Here I Am
16. Jackson MacKenzie – Psychopath Free
17. S. K. Tremayne – The Fire Child
18. Truman Capote – In Cold Blood
19. Albert Camus – De Eerste Man
20. Arita Baaijens – Zoektocht naar het Paradijs
21. Orhan Pamuk – My Name is Red
22. Dolf Verroen – Oorlog en Vriendschap
De drie- en twee-sterretjes zijn niet echt het vermelden waard, en de twee gruwelijke één-sterretjes zijn beslist het vergeten waard (al krijgt de ene van het publiek gemiddeld 3,93 en de andere zelfs 4,38).
Nu ik zo terugdenk aan de boeken, merk ik wel dat de inhoud veel beter beklijft als ik er zelf een blog over schrijf. Zo'n snelle recensie op Goodreads is niet genoeg. Maar eens kijken of dat een goed voornemen kan worden!
verhalen
Ik schreef er al over, dat het gezin van mijn vader in de oorlog ondergedoken heeft gezeten in een zomerhuisje in Eernewoude.
In Dorp aan de Overkant staan al die zomerhuisjes beschreven, It Jounskoft, dat behoorde aan de familie van mijn oma, op nummer 8. Het waren spannende verhalen, die mijn vader – zelf een jongen van een jaar of 12 toen – erover vertelde. Over een grote rat in het zeepbakje, over hoe ze bij het hotel een laken uit het raam hingen als de Duitsers in aantocht waren, over hoe oma op de fiets naar Leeuwarden ging om eten te halen.
In 2008 – mijn moeder was er helaas niet meer bij – heb ik een boottocht geregeld langs al die oude zomerhuisjes, voor mijn oom en tante, en mijn vader. De beide broers wisten alles nog precies: welk huisje waar lag, en wie er woonde. Het was een prachtige belevenis om daar bij te zijn, het was een onvergetelijke zomerdag.
Dit boek had mijn vader al eerder van ons gekregen, er zit een kaart voorin die ik gemaakt heb. Bij het Jounskoft staat de naam van mijn overgrootvader (E. Feenstra) genoemd als voormalige eigenaar, en er staat een bladzij in over de onderduikers in de Alde Feanen. Maar de echte verhalen zijn nu verloren gegaan.
Leeuwarden als Rome
Fl.59,50 kostte Leeuwarden 750-2000 Hoofdstad van Friesland op 30 november 1999, het bonnetje van Overdiep zit achterin. Ik herinner me nog dat ik destijds dacht: oh, wil ik dat ook hebben? en dat paps zei: je erft het immers wel. En zo is het. Voor mij zijn natuurlijk vooral de eerste drie hoofdstukken van belang, die tijd waarin Leeuwarden samengroeide uit terpen. Ik herinner me een stadswandeling met paps, door de Hoogstraten, waar je de hoogte van een ervan nog duidelijk kunt zien. Ook ben ik op Monumentendag eens in een huis geweest waarvan het onderste gedeelte en de kelder nog restten van een oude stins. Dan krijg je in je eigen geboortestad hetzelfde magische gevoel als in Rome, van die doorlopende geschiedenis, die doorlopende beschaving, laag over laag over laag.
oorlog
Ik herinner me wel een paar verhalen van mijn vader over de oorlog. Hoe er een stuk van een bom viel op hun huis aan de Van Asbeckstraat. Hoe ze met het hele gezin onderdoken in een zomerhuisje in Eernewoude. Over de mauermuur, zoals de Duitse betonnen wegversperring genoemd werd. Over een Joodse leraar, die met zijn hele gezin 'aan het gas' ging.
Achteraf denk je altijd: ik had veel meer moeten vragen, en ik had het allemaal op moeten schrijven.
Zulke persoonlijke verhalen staan niet in Laarzen op de Lange Pijp. Het is een geschiedkundige beschrijving van hoe het ging, qua politiek, qua verzet, qua (over)leven. Het is meer uit piëteit dat ik het bewaar.
mixed media 74
alleen
zit de koning op een steen
benauwd
dwaalt de krijger door het woud
en ik sta hier
aan de zwarte rivier
gelli plate op deli paper, sjabloon, boekpagina's, collage, posca stift
geloven in steen
Romaanse kerken van het Noordererf had ik al gekocht ver voor ik afstudeerde. Het is een boek uit 1981 met prachtige zwart-witfoto's en een uitgebreide beschrijving van de romaanse kerken in Friesland, Groningen en Drente.
