Halve Zoolstra


"Ik heb nooit tegenstellingen gezien tussen de ene kunstvorm en de andere. De overheid is geen smaakpolitie."
Aldus Halve Zoolstra in de LC van vandaag.
De overheid hoeft geen enkele rol te spelen in het in stand houden van de "hogere" kunsten, want die zijn immers totaal niet belangrijker dan Geer, Goor of Rieu. Wat de mensen mooi vinden, dat is kunst. Talentontwikkeling is flauwekul. (Waar de "topinstellingen" over een tijdje hun mensen vandaan moeten halen, is een groot raadsel.)
Dat kunst van belang is voor een beschaving, voor het geweten der natie, wordt totaal niet onderkend. En ik moet toegeven: dat is een stuk slimmer dan het openlijk verbranden of "ontaard" verklaren ervan. Dit kun je doen mét instemming van de massa's die door de tv allang sufgeluld zijn.
Halve Zoolstra is een man zonder visie, zonder enig gevoel voor wat "cultuur" inhoudt, namelijk dat waarin een mens boven zichzelf uitstijgt, het Fressen voorbij. Een luxe, natuurlijk. Maar alleen in het licht van hongersnood. Verder is in alle verschrikkelijke omstandigheden kunst de mens een uitweg geweest, een redding.
Hoe komt zo'n onbeschaafd iemand op zo'n post? Dat hebben we met z'n allen laten gebeuren. Omdat de overheden die we gekozen hebben hun taak als "smaakpolitie" hebben laten liggen. Smaakpolitie is een walgelijk woord, het gaat hier om goed ouderschap, goed rentmeesterschap, goed zorgen voor je "onderdanen." Halve Zoolstra laat zijn kindertjes over aan de uitdeler van giftige snoepjes, en verzuimt ze te wijzen op de gevaren ervan. Omdat hij die zelf niet kent, waarschijnlijk.
Waar staan die barricaden? Op het Zaailand misschien, waar we straks een enorm Fries Museum krijgen dat leeg zal blijven omdat er geen kunst meer gemaakt wordt? Nou, dan stoppen we daar mooi die rolstoelers in. Over entartet gesproken. Maar dat terzijde.

toevoeging:
Terug van Schrijfcafé lees ik verder in de LC. Op pagina 6 een vlammend stuk van Ramsey Nasr dat zo eindigt:

Wat nu gebeurt is bewuste afbraak, uit volstrekte rancune en volstrekte desinteresse. Deze mensen die zogezegd in dienst van het vaderland problemen moeten oplossen, wissen zo elke gedachte aan een vaderland uit.

Ik ben maar zo brutaal geweest het hele artikel online te zetten.

Geplaatst in kunst | Getagged , , | 5 Reacties

dettol

Met het katje nog steeds niet helemaal jofel in de buik, en het ehecje nog steeds niet helemaal jofel in mijn hoofd, heb ik het gevoel dat het beter moet, dat poetsen van mij. Er moeten bacteriën gedood, vloeren ontsmet. Bij de Welkoop koop ik ontsmettingspray voor beestenhouders. Pure alcohol is het, geschikt voor ongelukjes op het tapijt.
Maar het echte dweilen? Het poetsen van de vensterbanken waar af en toe bruine vlekken op verschijnen? Terwijl ik m'n handen was, zie ik opeens het etiket van het zeeppompje. Dettol.
Dettol is helemaal geen zeep! Dettol is een sterk ruikend, bruin goedje waarmee men in verre landen buikloop hoopt te keren. Waarmee men wonden ontsmet en ziekenhuisvloeren.
Zou het hier te koop zijn? Jazeker, bij de Betere Drogist. En kijk, op het etiket staat het al: geschikt voor gynaecologische doeleinden. Ik schroef het dopje eraf, en ben weer terug in het bad waarin ik mijn hechtingen weken moest. Auw!
Ik ben terug in het Royal Hospital van Oman, maar ook in een hotel, midden in de woestijn. Ik pak mijn Weg van Oman-boek erbij.

