voor elke #NaNoWriMo-schrijver die nog steeds denkt dat de Heldenreis niets voor hem/haar is

Geplaatst op 3 oktober 2014 door Hella

Dat de Heldenreis ons aanspreekt, komt doordat het zo'n natuurlijke manier van vertellen is. Die gaat niet alleen op voor mythen en sprookjes, maar ook voor ons dagelijks leven, zelfs voor de seizoenen!
Denk dus niet: oh jakkes, dan wordt mijn boek echt zo'n clichéverhaal. Nee, het is alleen een kapstok, een geraamte voor jouw eigen verhaal. Met dit schema aan de muur houd je zelfs een lijvige roman op de rails.

Je verdeelt het verhaal in vier bedrijven: 1) Losmaken, 2) Afdaling, 3) Initiatie, 4) Terugkeer.
Je hoofdpersoon maakt zich los uit zijn vertrouwde omgeving, gaat geleidelijk het avontuur steeds meer aan, maakt zijn vuurproef mee – en dan is hij halverwege, dichterbij het einde dan het begin, hier kan hij niet meer terug naar zijn oorspronkelijke bestaan. Hij moet worden wie hij zal zijn, voortaan. En uiteindelijk moet hij, veranderd en gelouterd, terug naar zijn land van herkomst, compleet met wat hij gewonnen heeft.

Dit geldt voor een vakantiereis, voor een operatie in het ziekenhuis, voor een echtscheiding, voor het schrijven van een boek. Door een reis te maken in de 'buitenwereld' verandert de Held ook in zijn binnenste, overwint hij een karakterfout of een wond in zijn ziel.

Op mijn site staan de 12 plotpunten van de Heldenreis precies uitgelegd.

Elke dag in oktober plaats ik op Facebook een link naar een A4-tje met uitleg, gebaseerd op The Writer's Journey van Vogler én op Story Mastery van Michael Hauge*. Je werkt nu de 12 hoofdstukken van je boek uit, hangt 12 vellen papier aan de muur met de scènes erop, en in november hoef je het alleen nog maar te schrijven. Ik heb een schema gemaakt van het aantal woorden per dag, verdeeld over de etappes van de Heldenreis.

Probeer het, en ervaar zelf dat schrijven een stuk makkelijker kan!

*Christopher Vogler en Michael Hauge hebben samen een seminar gegeven over "The Hero's two Journeys." Er staat een klein gedeelte op Youtube.
Geplaatst in schrijven | Getagged , | Een reactie plaatsen

mysterie

Geplaatst op 22 september 2014 door Hella

beautiful mysteryWat past het leven soms toch wonderlijk aan elkaar. Vrijdagnacht las ik The Beautiful Mystery van Louise Penny uit. Deel 8 in de steeds mooier wordende serie over inspecteur Gamache. Ze spelen in Quebec, een aantal spelen in het afgelegen dorpje Three Pines – waarvan je de kleurrijke inwoners ook steeds beter leert kennen – maar deze speelde in een verafgelegen klooster, Saint Gilbert entre Les Loups - tussen de wolven, de wolf van het goede en de wolf van het kwade, en welke je voedt - en ging over een koor van monniken dat ongelooflijk mooi Gregoriaans zingt.
Penny weet de muziek zo te omschrijven dat je hem bijna hoort, heel in de verte.
Maar wat het boek aangrijpend maakt, is de relatie tussen Gamache en zijn adjudant Beauvoir. Ze kennen elkaar al lang, door en door, en toch drijft de corruptie in het politiekorps een wig tussen hen. Het was lang geleden dat ik voor het laatst met tranen in mijn ogen las, en de schrijver in mij genoot mee, keek hoe ze het deed – heel simpel, heel ingehouden – en de schrijver in mij wilde maar één ding. De volgende ochtend nam ik eindelijk mijn boek weer ter hand.
Wat is het toch een raar proces, dit boek, en toch vertrouw ik er maar op dat het goedkomt, dat er blijkbaar steeds iets moet gebeuren voor ik verder kan.
En zondagmiddag ging ik naar de Martinikerk voor een concert van polyfone muziek. Geheel nieuw voor mij, maar fantastisch aansluitend bij de Gregoriaanse sferen waar ik nog in verkeerde.
Ze zongen twee werken: Qui Habitat van Josquin des Prez (25-stemmig) en Spem in Alium van Thomas Tallis (40-stemmig). Ik zat in het schip, zij begonnen in het koor, en het was als een engelenkoor in de verte.
Ze herhaalden de muziek in het schip, en nu voelde ik me opgetild, alsof ik meedeinde met luidende klokken of wuivend graan, een hypnotiserende cadans van stemmen die eindeloos muziek aan elkaar doorgaven. Het besef dat het overal op de wereld zo'n godvergeten puinhoop is, maakte dat het extra binnenkwam. Voor de werelddag van de vrede is er geen mooiere muziek denkbaar.

