alleen maar omdat het zo mooi is


Archaischer Torso Apollos

Wir kannten nicht sein unerhörtes Haupt,
darin die Augenäpfel reiften. Aber
sein Torso glüht noch wie ein Kandelaber,
in dem sein Schauen, nur zurückgeschraubt,

sich hält und glänzt. Sonst könnte nicht der Bug
der Brust dich blenden, und im leisen Drehen
der Lenden könnte nicht ein Lächeln gehen
zu jener Mitte, die die Zeugung trug.

Sonst stünde dieser Stein entstellt und kurz
unter der Schultern durchsichtigem Sturz
und flimmerte nicht wie Raubtierfelle;

und bräche nicht aus allen seinen Rändern
aus wie ein Stern: denn da ist keine Stelle,
die dich nicht sieht. Du mußt dein Leben ändern.

aus: Neue Gedichte, 1907
Rainer Maria Rilke

Archaïsche torso van Apollo

Wij zagen nooit zijn ongekend gezicht
De oogappels die daarin rijpten. Maar
zijn torso gloeit nog als een kandelaar,
waarin zijn blik, met getemperd licht,

nog glanzen blijft. Anders zou jou de boeg
der borstkas niet verblinden, en in 't zacht
draaien der lendenen was niet die lach
naar 't midden toe dat het geslachtsdeel droeg.

Anders stond deze steeds geknot, beschadigd,
in zijn doorschijnende schoudercascade,
en zou niet glinsteren als roofdierhuid,

en zou niet als een ster losbreken uit
zijn vorm: geen plek aan hem die jou niet ziet.
zo doorgaan met je leven kun je niet.

vertaling: Peter Verstegen

Geplaatst in gedichten | Getagged | Een reactie plaatsen

kernkwaliteit

Core strength is een mooi begrip. Ik oefen het op de sportschool: zitten op een bal, ooievaren op een trampoline. Zo word ik van binnen sterk.
Als je je boek aan iemand laat lezen, vooral als het je eerste boek is, heb je die sterke kern nog niet. Je hebt je hele hebben en houwen in dat boek gepleurd en je bent een lege huls waar elke wrede gek zijn genadeloze kritiek in lozen kan. Kritiek hebben is lekker. Het mes snijdt aan twee kanten: de ander is gek, en door dat te onderkennen bewijs ik mijn eigen superioriteit. En nee, ik ben er niet vrij van. Ik vind het heerlijk om over het paard getilde sukkels een kopje kleiner te maken. Er zit een wreed heksje in mij.
Maar pasgeboren schrijvers, die behandel ik met zachtheid. (Ja, tenzij ze met veel tamtam hun matig schrijfsel als de Nieuwe Grote Dinges presenteren. Zij die menen dat ze niet kunnen schrijven en zij die menen dat ze fantastich schrijven, hebben meestal ongelijk.) Het is soms even aftasten hoe sterk hun kern al is.
Je hebt daarbij als schrijver zelf ook een taak: als je je boek laat lezen, geef dan PRECIES aan wat je wilt weten. Vraag aan de één om de grammaticafouten eruit te halen, vraag aan de ander of de plot logisch in elkaar steekt, en vraag alleen aan heel vertrouwde meelezers of ze het mooi vonden. Meelezers van wie je het oordeel op waarde schat. Want natuurlijk vinden je tante en je opa en je jongste nicht het helemaal geweldig dat je überhaupt een boek schrijft. Maar je wilt het oordeel van mensen die een smaak hebben die aansluit bij jouw boek.
Zit dan op je bal, kijk in de spiegel: is je rug recht? Accepteer wat ze zeggen. Sommige dingen zijn waar, andere ervaar je als demotiverend, als te hard. Houd je rug recht, wees die ooievaar, je kracht in die ene voet, stevig geaard, en leg het naast je neer zonder om te vallen.
Dat eerst leren. Later kijken of die kritiek je verrijkt of verarmt.
Ook dit hoort bij schrijver zijn: het kweken van een sterke kern.

