Heldenreis

Tot mijn verrassing vind ik het terug tussen de kinderboekjes, dit Boekenweekgeschenk uit 1972, helemaal gevuld met poesiealbumversjes en ouderwetse plaatjes. (Ik had er pas nog aan gedacht, zou het leuk zijn om Sinterklaasgedichen in de vorm van poesiealbumversjes te maken?)
Er staan klassieke versjes in, facsimile overgenomen uit oude albums, maar ook handgeschreven verzen door nieuwe dichters, en een belezen voorafje door Drs. P.
Vroeger was alles beter.
(Nee hoor.)

Ik wist toch zeker dat dit mijn eigen oude Paulusjes waren! Ik herinner me hoe ik als kind al vreselijk moest lachen om Joris het Vispaard. "En Joris, heb je je bed opgemaakt?" "Ja Paulus, het bed is op."
Maar nu sla ik ze open, en zie dat het afgeschreven exemplaren zijn van de Nederlandse School in Aberdeen! Vermoedelijk had ik mijn eigen Paulussen al lang weggedaan, en heb ik deze toen voor kindeke meegenomen. We hadden ook videobanden met Paulus, die vielen erg in de smaak. Zelf was ik altijd groot fan van de stem van Eucalypta, was het vroeger ook niet een hoorspel? Och ja, ik vind er meteen eentje online, en het muziekje klinkt zo vertrouwd!

Dit zijn boekjes uit mijn állervroegste jeugd. De herinneringen die ik eraan heb zijn soms tweedehands: mijn ouders hebben ze later verteld. Zo kon ik zo schattig het klokkenboek bijna uit mijn hoofd, en zei ik ook zo lief "Mietje viedin" (Marietje mijn vriendin). Zeven uur vroeg opgestaan, ik was me en ik kleed me aan … De tijden veranderen!
Het Elfenkroontje vond ik sprookjesachtig mooi, en mijn pop Christina is genoemd naar het elfje dat Christina Roza heet. Hilleke Kuipers, heeft paps er voorin geschreven (toen ik naar de lagere school ging is mijn naam in Hella veranderd).
De Theevisite van de Poppen gaat over een kist vol oude poppen, die worden opgeknapt voor het dochtertje van de vroegere poppenmoeder, erg mooi getekend.
Polly en Molly was ik eerlijk gezegd een beetje vergeten, maar ik zie nu dat het eindigt met een kerstboom die helemaal afbrandt. Fijn feestje! En ik denk: ligt daar de oorsprong van mijn kinderangst voor vuur? Doodsbenauwd was ik voor de brandende kaarsjes, ik kon er nauwelijks van genieten. Later moest ik elke avond het theelichtje aansteken, om er overheen te komen. Dat heeft gelukkig geholpen.

Ik pak De Vliegende Klas uit de kast en bedenk: ik had ooit ook Puntje en Anton, zo'n klein rood pocketje, jammer dat ik dat weggedaan heb, samen met al die kinderpockets, van Pipo en Freddy Hagers en wie allemaal nog meer.
Van de leeszaal gekocht, 3 december 1971, heb ik hier voorin geschreven. Mijn handschrift na anderhalf jaar middelbare school al meer van mezelf geworden, niet meer dat keurige krullige schoolmeisjeshandschrift. Voorin het boek zit een sticker geplakt met "Maak geen vuile hoeken aan onze dure boeken! – Met schone handen aan onze banden!"
Ik sla de eerste bladzij op, en herinner me weer hoe ik altijd genoot van die eindeloos lange titels van de hoofdstukken.

De eerste helft van het voorwoord
beschrijft een gesprek tussen mevrouw Kästner en haar zoon; een gezicht op de Zugspitze; een vlinder die Godfried heet; een zwart- en witgevlekte kat; wat eeuwige sneeuw; een rustige vrije avond en de gegronde veronderstelling, dat kalveren soms ossen worden.

Ik heb meteen zin om door te lezen. Waar het verhaal over ging? Geen idee.

Ik speel een beetje vals, want ik neem nu eerst de kinderboeken die op het knutselkamertje staan even mee, voor ik verder ga met de laatste kunstboeken en achter losliggend grut.
Dit exemplaar van De Vijf kreeg ik "van opa en oma voor mijn overgangsrapport van klas vier naar vijf, 29-6-1968." Ik heb ooit meer delen gehad, ik geloof dat ik er maar eentje bewaard heb als geheugensteuntje, zo van: die vond ik vroeger ook heel leuk. En dat vond ik ook. Vooral het meisje dat George heette, zo stoer! Al had ik als kind ook al door dat Enid Blieton niet de geweldigste schrijver was. Al kan dat natuurlijk ook aan de vertaling gelegen hebben, ik heb ze nooit in het Engels gelezen.
Hier staat een mooi artikel over het herlezen van Blyton als je groot bent.