Waar, wanneer en waardoor begon mijn fascinatie? Ik kan het niet meer terughalen. Maar nooit vergeet ik de ervaring van Janum. Niet eens een van de alleroudste kerkjes, maar wel een prachtig voorbeeld, met veel siermetselwerk. Het was herfst, koud, somber, de wind loeide over de landerijen. Dan zo'n 800 jaar oud gebouw betreden, de deur achter je dicht doen, en de bescherming voelen, de stilte, de windloosheid. Zo moeten de mensen van vroeger dat ook ervaren hebben, op veel plekken in Friesland is het niet moeilijk om de deken van het heden weg te trekken en in het levende verleden te stappen.
Met kerst vraag ik mij af of ik geloof en wat dan precies. Ik voel me niet thuis bij een kerkgenootschap, met verkondigde waarheden. Maar een gebouw dat zoveel eeuwen geleden werd opgericht door mensen met een onwrikbaar geloof – ze hadden niets anders – herbergt op de een of andere manier dat geloof. Het is geen vertoning, het is een in steen vastgelegd weten.
In Brandsporen zegt Fardau (het is niet voor niets dat ze Steensma heet) het zo: " … het mysterie dat zo'n oud gebouw in zich borg, alleen al door het feit dat dezelfde stenen duizend jaar lang dezelfde ruimte omvat hadden, rustend op een terp die een nog veel ouder bouwwerk was, met een nog veel oudere geschiedenis in zich besloten."
Kerstmis in Oman
Kerstmis in Oman. Ik weet niet waar ik het zoeken moet! Weken van te voren draaft Rudolph the Rednosed Reindeer al door de Prisunic, zijn de Jingle Bells bij de Kodakshop niet van de lucht en is de Heilige Nacht in het Sabcocentre bepaald niet Stil te noemen. Mogen we nog van geluk spreken dat deze liederen hier toegestaan zijn en zelfs door de nationale radio worden uitgezonden. Maar dat ik er nou een kerstgevoel van krijg, nee.
Ook op de Christmas Fair doe ik m'n best. Het traditionele rood, groen en goud zou toch wel een beetje moeten helpen! En de muziek, uitgevoerd met meer enthousiasme dan talent, het klinkt als een Leger des Heils-orkestje dat voor de ingang van de Hema staat, maar het kopergeschetter loopt leeg in de stralend blauwe lucht - het orkestje voor de Hema klinkt ver door de koude, schemerige winkelstraat, de muzikanten stampen op de grond en wolkjes dampen boven hun rode neuzen. Zó hoort dat. En geen vrolijke zomerzee en gejoel van blote kindertjes op de achtergrond.
Een echt kerstdiner dan. Fraai gedekte tafels, kaarsen overal. Het eten is verrukkelijk, en boven ons stralen heldere sterren. Maar wat moeten die feesthoedjes, toeters en klappertjes naast m'n bord?
Op zoek naar Kerstmis. Thuis de boom versieren, het stalletje opzetten, kaarsjes aansteken en proberen of het Kindeke Teer van Herman van Veen nog een portie authentiek kerstgevoel in huis heeft. Misschien wel - maar dan houdt het dit jaar de deur stijf dicht.
Kerstmis, waar ben je?
Laten we dan maar gewoon op wadi gaan, alsof het een gewoon weekend is. Geen klokjes aan de achteruitkijkspiegel, geen dennetakken om het reservewiel, zelfs geen kerststol in de koelbox. Gewoon op wadi, de bergen in. De majestueuze, grandioze bergen van Oman, die eruit zien alsof ze pasgeleden gemaakt zijn. Je kunt de echo van het oergeweld - omhooggeduwde bergmassieven, platgeschoven vlakten - nog horen, als je heel stil bent.
En opeens is Kerstmis daar wel dichtbij, daar waar God net nog, gister of eergister ofzo, met Zijn fietssleuteltje een lange kras in de bergwand gemaakt heeft, om het pad aan te geven waarop wij nu rijden.
Hier groeit geen denneboom met wonderschone takken, hier klinkt geen klokje klingelingeling, maar de engeltjes zweven onmiskenbaar door het luchtruim. Jubelend van vreugde!