Bovendien moesten we toch ook eenmaal in ons leven in een Omaans hotel geslapen hebben, al was Ghabah Motel nou niet bepaald het Al Bustan. Grappig was het wel. Terwijl we bij de receptie zaten te wachten kwamen er twee bedu's binnen die wat wilden eten, maar zo'n onbeschaafd volkje werd daar niet bediend, weg jullie! Ze liepen er lacherig weer uit, alsof ze niet anders verwachtten. De twaalf kamers van het motel lagen rond een binnenplaats met een dode fontein en wat planten en zitjes. Erg schoon was het allemaal niet, maar we zouden eerder doodgaan aan de lucht van het gebruikte ontsmettingsmiddel dan aan wat voor infectie dan ook. Maar de bedden waren wel goed, en eindelijk weer eens douchen was een zegen! En dat was ook het feit dat ze er ... biertjes verkochten! Daar zaten we op dat uitgestorven binnenplaatsje een wonderbaarlijk want ijskoud biertje te drinken, terwijl de schurende woestijnwind surrealistisch boven onze hoofden langsjoeg.

Ook in het Verenigd Koninkrijk is Dettol het ontsmettingmiddel bij uitstek, en geschaafde rolschaatsknietjes trekken aan mijn geestesoog voorbij.
Maar toch vooral Oman, mijn eerste moederjaren, de Indiase maid die ermee dweilde, de kliniek waar je malariapillen haalde. Zo raar om hier nu die lucht weer aan m'n handen te hebben.
Waar zou het lichaam geurherinneringen opslaan?

Getagged , | 3 Reacties

vernoemd


Reflexxus plaatst een gedicht waarin witte lakens aan de lijn wapperen, en meteen denk ik aan de foto van beppe die lakens aan de lijn hangt.
Hoewel ik mezelf qua karakter meer van oma vind hebben, is het beppe Hiltje naar wie ik genoemd ben. En op deze foto vind ik haar zo mooi en stoer! Ze heeft dan al een zwaar leven achter de rug. Heel jong verloor ze haar ouders, en is ze verder door haar beppe grootgebracht. Nu ja, groot, met 12 jaar moest ze al uit werken bij de boer, en met 20 jaar moest ze al trouwen (waar ik pas achter kwam toen de betreffende tante 50 werd, en we pas het 50-jarig huwelijk van pake en beppe hadden gevierd). Toen de oorlog uitbrak, was ze zwanger van de derde.
Een lange periode van armoe troef is voorafgegaan aan deze foto. Hier is de wederopbouw begonnen, denk ik. De dochters verloofd en aan het werk, de zoon die zou gaan leren … En beppe hangt in haar mantelpakje de lakens aan de lijn. Ik heb haar niet anders gekend dan in mooie kleren. Ze had het altijd koud, in latere jaren. Mem, trek toch een warm vest aan, zeiden de dochters. Maar beppe was liever mooi, omringd door de kinderen en kleinkinderen die het allemaal zoveel beter hadden gekregen dan zij.

Getagged | 6 Reacties

Always Online

Toen mijn oude mobieltje eindelijk echt de geest gaf, moest ik wel een nieuwe. En als ik mijn oude €15/maand abonnement wilde houden, had ik keuze uit een openklapper en een vertrouwd model. De openklapper was vatbaar voor drukschade, zo las ik op diverse fora, dus de normale werd het. De eerstvolgende werkdag kon ik hem verwachten, kopte Hi optimistisch op de website. Ja, verwachten kan natuurlijk altijd, dat zegt over de realiteit niets.
Hij kwam na 4 werkdagen, en op dag 5 werd ik gewekt door het langverbeide smsje dat mijn bestelling overmorgen zou worden afgeleverd. En bedankt!
Voor ik begreep hoe de simkaart uit het oude toestel gepeuterd moest worden, waren we een werknacht verder. Toontjes instellen, nummers invoeren, dat snapte ik nog wel met mijn blond verstand. Alleen jammer dat de hysterische sms-toon die voordien van zolder tot kelder te horen was, er niet meer op zit. Maar goed, dit tingeltje klinkt wel blijder. Ook het voicemailwelkomstbericht is naar behoren ingesproken, de zen-zee-achtergrond ingesteld, en klaar.
Tot ik er opeens achterkom dat ik een foto van mijn vinger en knie heb gemaakt. Geen flauw benul hoe, geen flauw benul waar. Ook ontwaar ik onderin de doos een koptelefoontje. Mijn telefoon is kennelijk ook radio en mp-3 speler. Het boekje dat erbij zit, zou me minstens twee uur van de Hogere Letterkunde afhouden. Wie weet worden zulke boekjes door de Halbe Zijlstraas van deze wereld geïnstigeerd. Alles om de mensen van cultuur af te houden. Hoe blond ik ook ben, ik doorzie u!
Ik doe het boekje terug in de doos en verklaar mijn telefoon voor geopend. De nieuwe Nokia, voor mij is het net zoiets als maandverband. Je kunt ermee parachutespringen, paardrijden of autoracen, maar het hoeft gelukkig niet.