Geplaatst in autobio, muziek, recensies, schrijven | Getagged | 1 reactie

de dichtcoach

Geplaatst op 9 september 2014 door Hella

waterlelies botanische tuinEen roman helpen ontstaan is prachtig, je bent een beetje de leeuwentemmer van de schrijver, hier moet je hem afremmen, daar moet je hem juist door een nieuwe hoepel leren springen. Alles met een diep respect voor de leeuwennatuur.
Een dichtbundel helpen ontstaan is van een heel andere orde. Hier hoeft niets getemd of onderwezen, hier moet op de vierkante centimeter een zeldzame bloem worden opgekweekt. Een felgekleurd, beloftevol zaadje moet een zo mooi mogelijke, door niets ingeperkte, bloem worden.
Als dichtcoach moet je in dezelfde bron zakken als waar je eigen werk geboren wordt. Je moet het gedicht lezen met de onderwaterogen van de schrijver. Je moet onder woorden brengen wat er in de bron gebeurt tijdens het lezen. De dichter moet dat weer vertalen naar de eigen beleving: is dit wat ik bedoelde? Nee! Dan moet ik het anders formuleren. Of: hé, is dat wat iemand erin leest? Wat een bijzonder gezichtspunt, ik ga eens kijken of dat iets oplevert.
Zo ben je als twee duikers de onderzeewereld van het gedicht aan het onderzoeken. Met gebrekkige gebaren sein je naar elkaar.
Ik herinner me dat ik aan het begin van de samenwerking met de dichter vol schroom uitte wat er bij mij van binnen gebeurde bij het lezen. De ervaring die ik had opgedaan met de would-be poëten op het internet – zich ofwel beroepend op hun Dichterlijke Vrijheid ofwel op hun Geloof om elke kritische opmerking te pareren – had me angstig gemaakt. Tegelijk was dat een goede leerschool geweest. Door zelf dieper te gaan, en van daaruit maar volkomen eerlijk te zeggen wat ik beleefde tijdens het lezen – vanuit de nederige wetenschap dat ik het zelf nooit zó zou kunnen – gaf ik vruchtbaardere adviezen.
Ik leerde hoe poëzie werkt: hoe regels niet zomaar doormiddengeknipt spelen dat ze een gedicht zijn, maar dat het woord op die brug twee kanten uitkijkt. Ik leerde van langzame en snelle woorden. Ik leerde dat een gedicht niet zozeer een verhaaltje is, als wel een zintuiglijke belevenis. Ik leerde hoe gedichten en dichters elkaar bevruchten, ik leerde van wat voor poëzie ik zelf houd, en waardoor.
Jarenlang was het een zondagochtendritueel om me onder te dompelen in de gedichten. En steeds vaker mocht ik het absolute wonder aanschouwen van een bloem die zich vanzelfsprekend en zelfverzekerd opééns ontvouwt: maar natuurlijk! Zo moest het zijn vanaf het begin!
Het doel ligt altijd bij de bron, maar er zijn geen kortere wegen om het te bereiken. Ik ben dankbaar voor alle omwegen die leidden naar alle schitterende bloemen van deze dichtbundel.

Geplaatst in gedichten, schrijven | Getagged | 2 Reacties

stekelstruiken

Geplaatst op 8 september 2014 door Hella

fingerboneEen medeblogger klaagde in haar recensie van Een Huishouden van Marilyn Robinson over de ondoordringbaarheid van het boek. Ter illustratie had ze een fragment toegevoegd, waar inderdaad geen chocola van valt te maken.
Nu denk ik bij het lezen van zulk stekelstruikig proza altijd meteen: het ligt aan de vertaling! Ik heb het fragment in het Engels opgezocht op google books en vervolgens mijn eigen vertaling gemaakt.

