Ik was gisteravond zo dom me in een discussie op twitter te mengen met een anonieme meneer die zich Russell's Teapot noemt en die met veel bombarie (en bijval) "wetenschappelijk" aantoont dat Gloria Wekker geen wetenschap bedrijft.
Na enig googelen kwam ik erachter dat Theepot gelieerd is aan Geen Stijl en ik me dus in een wespennest had begeven. Horden blanke mannen stonden in de rij om mij duidelijk te maken dat ik er NIETS van begrepen had.
Nu is "wetenschappelijk" natuurlijk helemaal geen objectieve categorie. "Wetenschappelijk" is wat op een bepaald moment in de tijd door het heersende discours als "wetenschappelijk" wordt aangemerkt. Als het heersende discours – al eeuwenlang beheerst door blanke mannen - zich aangevallen voelt, gaat het andere kennismethoden - dan de in dit geval "onomstotelijke" trits: de (zogenaamde) objectiviteit, reproduceerbaarheid en voorspelbaarheid - uit alle macht onderuit proberen te halen.
Wie het in haar hoofd haalt om hier vraagtekens bij te zetten, bijvoorbeeld door te informeren wat de (anonieme) aanvaller dan zélf heeft gestudeerd, krijgt te horen dat zij het autoriteitsargument gebruikt en er dus niets van begrepen heeft. Terwijl zij alleen maar tijdens het lezen van het wel erg lange stuk (methinks the lady doth protest too much) dacht: voor kunstgeschiedenis gelden veel van deze argumenten alvast niet.
Zij, dat ben ik natuurlijk zelf.
Gloria Wekker – haar CV staat hier – is gepromoveerd aan de UCLA. Ik mag aannemen dat daar niet louter en alleen zwartevrouwenvoetenkussers (van die onnozele types die haar de Joke Smitprijs hebben toegekend) werken.
Theepot onderwerpt haar boek White Innocence aan de "objectieve" methoden van "de wetenschap."
De manier waarop Wekker haar onderzoek heeft gedaan is de manier waarop de antropologie onderzoek doet, namelijk door ervaringen van mensen op te tekenen. Ervaringsverhalen, het moet niet malder!
(Ik krijg van een arts (zo'n griezel met een Nederlands vlaggetje in zijn twitterbio) toegevoegd dat ik exemplarisch ben voor de achteruitgang van het onderwijs in Nederland. Kennelijk heeft hij zich zo slecht bijgeschoold dat hij niet weet dat de narratieve benadering en behandeling van psychiatrische patiënten overal opgeld doet. Kennelijk voldoen de "objectieve" gegevens uit bloed- en hersenonderzoek toch niet.)
Nee, maar anekdotisch bewijs is onzin, weet Theepot.
Wat daarna volgt is een stukje waar de honden geen brood van lusten. Hij diskwalificeert – net als de victim blamers in het #metoo discours – de ervaringsverhalen van de ondervraagde zwarten.
1. Heel vaak is niet eens bekend wat de namen zijn van deze personen uit een ervaring, laat staan andere informatie op basis waarvan we concluderen dat ze kunnen worden gezien als “representatief” voor witte Nederlanders.
2. Vrijwel altijd gaat het om een zeer kleine groep mensen. Het is een algemeen aanvaarde richtlijn in de statistiek dat een steekproef uit minstens 30 personen moet bestaan (en voor een diverse groep, zoals het NLse volk, natuurlijk uit veel meer dan dat).
3. Het is niet of nauwelijks na te gaan in hoeverre een ervaring de realiteit weergeeft. Vaak wordt niet vermeld waar en wanneer precies de ervaring plaatsvond en zijn er geen getuigen beschikbaar om de lezing te bevestigen. De persoon die de ervaring inbrengt kan zich de ervaring verkeerd herinneren, het menselijk geheugen is immers notoir onbetrouwbaar. Zijn interpretatie van gebeurtenissen kan gekleurd zijn door persoonlijke vooroordelen. Hij kan mensen verkeerd verstaan hebben. In het geval van oude herinneringen kan hij essentiële context door de jaren heen vergeten zijn. En dan kan een persoon ook nog eens een ervaring gewoon verzonnen hebben of bewust verkeerd weergeven. Dit is de reden waarom bij psychologisch onderzoek normaal gesproken de interviews of experimenten niet alleen worden gerapporteerd, maar ook vastgelegd op bijvoorbeeld audiotranscripts, zodat onderzoekers het verschil tussen feiten en perceptie na kunnen gaan. Bij “persoonlijke ervaringen” is dit dus niet mogelijk, ze zijn per definitie vrijwel geheel subjectief.
4. Je hebt geen mogelijkheid om de invloed van omgevingsfactoren in te schatten. Wie weet wat voor invloed het weer, drukte in de tram, vertraging van de tram mogelijk gespeeld kunnen hebben? Wie weet, wat voor andere factoren invloed hebben gehad op het verloop van de ervaring? Wetenschappers werken in gecontroleerde omgevingen met een reden: om zoveel mogelijk variabelen constant te houden tijdens het onderzoek zodat je zeker weet dat je, wanneer je de voorspelde uitkomst terugkrijgt, dit alléén kunt verklaren met de hypothese die je aan het testen bent.
5. Persoonlijke ervaringen zijn niet reproduceerbaar, zelfs als ze volledig geverifieerd zouden kunnen worden. Je kunt dezelfde situatie niet opnieuw “afspelen” om het te controleren. Dit in tegenstelling tot, bijvoorbeeld, psychologische onderzoeken, die óók als doel kunnen hebben te onderzoeken “hoe er in de maatschappij gedacht wordt.” Hierom kun je dus nóóit een objectieve wetenschappelijke waarheid afleiden uit een persoonlijke ervaring.
Hij beweert dat het verwerven van dergelijke gegevens via psychologisch onderzoek wél objectief is. Alsof daar geen omgevingsfactoren zijn (een lab, een onderzoeksruimte) en de autoriteit van de onderzoeker geen enkele invloed zal hebben op de gegeven antwoorden.
Hij beweert bovendien dat Wekker haar onderzoek zo heeft gedaan omdat dat makkelijker was.
Maar dat het moeilijk of duur is om tot een wetenschappelijk inzicht te komen, betekent niet dat het daarmee gerechtvaardigd is om de wetenschappelijke methode “uit praktische overwegingen” maar terzijde te schuiven en je maatstaven voor wat “wetenschappelijk” is aan te passen om wetenschap “haalbaarder” te maken.
Eigenlijk te veel eer, zoveel citeren uit een stuk waar zowel het witte als het mannelijke privilige vanaf druipt. Maar, zoals Frederike Geerdink me laatst fijntjes toevoegde: geen mening hebben is een luxe.
Er zijn in de naam van de "wetenschap" verschrikkelijke dingen gedaan door mannen die allemaal beweerden dat ze dingen "objectief" en "neutraal" hadden vastgesteld.
Ik herhaal mijn eigen stelling nog maar eens: de enige objectiviteit is subjectiviteit.
Pretenderen dat je de "objectieve" "waarheid" in pacht hebt en dat vervolgens "wetenschap" noemen zonder er één enkel vraagteken bij te zetten, is levensgevaarlijk. Vooral voor diegenen die buiten het heersende discours vallen.