Getagged , | 4 Reacties

naar de tandarts (sv)

Terwijl ik toch echt en heus de wekker had gezet voor een actieve dag. Het ging al mis om vijf minuten vóór … ik werd gewekt door de vuilniswagen en schoot als een raket bed uit, trap af, naar buiten, om ze de bak vol kattenbakgrit nog in de maag te splitsen. Gelukkig kon ik zonder bril mijn stralende figuur niet in hun ogen weerspiegeld zien. Thumbs up, vuilnisman, thanks bro!
Ontbijtje, e-mail, twitter, doesen, en dan foto's bewerken, vast met de schrijfcoachklant beginnen, overleg plegen met webmanager (wat klinkt dat!) over verbeterpunten van heldenreis.nl, wachten op verlossend mailtje dat de nieuwe telefoon in de auto van tnt onderweg was naar mij! En dan lunchen, sporten, boodschappen doen, nog wat foto's, nog wat werk, nog wat web.
Zo dus.
Niet dus.
Je moet goed begrijpen, zei de klantenservice van Hi, dat we ernaar stréven de bestelling zo vlug mogelijk de deur uit te doen. Dat wilde dus niet zeggen dat het waar was, van "voor 1700 uur besteld, volgende dag in huis." Ik kon wel aan het eind van de dag nog even de status van mijn order checken, en dan nogeens bellen. En heb je verder nog vragen? Ja, suffe trut, waarom jullie een website vol leugenachtige juichkreten hebben. Zij wenste mij echt een fijne dag.
Toen ik de tas gepakt had voor de sportschool en even checkte of Pjotr ook naar binnen wilde, bleek hij op apegapen in de garage te liggen en tilde alleen z'n kopje op. Toen ik hem wilde aaien blies en mauwde hij. Ik heb hem toch heel voorzichtig opgetild en naar binnen gebracht. Zachtjes neergezet, hij liep een paar treedjes de trap op maar 't ging echt niet, toen leek het ook of hij een zeer pootje had. En zijn staart en rug zaten onder de poep die niet stonk, dus ergens in zijn buikje deugt iets heel erg niet.
Nu wachten we tot het tijd is voor de reisbak. Sinds zijn verhuizing vanuit Texas wil hij daar beslist niet in. Het is dat hij eigenlijk niet wéét dat hij sterker is dan ik … We gaan het meemaken.
Al heeft de webmanager al veelbelovende dingen geknutseld, dit is zo'n dag geworden waarop je net zo goed ook nog naar de tandarts kon.