Tijdens die dagen onderging Fingerbone een vreemde gedaanteverwisseling. Als je iemand enkele fragmenten op een zilveren schaal zou tonen en zou zeggen: 'Dit is een splinter van het kruis van Jezus, en dat is een afgeknipte nagel van Barabbas, en dat is een pluis van onder het bed waarop de vrouw van Pilatus haar droom kreeg,' dan zou de gewoonheid van deze dingen een aanbeveling vormen. Elke door de wereld warende geest betast het tastbare en bederft het veranderlijke en blijkt ten slotte niet te zijn gekomen om te kopen, maar om te kijken. (....) Zo scheen Fingerbone, of althans de relikwieën ervan die boven het weerspiegelende wateroppervlak zichtbaar waren, een verzameling fragmenten van het alledaagse te zijn, bedoeld om onze verwonderde aandacht te trekken, gepresenteerd als een bewijs van hun eigen betekenis.

In die dagen veranderde Fingerbone op een vreemde manier. Als iemand je een zilveren schaal zou laten zien met vreemde fragmentjes van iets, en zou zeggen: "Dat is een splinter van het Kruis, en dat is een afgeknipte nagel van Barabbas, en dat is pluis van onder het bed waarin de vrouw van Pilatus haar droom droomde," dan zou juist de gewoonheid van die dingen een aanbeveling zijn.
Elke geest die tijd op deze wereld doorbrengt zit met zijn vingers aan het tastbare, en tast aan wat veranderlijk is, en is tenslotte niet gekomen om te kijken, niet om te kopen.
(Dus schoenen worden gedragen, en op poefs wordt gezeten en uiteindelijk blijft alles waar het was en gaat de geest verderop, zoals de wind in de boomgaard de blaadjes opraapt van de grond, alsof hij geen groter plezier kent dan zich te bedekken, te kleden, te vullen met sierlijken krullen van stoffige bruine blaadjes, en ze dan in een hoop op de grond laat vallen opzij van het huis, en verdergaat.)
Zo leek Fingerbone, of tenminste de overblijfselen ervan boven het spiegelende water, te bestaan uit een verzameling alledaagse fragmenten, opgediend voor onze verwonderende aandacht op een manier die als bewijs bedoeld leek voor hun belangrijkheid.

Geplaatst in recensies, schrijven | Getagged | Een reactie plaatsen

gelijkenissen

Geplaatst op 8 september 2014 door Hella

Eindelijk staat mijn recensie van Het Boek der Gelijkenissen op Literair Nederland. Het had nogal wat voeten in aarde omdat de vertaler een belangrijk thema, namelijk dat van The River of the Arrow uit het boek Kim van Rudyard Kipling, had vertaald als "de rivier van de wilgenboom." De redactie van LN heeft geprobeerd de vertaler te vragen waarom, maar het is helaas niet gelukt om antwoord te krijgen.
En zonder dat mocht ik niet zomaar schrijven dat het foutief vertaald was. De regels bij LN zijn nogal streng, ik mag het woord "ik" niet gebruiken, en dat is reuze moeilijk! Maar ik ervaar het als erg leerzaam om mijn recensies daar geredigeerd te krijgen. Leeservaringsverhaallawines doe ik gewoon lekker hier ;-).
En ja, Het Boek der Gelijkenissen is erg de moeite waard!

dit schreef ik over het schrijven van de recensie (in de Heldenreis Nieuwsbrief van juli 2014)
Tegenwoordig schrijf ik recensies voor Literair Nederland. Erg leuk om te doen, maar het heeft ook nadelen. Je mag je recensie alleen daar publiceren, niet op je eigen blog. Nu is dat met een linkje gauw opgelost, maar wat ik veel moeilijker vind: het woord 'ik' mag eigenlijk niet in je recensie staan. Het moet een min of meer neutraal verhaal worden, waaruit tóch blijkt wat je er zelf van vond. Een hele goeie oefening.
Het boek dat ik moest recenseren was Het Boek der Gelijkenissen van Per Olov Enquist. Nu moet ik tot mijn schande bekennen dat ik nooit eerder iets van hem gelezen had – best moeilijk om dan het werk in een context te plaatsen, zoals het een goede recensent betaamt. En wat had ik een moeite met het boek! Steeds tussendoor naar Nora Roberts grijpen omdat ik mijn hoofd er niet omheen kreeg. Wanneer speelde het boek in vredesnaam, en wie was die hij die soms ook anders heette, en dan al die familieleden en woonplaatsen en verwijzingen naar andere schrijvers en componisten, man!
Tot ik op een avond zo moe was dat ik geen puf meer had om de e-reader aan te zetten en toch maar het papieren boek oppakte. En nu zonder weerstand in de taal gleed. Ik gaf me over, probeerde niet langer iets te snappen maar liet gebeuren wat er blijkbaar gebeurde in het hoofd van de verteller, mét al zijn warrigheid. Het was niet langer een intellectueel klusje wat ik wel even zou klaren, maar een soort van raadselachtig versmelten.
Iets wat bij Nora Roberts vanzelf gaat – nu weer zo'n zaligerd, de Hij en de Zij duikend naar schatten op de zeebodem, met de Schurk nooit ver weg – is bij een literair boek kennelijk helemaal niet vanzelfsprekend. Daarvoor moet je je best doen, dan kun je er vervolgens met de geleerden over van mening wisselen. Ik spiekte natuurlijk wel even bij gevestigde recensenten, en ze kauwden elkaar allemaal na, waarbij niets overbleef van de schatduikige leeservaring. Zo'n leeservaring staat denk ik bijna gelijk aan het schrijfproces dat de schrijver doormaakte toen hij het boek schreef. Dat diepe, dat warrige, en dan toch die schat. Héél boeiend en heel leerzaam.