afbeelding

Geplaatst in schrijven | Getagged | 2 Reacties

Beginnings and Endings


Wat is het toch bijzonder om boekbloggers in real life te ontmoeten. En wat is het toch heerlijk om over mooie boeken te praten. We hadden The Sense of an Ending gelezen, dat is zo'n dun boek dat in feite een schildering in miniatuur is van een panorama van mensenlevens. Zo'n boek dat nadreunt als je het uithebt en de portee van het hele gebeuren langzaam je wezen doordringt.
Het kan wel frustrerend zijn, zo'n goed boek. Ik vraag me altijd af hoe het werkt: of zo'n briljante schrijver vantevoren precies bedenkt hoe hij zijn verhaal gaat vormgeven, of dat hij zo briljant is dat het er vanzelf insluipt.
Het boek is in twee delen verdeeld, een soort van voor en na de klap. Bij herlezing merk je duidelijker hoeveel deze delen van elkaar verschillen. Het eerste deel is op zo'n typische Engelse manier luchtig. Om met Adrian te spreken: ik háát hoe de Engelsen zo onserieus kunnen doen over serieus zijn. Het zijn allemaal jolly old chap herinneringen, en de ik-verteller is een gemoedelijke man die eigenlijk best tevreden is met zichzelf en zijn leven.
Tot de klap komt. En het lijkt wel zo'n film die van zwart-wit opeens kleur wordt, een stomme film waarin opeens het geluid aangaat. De herinneringen zoals ze werkelijk waren overstromen de hoofdpersoon, zoals die verkeerd-stromende getijdengolf in de Severn (google even video's op "Severn Bore", nooit zoiets spectaculairs gezien!).
Je kunt wel het gevoel hebben dat iets afgelopen is, maar het is slechts een gevoel. Het is nooit afgelopen. En als lezer blijf je die golf net zo hard voelen als Tony, de ik-verteller.
Een briljant boek, dat ik zonder de bloggers misschien nooit had gelezen. Ik hoop dat The Sense of an Ending The Beginning of a Beautiful Friendship mag wezen!

Geplaatst in recensies | Getagged , , , | 4 Reacties

bibliothecaresse voor altijd

Mijn bibliothecaresseverleden begon al op de middelbare school, toen paps en mams het een goed idee vonden als ik niet de hele zomervakantie zou verlummelen. Dus zat ik in een bloedhete bibliotheek 's morgens boeken te plakken, en 's middags moest ik ze innemen en opruimen.
Nadat ik besloot te stoppen met mijn studie Engels, heb ik bijna een jaar bij de PBC Groningen gewerkt. Met de bibliobus door het Hoge Land, dat had wel wat! Daarna ging ik samenwonen, deed ik de opleiding tot assisent-bibliothecaresse, en kreeg een baan bij de OB Rijswijk, waar ik 11 jaar met veel plezier gewerkt heb, tot we naar Oman verhuisden. Daar heb ik in de PDO-bibliotheek gewerkt (de enige openbare bibliotheek in het hele land, op Google Earth te herkennen aan het PDO-logo), en in de bibliotheek van de expatclub. In Aberdeen en in Houston ben ik bibliotheekmoeder geweest.
En terug in Nederland zette ik voor het eerst mijn boeken niet op alfabet, en later sorteerde ik ze zelfs op kleur.
Maar bibliothecaresse ben je voor het leven. Als iemand een vraag stelt op twitter: hoe heet dat ook weer? Waar kan ik dat vinden? is het mij nog steeds een eer om dat zo snel mogelijk te vinden voor ze. Van titels weet ik altijd de schrijver, en bij Een Tegen Honderd heb ik de literatuurvragen altijd goed.
Nu kwam er vanmorgen op twitter – daar zitten ook veel biepjuffen – een nieuw woord voorbij. Retailconcept. De bibliotheek moet een winkelcentrum worden, met allemaal leuke winkeltjes waar mensen leuke boeken vinden en leuke andere materialen. Nou, ik heb al gezien hoe dat wordt in de hypermoderne bibliotheek van Almere. Het is net als met google, en ook met de nieuwe bibliotheekcatalogus: als je precies weet wat je zoekt kun je het dus niet vinden. Google verzint er allerlei andere woorden bij die je vast ook heel leuk vindt, en in die catalogus krijg je een wolk van alternatieven aangereikt. In zo'n winkeltjesbibliotheek loop je niet naar een bepaalde afdeling om daar het boek van je keuze te vinden, je wordt er behandeld als een achterlijke klant die met zoveel mogelijk onnodige rommel de winkel weer verlaat.
Nee, dan vroeger. Toen je bij de Provinciale Bibliotheek (nu Tresoar) nog op de grond tussen de kasten kon gaan zitten om je te vergapen aan de stokoude, wonderbare boeken die er bestonden.
Zou het met zo'n winkeltjesbibliotheek niet net zo gaan als met de kerken waar het Latijn afgeschaft en de popmuziekdienst ingesteld, zodat niemand nog het verschil zag tussen gewijd en gewoon?

opdracht autobio les 9: hoe heeft je beroepskeuze je blijvend beïnvloed?