Geplaatst in schrijfveren | Getagged | 8 Reacties

Dichter op de Deel

Deze foto van mijn opschrijfboekje maakte ik de dag na Dichter op de Deel. Ik heb met het opschrijfboekje in het publiek gezeten, en aantekeningen gemaakt, zinsneden opgeschreven, om de beleving zo herleefbaar mogelijk te maken. Want dat was het waard, dit poëziefestival, in de hoge schuur van een grote boerderij midden in de Friese weilanden.
Eeuwenoude balken ondersteunden het dak dat van binnen riet toonde, vogeltjes piepten er enthousiast in rond, en daar beneden lazen 8 dichters uit eigen werk. Wat voel je je dan volgegoten met moois, met woorden, met inspiratie.
In de inleiding werd gesproken over de definitie van poëzie. "Er staat iets, maar wat er ook staat is wat anders," luidde wat volgens mij een variatie was op Nijhoffs "Lees maar, er staat niet wat er staat."
Een mooiere definitie las ik pas nog: "Poetry is the impish attempt to paint the color of the wind." - Maxwell Bodenheim. Een ondeugende poging om de kleur van de wind te schilderen. De kleur van de wind in Exmorra was groots donkergrijs.
Thomas Möhlmann leest als eerste – laat je tanden zien, niet je voortschrijdend inzicht – en mijn handen willen niet klappen, ik wil de echo van het gedicht zo lang mogelijk blijven horen.
Kate S. Kuipers vertelt over helden (toeval bestaat niet), Jetze de Vries deelt aan psychiatrische patiënten grappen en bittere pillen uit. We halen allemaal de deadline is een zin die ik noteer voor de schrijfveren van 2012. Weer geen toeval.
Wat is het toch met jazzmuziek dat mij zo buitensluit? Ik voel de golven wel maar meer de koude sleutels die mijn trommelvlies bekrassen dat veel liever werd gezalfd.
Ook daarvoor is het paarse opschrijfboekje mee, om mij te wiegen waar ik weggezet word.
Dien zelf leest haar gedichten, ik ken ze en bewonder ze, de lagen en de beeldenrijkdom, maar bescheiden als nog steeds leest ze ze snel, dan hebben wij haar maar weer gehad.
Poëzie die beluisterd wordt, moet eigenlijk langzamer en vaker gelezen, lees het nog eens, rustig zoals je een teerbloeiende plant begiet. Of speel toneel, dan wordt het een belevenis, een totaalkunstwerk, waarvoor ik slam altijd een wat te wreed woord vind. Om te lachen is de slam van Ellen Deckwitz (nomen est omen). Liesbeth Lagemaat leest als een hoorspelactrice die weet dat ze een Dichteres in Rode Japon verbeeldt, met veel visioenen en maliënkolder mij buitensluitend.
Om te dromen is de Friese poëzie van Abe de Vries, zo oud en zo verbonden voel ik mij dan met dit land, met deze wind, die wolken en die bomen. En mijn heldin is er, Hagar Peeters, om haar gedicht Het Spreekwoord Zegt.
Nyk de Vries reed per ongeluk naar het zuiden, ik reed met opzet naar het noorden. Geen muziek meer, geen gekout, ik moest alleen zijn met het landschap en de echo's van de woorden.

afbeelding
Dit verslag staat ook in de Heldenreis Nieuwsbrief van juni 2011. Abonneer je gratis!

Geplaatst in gedichten | Getagged | 3 Reacties

ik hoor de muizen knagen (sv)


Ik hoorde ooit de muizen knagen. Een hoofd dat door een psychische gekkekoeienziekte verknaagd werd tot spons (het was in de tijd van die vreselijke veebrandstapels in Engeland). Zonder medicijnen hadden ze me moeten opnemen. Hoewel niemand iets aan me merkte, denk ik, want niets was in die tijd zo sterk als mijn harnas. Ik ervoer mezelf als een beeld, waarin vanbinnen de muizen knaagden.
Medicijnen brachten de muizenissen tot rust, vlakten de diepste dalen wat af, en maakten het mogelijk dat ik me wegschreef en –leefde uit dat dal.
Waarom dit allemaal oprakelen?
Omdat ik iemand tegenkwam die zo verschrikkelijk in de vernieling lag dat ik me moest bedwingen om haar niet mee naar huis te nemen, in bed te stoppen, en haar beter maken met zoete drankjes en zoete muziek. Zo'n ellende is onverdraaglijk, het raakt aan de blauwe plek op mijn ziel die wel altijd beurs blijven zal. (In principe misschien zelfs een egoïstisch motief. Dat terzijde.)
Zij is geen naaste vriendin, gewoon een kennis met behuilde ogen en een lijf vol radeloos. Ik zei dat ik een hele fijne psycholoog wist, en zij zei dat ze al een psycholoog had, een jongeman die haar wel even op een rijtje zou zetten. Klonk mij niet als iemand met voldoende bagage om zoveel ellende op een rijtje te zetten.
"En medicijnen?" vroeg ik voorzichtig.
"Nee, dat wil ik niet," zei ze fel. "Dat is allemaal vergif!"
De locatie was er niet naar om daar verder op in te gaan. Vandaar dat ik er hier iets over kwijt wil. Of laat ik het maar door Fardau laten verwoorden, mijn hoofdpersoon uit Brandsporen. "Voor hoofdpijn neem je een pijnstiller, voor zielenpijn neem je … een zielstiller?"
Mensen vergeten vaak hoe giftig een tot onhoudbare proporties uitgegroeid verdriet is. Hoeveel kwaad dat aanricht in je lichaam. Ik wil zeker niet propageren dat we allemaal hopla een pil slikken en voortaan als happy zombies door het leven schuifelen. Wat ik wel wil, is dat ongezonde standpunt ten aanzien van psychofarmaca aanvechten. Ik wéét dat prozac gevaarlijk kan zijn, ik weet dat het ook geslikt wordt door mensen zonder depressie maar met te weinig energie voor de ratrace. Zelf kon ik helemaal niet tegen prozac.
Maar door alle slechte publiciteit lopen er mensen rond met een ondraaglijke zielenpijn. Een pijn die hen de weg naar genezing belet, een pijn als een kluisdeur die alle uitzicht verduistert. Een pijn die alles wegvreet wat ooit mooi was.
Ik hoorde haar muizen knagen.