Geplaatst in recensies | 1 reactie

openvouwen

Geplaatst op 19 augustus 2014 door Hella

golden paint RilkeMooi gegeven vandaag, op het #30dayjournalproject. Iets wat ik al heel lang doe ook, mooie citaten verzamelen, ze mooi versieren, in collage, photoshop, of op een steen geschilderd. En inderdaad, ook door de tekst op de e-reader te selecteren.
Ik kreeg opeens zomaar de geest om me weer eens in Joseph 'Heldenreis' Campbell te gaan verdiepen. Op een regenachtige middag had ik een tijd geleden in een tweedehands boekwinkeltje een klein (helaas erbarmelijk vertaald) boekje van hem gescoord dat ik nog niet kende: Mythen Openen het Leven. Ik begon erin te lezen, en opeens was het of ik open ging, en er weer nieuwe inspiratie naar binnen stroomde.
Ik heb lekker een aantal boeken van hem besteld bij Amazon (benieuwd waar deze tweedehandsjes nu weer vandaan zullen komen), en ben gaan lezen in Reflections on the Art of Living: a Joseph Cambell Companion.
En daar trof mij – wonderlijk hoe dat echt létterlijk gebeurt – het volgende citaat (het boek begint met een heleboel bladzijden vol citaten):

the goal of the hero trip
down to the jewel point
is to find those levels in the psyche
that open, open, open,
and finally open to the mystery
of your Self being
Buddha consciousness
or the Christ.

That's the journey.

It is all about finding
that still point in your mind
where commitment drops away.

Is het niet bijzonder hoe dat aansluit bij wat Lisa Sonora vandaag schrijft, over het verzamelen van citaten, maar ook over het ontvouwen, het open, open, open? En hoe het ook aan het denken zet over dat probleem van commitment? Ik denk nu dat hij bedoelt: commitment is nog nodig zolang het nog werk is. Als het helemaal het diepste van je ziel heeft bereikt, is er geen commitment meer nodig, dan bén je wat je doet.

Maar wie weet interpreteer jij het totaal anders, bedoelde hij het ook anders. Het gaat erom hoe zo'n citaat iets openvouwt wat helemaal dichtgefrommeld in een laatje zat.

Geplaatst in autobio, creatief, lezen, schrijven | Getagged , | Een reactie plaatsen

rust

Geplaatst op 13 augustus 2014 door Hella

WLA_moma_Henri_Rousseau_The_Sleeping_Gypsy_3Rust is een Wapen, aldus Lisa Sonora op dag 12 van het 30dayjournalproject.
Ze pleit voor een wereld waarin uitgerust zijn als normaal wordt beschouwd, en niet "druk druk druk." Ik herinner me een Amerikaanse dame die belangstellend aan mij vroeg: "And what do you do to keep busy?" Busy zijn was belangrijk, waarmee al veel minder.
Maar toch een kleine kanttekening.
Soms kan het heel goed zijn om juist wél te gaan schrijven als je moe bent. Ik kan niet goed beoordelen of dat voor andere creatieve takken van sport geldt, ik kan me voorstellen dat beeldhouwen niet lukt als je fysiek te moe bent. Maar schrijven kun je languit op je bed doen. En het voordeel van moe zijn, is dat je Censor al lang slaapt, je bent dermate duf dat je eigen verstand ook al is ingedut, en vanuit die kritiekloze dufheid worden soms doorbraakjes geboren, of hele nieuwe woorden. Denk in ieder geval nooit: ik ben nu te moe om te schrijven, ik kan beter wachten tot ik fit ben. Helder ben. Geen hoofdpijn heb. Meer tijd heb. Niks anders moet. Snap je, het moet niet aan het repertoire van Neanderthalersmoesjes worden toegevoegd.
Maar verder ben ik een groot voorstander van de middagdut. Het geeft je soms de kans om op diezelfde dag wél met het goede been uit bed te stappen.