Getagged | 2 Reacties

slagveld

Het is gewoon de overgang en als je verstandig bent blog je daar niet over want dan neemt geen mens je meer serieus. Hysterisch gedoe met die wijven ook altijd. Hartkloppingen. Als er echt iets aan de hand was had je nu je negen levens al lang versnoept, dus raap jezelf bij mekaar en doe normaal.
Hoe hard ik mezelf ook aanpak, het helpt niet. Vroeg naar bed, laat naar bed, chips of geen chips, wijntje of geen wijntje, sporten of niet sporten, tv-kijken of geen tv-kijken, nog schrijven 's avonds of alleen een fijn boek lezen – het maakt niets uit. Als ze komen, komen ze, en kan ik het slapen verder wel vergeten.
Googledegoogle levert weer een nieuwe pil op die iedereen helpt, en die bestel ik dan dus maar. Met andere homeopathische druppels is het ook: soms helpen ze, soms helpen ze niet.
En dan schiet me opeens die zinsnede te binnen over de beste thematiek voor een roman: het hart in conflict met zichzelf. Het hart heeft zich weer heen en weer geslingerd gevoeld, de afgelopen tijd. Niet alleen dat gedoe over eindeloos geven zonder te ontvangen, ook het gebrek aan vergiffenis dat ik nergens ventileren kan, oneerlijkheid van talentlozen die bovendrijven waar getalenteerden tegen de maan huilen, de toestand van een land waar ik vroeger zo trots op was, de algehele teloorgang van het goede, ware en schone, het is een bloedig slagveld, dat hart van mij. Geen wonder dat de oorlogsdrums hun eindeloze trommelen beginnen als de bezige gedachten zich terugtrekken.
Hoe gezond is het om alles binnen uit te vechten, en hoe ongezond is het om de woede te ontketenen en de kwade krachten brandstof te bieden? Hoe ethisch is een dikke huid of een verheven ontstijging? Hoe ontruim ik het slagveld dat mijn hart is?

afbeelding

Getagged , | 8 Reacties

voorstelling Etty

Ik weet nog goed hoe'n ontzettende openbaring de complete uitgave van de dagboeken van Anne Frank voor me was. Het diepzinnige, intelligente, bijzondere meisje bleek ook gewoon een melige mopperaar die filmsterrenplaatjes spaarde. Goddank. Ik kon me met terugwerkende kracht met haar identificeren, en bewonderde haar des te meer.
Nu ben ik gisteravond naar de voorstelling "Etty" van Margreet Blanken geweest. Wie mij kent, weet dat Etty Hillesum samen met Julia Cameron en Clarissa Pinkola Estés mijn eregalerij van guru's vormt. Vrouwen, wier boeken mijn leven daadwerkelijk veranderd hebben. Boeken die ik in elke nieuwe levensfase herlees, en steeds opnieuw zijn ze me tot steun.
"De Nagelaten Geschriften" van Etty Hillesum zit vol papiertjes, ooit ben ik begonnen met alle zinnen over te typen die ik belangrijk vond, maar in feite moest ik dan het hele boek overtypen.
Twee uitspraken van Etty hebben al als schrijfcitaat op mijn website gestaan:

Een slordig bureau vol boeken en papieren, dat van mij alleen is, zal ik altijd weer verkiezen boven het ideaalste en harmonischte huwelijksbed.

en

De genade moet bij haar schaarse komsten een welvoorbereide techniek aantreffen.

Vooral die laatste is een aansporing om ter harte te nemen. Oefenen nooit zien als verspilde tijd, verspilde inkt, maar als een voorbereiding op de komst van de genade van de inspiratie. Hieraan vooraf gaan in het boek de volgende zinnen:

Het moet direct volmaakt zijn, wat er op papier komt, het dagelijkse werk er aan doen wil ik niet. Ben ook nog niet overtuigd van eigen begaafdheid, dat gevoel is nog niet organisch bij me ingeschakeld. In bijna extatische momenten acht ik me tot wonder wat in staat om vervolgens weer in de diepste put van onzekerheid weg te zinken. Het komt doordat ik niet dagelijks en geregeld werk aan datgene, waarin ik meen dat m'n begaafdheid ligt: het schrijven ...

Het geeft moed om te lezen hoe zij aan zichzelf heeft getwijfeld, met zichzelf heeft geworsteld, en zo weinig geloof had in zichzelf. Als ik haar dagboek lees, denk ik steeds: wat heerlijk dat jij dit hebt geschreven, en niet een fictief verhaal dat misschien nooit tot ons gekomen was. Juist door ons zo deelgenoot te maken van al je worstelingen, heb je ons een onvervangbaar en onvergelijkbaar levensboek gegeven, dwing je ons om ook na te denken over hoe we met onze talenten omgaan, en hoe we in het leven staan.
En zij herkent dat weer in mij als ze schrijft:

Het was het o-ja-lezen. Bij veel het gevoel, het zelf net zo gezegd te kunnen hebben, het beleefd te kunnen hebben.