afbeelding van het glazen hoofd

Geplaatst in schrijfveren | Getagged , | 1 reactie

in de vernieling (sv)

Waardoor komt het dat vernieling zoveel dynamischer klinkt dan bijvoorbeeld kapot? Kapot ligt in stille brokken op het kleed, vernieling buigt door onder een voortdurend zwiepen, een hagel van karrenwielen, een geseling. In de vernieling is nog bezig. Hij "ligt" in de vernieling, niet: "Goh, ik was gister eventjes zo in de vernieling!"
In de vernieling zeg je sowieso niet over jezelf, geloof ik. Dat zeg je, medelijdend, over een ander. Een beetje genietend zelfs, zoals je kunt genieten van huilen bij een zielige film.
In de vernieling. Ik weet intussen van mezelf dat als ik mijn schrijfveer begin met een taalkundige verhandeling, eronder iets wroet dat gevaarlijk om aandacht vraagt. Ik moet het voelen in mijn lijf, ergens, die vernieling, de sporen van de karrenwielen in mijn rug, als in het plaveisel van de Via Appia.
Slimme geest, me wegleiden naar die sprookjesachtige wandeling, waarvan een wollig graspluimpje hier nog getuigt. Mijn observator, hoog in het machinistenkamertje van de hijskraan, verlicht en geluiddicht. Zelfs tijdens het geweld van de bevalling zat zij daar toe te kijken en aantekeningen te maken.
Ik weet nog hoe mijn vernieling eruitzag, en hoe die tegelijk het begin was van het rechtbuigen. Ik liep over het strand bij Applecross, een oeroud strand met grote keien. De wereld was daar woest en ledig, in de verre omtrek geen menselijke activiteit. Laag hingen de wolken, het plaatje werkte mee als een net te zwaar aangezette scène in een roman. Ik liep wankel over de stenen en kon niet loslaten hoe het zou zijn als je viel met je hoofd op de stenen, dat zou openspatten als een rijpe meloen, en eindelijk zou je verlost zijn van de donkere wolken aan de binnenkant van je schedel.
De observator observeerde, en stuurde me naar de dokter.
Het was het begin van het weten: ik word vernield. Iets moet anders.

Geplaatst in schrijfveren | Getagged | 1 reactie

een stuurloos kind (sv)