Geplaatst in creatief, schrijven | Getagged , | 1 reactie

blijf schrijven

Geplaatst op 12 augustus 2014 door Hella

CIMG5102Lieve groenteman,

Ik begrijp uit uw artikel dat u last heeft van writer's block, door het gruwelijk nieuws dat ons aan alle kanten omringt.
Ik voel met u mee, heus waar. Hoe betrekkelijk lijken onze besognes, hoe onnozel de dingen waarover we ons druk maken. Ook ik heb mij verbijsterd op mijn blog, hier en hier.
Het wordt steeds moeilijker om de moed te bewaren, om te blijven geloven in de waarde van woorden en kunst. En tóch, lieve groenteman, moeten we ons uit alle macht verzetten tegen ons writer's block. Blijven geloven in de noodzaak van schrijven, van het zo zuiver mogelijk onder woorden brengen van onze twijfels. Omdat het anders de zekerweters met hun eenregelige slogans zijn die zullen winnen.

blijf schrijven!
Heldinne

Geplaatst in schrijven, tijdgeest | 1 reactie

geluk + genot =

Geplaatst op 11 augustus 2014 door Hella

alpenGelukkig zijn en genieten zijn voor mij verschillende dingen. Ze vallen soms toevallig samen, maar lang niet altijd. Als ik geniet van citroensorbetijs, ben ik niet per se gelukkig (al voel ik de morele verplichting om dat wel te zijn. Arme kindertjes and all that). Ik besef regelmatig rationeel hoe gelukkig ik ben, terwijl ik me toch ongelukkig voel.
Het dichtst bij geluk + genieten komt wat mij betreft reizen, in een bus of trein, of als passagier in de auto, door een schitterend landschap. Datzelfde gevoel kan een bouwwerk soms bieden, of een kunstwerk. Zelfs een boek waarvan de taal me mee omhoog neemt, een muziekstuk dat me doet zweven … maar vooral toch het reizen. Dat ik één groot open oog ben waardoor schoonheid naar binnen stroomt.

geschreven voor dag 10 van het 30dayjournalproject

Geplaatst in autobio | Getagged , | Een reactie plaatsen

omringd door schoonheid

Geplaatst op 10 augustus 2014 door Hella

vaasjesIemand die voor het eerst bij mij op bezoek kwam, merkte verbaasd op: er is hier helemaal niks wat niet mooi is! Nu verschillen smaken natuurlijk, en misschien vind jij niets zo lelijk als een knalgele bank. Maar voor mij is het belangrijk. Ik kan me nooit voorstellen dat mensen zich omringen met onverschillig wat, als je er maar op of aan kunt zitten, op liggen, spullen in kunt doen.
Toen ik nog geen geld had, deed ik het met posters en doeken. Later kon ik me mooie meubels veroorloven. Maar nog steeds is het belangrijker wat er aan zielvolle spulletjes op de planken staat, aan de muur hangt, ik omring mij met wat mijn ziel voedt. Bloempotten uit de vijftigerjarenvensterbank van mijn jeugd, de kapstok die mijn opa heeft houtgesneden, het bronzen uiltje van pappa's bureau, vaasjes van de grootmoeders, de tekening die Harmke maakte, de batik lap die ik scoorde op de vrijmarkt, de grote collage die ik zelf maakte. Het moet allemaal iets te zeggen hebben, niet zielloos zijn.
Wat moet het onvoorstelbaar verschrikkelijk zijn om uit je huis te worden gebombardeerd, zodat je niets nog ooit terugziet van de spullen die je altijd omringd hebben. Ik besef met de dag beter hoe rijk we zijn, Pjotr en ik.

geschreven voor dag 9 van het #30dayjournalproject

Geplaatst in autobio, creatief | Getagged , | 1 reactie