Maar over dit alles ging de voorstelling niet. Hier werd Etty gereduceerd tot hoer en heilige. In het begin haar seksuele besognes en escapades, aan het slot eigenlijk alleen nog haar visie op het geloof, en op God. Wat ze daarover te zeggen heeft is behartenswaardig en ook bewonderenswaardig, voor iemand in haar situatie. Maar zij was zoveel meer dan iemand die van haar geloof getuigt, haar geest omvatte zoveel meer dan alleen dat aspect. Zo kreeg de voorstelling voor mij iets geëxalteerds. Iets dat juist door haar te verheffen Etty tekortdeed. Zoals dat vroeger voor dat dunne blauwe Het Achterhuis voor Anne Frank gold.

Getagged , , | 4 Reacties

Echt zaliger?

En dat het dan opeens te veel is. Wat is het in mij dat zo vrijgevig is? Schuldgevoel, denkend aan de armen? Aardig gevonden willen worden? Hopen dat het klandizie oplevert? Karmapunten? Ik schenk mijn werk weg, doe vrijwillig dingen voor het nut van 't algemeen zodat ik anderen geld bespaar, want heb ik niet een prachtige computer, en verstand, en kost me dat niet hooguit een kwartiertje, of een dagdeel, of één slapeloze nacht?
Neem met liefde lifters mee die geen auto kunnen betalen of besturen, ook al moet ik omrijden en zoeken, ik ben zo menslievend.
Wie me mailt om hulp krijgt uitgebreid antwoord, wie weet zien ze dan in dat ik écht goed ben in mijn vak en gaan ze me daar wél voor betalen.
En dan loopt met één klein profiteurtje de hele emmer over. Ik Ben Verdomme Sinterklaas Niet!
Ik ben geabonneerd op zo'n nieuwsbrief van iemand die zegt: houd op met jezelf goedkoop te verkopen. Maak alles tien keer zo duur. Je wordt rijk én mensen gaan je serieus nemen. Ze gaan het er écht voor betalen!
De prijs van mijn werk is zo, dat ik er net van kan bestaan, en dat 't voor de meeste mensen betaalbaar blijft. Maar bij gratis slaat de weegschaal door. Dan voel ik me gebruikt door anderen die kennelijk totaal geen probleem hebben met vragen en ontvangen.
Stop.
Zou het daar allemaal vandaan komen? Dat ik nooit vraag? Nooit gratis ontvang maar altijd iets terug doe?
Leer- en nadenkmoment.

Getagged , | 4 Reacties

Fucking for Virginity

We schaffen het statiegeld voor pet-flessen af om het recyclen te promoten. We maken de kinderopvang onbetaalbaar om de vrouwenparticipatie te vergroten. Daartoe schaffen we ook het passend onderwijs af. We verbieden natuurlijke bestrijdingsmiddelen en stellen vergif verplicht, want dat is wetenschappelijk bewezen en dus beter voor mens, dier en milieu. We willen dat alle huurhuizen koophuizen worden om de hypotheekschuld te verkleinen. We willen de babysterfte terugdringen, daarom hoeft er niet meer 24/7 gynaecologische zorg te zijn. We willen kindermisbruik op creches tegengaan en stellen daarom niet langer meer dan 1 begeleider per groep verplicht. We willen de gezondheidszorg betaalbaar houden en staan daarom tandartsen toe te vragen wat ze willen.
'We kappen uw bomen zodat de verontreinigde lucht uit de voorbij rijdende auto's goed kan wegwaaien.'
We staan voor een rechtvaardige maatschappij. Daarom mogen haatzaaiers en kinderverkrachters voorál de rechtbank wraken.
In het kader van de kenniseconomie passen we in de laatste overgebleven bibliotheken het retailconcept toe.
We weten niet wat we willen. Oja, toch. Hier lekker zitten op die pluchen stoeltjes in Den Haag. En daarvoor verzinnen we elke dag een nieuwe belachelijke bekscheet om over te debatteren.

afbeelding

Getagged | 3 Reacties

De Wet van Blokker

Toen ik onderstaande column schreef, in september 2007, had het beestje nog geen naam. Maar gesignaleerd had ik het: de dwang om van alles twee neer te zetten, decoratiegewijs. Net zo dwingend was klaarblijkelijk het reglement van de Trouw Thrillerwedstrijd geweest. "Schrijf een verhaal in de stijl van ..."