Tractaat ter gelegenheid van 21 mei 2011, de Dag des Oordeels

Zijn wij niet allen gelijk een stuurloos kind? En slagen niet daarom zoveel mannen (meest mannen) erin om een schare volgers te binden aan hun eigen stuurloosheid? Als je je met z'n allen aan iets vasthoudt, geeft dat tenminste de illusie van sturing. En als de grote leider zelf zijn kompas een beetje ziet wiebelen, dan vindt hij gewoon een groot stuur in de lucht uit, of op de kalender.
Het Grote Stuur van vandaag heet The Rapture.
Iedereen bij die leider achterop de fiets (het beeldenrijk splitst mij een fietsstuur voor ogen) weet: God is moe, binnenkort heeft Hij (Zij? denk ik, zij niet) het wel gehad met mensheid en aardkloot, maar dan zal Hij met verrukking (rapture) neerzien op ons pelotonnetje en ons met tandem en al de hemel in laten fietsen.
Luchtfietsers.
Als God net zo'n wreed gevoel van verrukking ontleent aan het in het vuur smijten van levende en dode mensen als zij, dan hoop ik bij God dat Hij niet bestaat.
Ik denk dat God zichzelf soms voelt als een stuurloos kind. Want je kunt op deze aarde wel aan het bijsturen blijven maar het helpt allemaal geen flikker. Misschien projecteer ik nu mijn eigen stuurloze gevoelens op Hem/Haar/Het.
Volgens mij moeten we ons stuur – onze richting – zoeken in dat wat wereld en kosmos mooier en liefdevoller maakt. Dat is voor iedereen anders. Daarom is het aloude "Follow your bliss" van Joseph Campbell zo'n goed stuur. Als iedereen zijn eigen rapture zoekt, doet iedereen precies dat waarvoor hij op deze wereld is. En heeft niemand het nodig om "gered" te worden ten koste van miljarden andersdenkenden.
Elke dag is een dag des oordeels. Heb ik 'm verdaan, of heb ik mijn stuur in de goede richting gehouden?

Here endeth the lesson.

Geplaatst in schrijfveren | Getagged , , , | 2 Reacties

radio gaga

Er komt een tweet voorbij waarin wordt aangekondigd dat het radioprogramma Adres Onbekend naar radio 5 wordt verbannen. Ik woon nu alweer 6 jaar in Nederland, maar radio 5 heb ik nog nooit kunnen vinden. De Sandwich is erheen verhuisd, en Andermans Veren, beide programma's waar ik graag naar luisterde.
Voor ik emigreerde, was radio 4 m'n favoriete zender. Ik had 'm altijd aanstaan in de keuken, en liet 'm aan, ook als de muziek voor mijn oren te moeilijk was. Ik leerde ervan, mijn muzieksmaak werd opgerekt, en kennis en luistervaardigheid breidden zich uit.
In Schotland kon ik radio 1 op de middengolf ontvangen. Wat een zaligheid! Veel vrijdagochtenden aan de keukentafel doorgebracht, met de marathoninterviews.
In Amerika luisterde ik naar NPR, goed qua nieuwsvoorziening, bijzondere radiodocumentaires, literatuur, Prairie Home Companion, en klassieke concerten. Voor de betere nieuwsvoorziening (Democracy Now) en útwrytskere muziek luisterde ik naar Pacifica Radio.
En toen terug naar Nederland. Waar de radio de laatste jaren systematisch is afgebroken.
Ik weet niet wat voor krankzinnigen daarover de scepter zwaaien. Het zijn waarschijnlijk managers die betaald krijgen als ze zichtbaar managen. Nadenken is daarbij niet nodig. Tenminste: kent u één jongere die sinds het toevoegen van kwizzen naar het radio 1 journaal is gaan luisteren? Kent u één jongere die naar de gezellige muziekbrij luistert die Andermans Veren heeft verdrongen? Natuurlijk niet. Het zijn nog steeds dezelfde top2000 luisteraars van altijd. De jongeren hebben hun muziek op de ipod, die weten nauwelijks nog wat radio is.
Kent u één Frans Bauer-adept, die door het klotsend gezalf van Maartje van Weegen is overgestapt naar radio 4? Kent u überhaupt iemand die zo van klassieke muziek houdt maar geen cd's kan kopen, dat hij het hockey-gebral van meneertje Rutten tussen de nummers door voor lief neemt?
Die manager, zullen we die opsluiten in een geluiddichte cel, en radio 1, 2, en 4 tegelijk snoeihard aanzetten tot hij om genade smeekt?
En mogen we dan alstublieft radio terug die géén belediging is voor smaak of intelligentie, net zolang tot de laatste dertiger onder ons is uitgestorven en we allemaal rechtstreeks op onze eigen ether zijn aangesloten?

Teken de petitie: Adres Onbekend moet blijven op radio 2!

afbeelding
Lees hierbij ook het opnieuw zeer actuele artikel van Victor de Stuers in de Gids van 1873: Holland op zijn Smalst. Over de waarde van Kunst.

Geplaatst in kunst | Getagged , | 5 Reacties