Voor mijn gevoel ben ik altijd een groot fan van Snoopy en de zijnen geweest, maar dat kan natuurlijk niet, alle boekjes zijn in het Engels. Geen idee wanneer ik de eerste Peanuts kreeg of kocht. In Canada? Er is er maar eentje bij waar in staat "voor Hella" met een datum in 1980. Het grote jubileumboek kreeg ik op mijn 21e verjaardag van Iris, een vriendinnetje van de bibliotheekacademie, ik was er – en ik schrijf dat op en denk: klopt dat wel? Van Iris kreeg ik toch dat boek over Fitzgerald en Hemingway? Het is een ongelooflijke warboel in mijn hoofd. Wat niet wegneemt dat Snoopy een constante factor is gebleven. Ik kies op Facebook ook altijd voor de Snoopystickers.

Ik kende Het Meisje Jennifer van de biep, onder de titel Sarabande. Het had alles waar ik van hield (ik kocht het op 14 juli 1970, in die zomer voor ik naar de middelbare school ging), een soort duistere balletmeisjesromantiek, een verhevenheid, een ophemeling van Kunst met een hele grote K. Zoals altijd staat er in de Witte Ravenpocket niet van wanneer dit boek dateert, ik zoek het op, het is van 1950, en de schrijfster blijkt een geëxalteerd typje.
Maar het boek is echt mooi, het heeft qua thematiek wel wat van Marian en Marion, ook hier komt een artistiek meisje uit Amerika het gezapig burgerleventje van een 'normaal' gezin op de kop zetten, en van beide kanten worden er lessen geleerd.
En ik geloof warempel dat beide boeken ook mijn nieuwsgierigheid naar Amerika mee hebben aangewakkerd (net als de Kleine-Huis-serie, maar dan wolkenkrabberiger).

Dit vond ik als kind een betoverend boek. Een schip vergaat, een onbekend meisje wordt gered en wordt vriendin met een Zeeuws meisje. Ooit komen ze er wel achter wie zij is, de onbekende, zo on-blond, zo on-mollig, zo ontzettend tegengesteld aan alles wat in het Zeeuwse dorpje normaal is. Ze spreekt Engels, soms verstaat Marian een woord dat Marion zegt, zoals dance. Dans, dans.
Er zit een stickertje in van Boekhandel de Tille in Leeuwarden, maar ik weet niet meer wanneer of van wie ik het kreeg. Ik had ook nog Lijsje Lorresnor, maar dat heeft me altijd veel minder aangesproken, ik heb het ook niet meer.
De schrijfster blijkt een veel bijzonderder mens dan ik ooit had gedacht, en Marian en Marion staat op de dbnl!

Omdat we trots zijn op je mooie rapport. Mamma, pappa, 28.6.'68. Daar zal ik verder maar niets meer over zeggen.
Ik weet nog wel dat in deze serie verschillende andere beroemde kinderboeken zijn uitgegeven, zoals De Hut van oom Tom. Maar op de een of andere manier heeft Alleen op de Wereld me nooit erg aangesproken, ik kan me ook niet herinneren dat ik het vaker gelezen heb.
Kindeke kreeg later een nieuwe vertaling van opa en oma, die heb ik geprobeerd voor te lezen maar die miste toen ook nog het ouderwetse dat die van mij nog enigszins pruimbaar maakt.
Volgens Marie Kondo is het duidelijk: geen vreugde aan te beleven, weg ermee. Maar het heeft bijna 50 jaar bij mij in de kast gestaan, dat doe je toch niet weg? En stel dat je ooit kleinkinderen krijgt? Of stel dat je het tóch nog eens lezen wilt?
Nou, weet je wat? Dan haal ik hem van de dbnl. Die vertaling is nog ouderwetser, heerlijk.

Talent is de plicht te geven;
het zij niet de oorzaak van trots!
Voor je prachtige paasrapport, 29.3.'69, Mamma, Pappa.
Een voorbijgaande lezer zou denken: wat mooi gezegd en hij heeft helemaal gelijk.
Ik verbind het aan hoe mijn leven is verlopen, hoe ik me nooit ergens op liet voorstaan waar alle anderen dat wel deden, hoe anderen mij rustig mochten uitlachen of minachten om wat ik niet kon, terwijl ik nooit maar dan ook nooit kritiek op iemand mocht hebben. Zij wel op mij. Als er iemand in mijn leven kritiek op iedereen (!) had, was het paps wel. Mijn licht moest eeuwig onder de korenmaat.
Zelfs durf ik nu wel te denken dat hij het moeilijk had – naast alle trots want tenslotte had hij mij geproduceerd – met het feit dat ik zo goed leren kon en uiteindelijk een hogere opleiding deed dan hij. Maar dat was later.
Wat allemaal niet wegneemt dat ik De Geheime Tuin een prachtig boek vond, sprookjesachtig en spannend en ontroerend. Ik zou het nog eens in het Engels moeten lezen.