Als ik door mijn oude nieuwbouwwijk naar de supermarkt fiets, zie ik overal tweelingen. Twee dofmetalen bloempotten met in elk een grijsgroene triffid. Twee hoge vazen met oranje gespoten takkenbossen erin. Twee vierkante, witbetonnen lage bakjes met in elk een te hardroze orchidee. Twee strakke beeldhouwwerken, abstract genoeg om goede smaak te etaleren. Iedereen, overal, heeft een tweeling in de vensterbank, of zelfs twee.
Mijn vensterbank? Als je geluk hebt een dik grijs poezebeest, en anders een lege plek met natte neuzen op het glas. Een postbak. Een vaasje met houten krokusjes die ooit in een woestijnland de herinnering aan echte bloemen levend hielden. Een stapel onderzetters en een oude trommel vol ansichtkaarten en postpapier. Smaakvol? Misschien niet. Van mij? Dat helemaal.
Wees liever een eersteklas versie van jezelf dan een tweederangs versie van een ander, zei Judy Garland, en dat is een spreuk die wij schrijvers boven ons bureau moeten hangen. Je kunt niet schrijven als je constant probeert te bewijzen dat je net zo goed (of liefst beter: hogere vazen, marmeren bakjes) bent als je buurman. Je kunt niet schrijven als je je maatstaf bij anderen legt, als je er steeds aan denkt hoe je etalage, je vensterbank eruit moet zien.
Daarom was ik eigenlijk helemaal niet zo blij met de thrillerwedstrijd. 'U heeft gezien hoe succesvol de firma's Blokker en Hema zijn geweest met het Tweelingconcept op de Vensterbank. Richt nu uw eigen vensterbank ook zo in, en win een prijs! Dan mag u straks een gesprek hebben met de Oppervensterbankinrichter, die u de juiste vazen zal overhandigen!'
Wat niet wil zeggen dat ik (stiekem) niet meegedaan heb... En ja, het poezebeest komt er ook in voor. Niet met zijn natte neusje tegen het raam, maar met een hoge rug, want dat hoort zo in thrillers.

En vandaag sprak Matthijs van Nieuwkerk in #dwdd van de Wet van Blokker. Naar aanleiding van het Huisjeskijken op Funda door Hans Aarsman, wat weer een geweldige #schrijfveer is!

Getagged | 2 Reacties

Je krijgt wat je geeft.

Ik werd zaterdagavond helemaal beroerd van die mensen bij Debatop2 die vonden dat we de ontwikkelingshulp aan die luie zwartjes maar moesten afschaffen. Een bodemloze put was het, geldweggooierij, en dat terwijl we straks onze eigen kinderen niet eens meer kunnen voeden.
Niet alleen is het behoorlijk gedurfd om hongersnoodslachtoffers te vergelijken met de situatie in Nederland, het getuigt ook van een enorme kortzichtigheid. Geheel in lijn met de PVV trouwens, de Partij Van Vroeger. Want vroeger was alles beter. Ik neem aan dat zij zo ver terug willen gaan dat we niet eens meer onze ogen hoeven te sluiten voor het wereldleed, omdat we er geen weet van hadden. Dat waren nog eens tijden! Iedereen verrekte van zijn eigen honger, en niemand wist het van elkaar!
Alsof de tijd ooit terug te draaien valt. Alsof we niet, om deze wereld nog te redden, allemaal wereldburgers moeten worden, en ervoor moeten zorgen dat niemand straks nog een reden heeft een ander te bombarderen. Een vol buikje is het beste recept voor vrede.
Ik retweette dan ook direct het initiatief van Je Krijgt Wat je Geeft en volgde hen op twitter. Maar dat is makkelijk. Dat kost niets. Dus het leek mij in deze vrouwenweek wel goed om ook iets weg te geven.
Ik doe het zo. Je mag gratis het e-book Honderd Valkuilen bij me bestellen via info@heldenreis.nl. Als jij daarna besluit een schrijfcursus bij me te gaan volgen, doneer ik 10% van de netto cursusprijs aan Mama Cash. Omdat ik van harte kan onderschrijven dat vooral in ontwikkelingslanden de beste veranderingen door vrouwen worden ingezet. Je krijgt wat je geeft. De ouderwetse tienden in ere hersteld.

Deze aanbieding is geldig voor alle bestellers van het e-book Honderd Valkuilen tussen NU tot aan vrijdagavond 9 maart middernacht, die voor 1 april 2012 een schrijfcursus bestellen.

Alle tijd om je daarop te bezinnen dus!

Getagged | 1 reactie