advertentie
er even uit
Van die grijze loodzware dagen, waarop het lood vooral in de benen zit, en loodzware watten in het hoofd. Jezelf aan je schoenveters uit het moeras trekken, of maar blijven zitten en stug doorwerken aan iets waar je zelf in gelooft maar de rest van de wereld niet.
Wensen dat het anders was. Weten dat het anders moet. Wensen dat ooit iemand het van je overneemt, en lachend zegt: zullen we iets leuks doen? En dan zelf met meerdere ideeën komt, of de kaartjes al gekocht, of de route al uitgestippeld.
Van een zondag twee maken is wel een heel verfijnd soort marteling. Typisch Nederlands. De inwrijfdag. Kijk dan, wij met ons Leuk Gezinnetje!
En dan kijk ik het eerste deel van de serie Mythos met Joseph Campbell, en weet weer waartoe ik op aarde ben. Hij heeft de kaartjes én de route. Ik ben weer op pad.
kruistocht
In navolging van het pleidooi van Caitlin Moran voor de grote onderbroek – hoe groot is tenslotte de kans op grootschalige wilde seks op kantoor, bij de Hema, of tussen de sperzieboontjes, en dan nog: zou een dergelijke opwinding zich laten stoppen door 10 centimeter extra katoen? – wil ik het hier hebben over die andere vloek van het vrouwzijn: het inlegkruisje.
Stel je even het bovenstaande scenario voor, mét een gevleugeld inlegkruisje in de hitsige tanga. Blegh!
Het moet een man geweest zijn die het inlegkruisje bedacht. Want welke vrouw zou zelf op het idee komen om met zo'n ritselig, omfrummelend geval in het broekje gaan lopen? Zoiets kan toch alleen verzonnen zijn door meneer Unilever die de maandverbandmarkt verzadigd zag en wanhopig zocht naar een nieuwe tussenbeense niche?
Reeds lang wordt het inlegkruisje ontraden aan blaasontstekinglijderessen, het is een aanslag op het huishoudbudget, het is een gigantische bijdrage aan de afvalberg, het maakt het vuilnisbakje op de wc tot een onmenselijke stinkbom, en het is – mocht u daar na dit verhaal nog neigingen toe hebben – een enorme afknapper in het geval van woeste seks.
En tegelijk dragen wij in de tussenbeense niche een lintje dat voor onderbroek speelt.
Fabrikanten, luistert. Doe ons een kwalitatief hoogstaande slip die een jaartje of tien meegaat, van biologische katoen, met een vijfdubbel lapje in het kruis. En dat kruis, FYI, is groter dan 3 centimeter. Werk het af met een lief kant-elastiekje, werk vooral de hoeken van het lapje weg zodat we geen zadeldeuk krijgen, en we kunnen ons voor eeuwig verheugen op seks bij de Aldi, of op de sportschool. Zonder dat we in de zenuwen hoeven te zitten dat onze geliefde opeens met de handen op een klam stuk plastic stuit.
En de sekslozen onder ons leveren een bijdrage aan het milieu, zowel het tussenbeense als het mondiale.
kroniek van een aangekondigde dood
In Friesland zijn wij gezegend met een schat aan romaanse kerkarchitectuur. Het is onvoorstelbaar: je rijdt naar zo'n stil dorp, stapt uit bij de kerk, en je kunt je handen leggen op stenen en metselwerk van bijna 1000 jaar oud. Bijna duizend jaar hebben deze muren weer en wind en oorlog doorstaan. Soms liefdeloos, soms liefdevol gerestaureerd, maar de tand des tijds doorstaan, en dezelfde gewijde ruimte al die eeuwen omhuld.
En dan komt HalveZoolstra, de man zonder cultureel of historisch besef, de man zonder enig gevoel voor wijding, spiritualiteit, ziel, of andere onmetelijke zaken, en zegt: bah. Kost geld. Weg ermee.
In wat voor wereld leven wij als zo'n zielloze, liefdeloze cultuurbarbaar "staatssecreatis van cultuur" mag worden?
Een wereld waarin cultuur een vies woord is, omdat het belangstelling, opleiding, reflectie voor-onderstelt. We weten allemaal hoe slecht dat is voor machthebbers. Mensen die zelf nadenken, god verhoede.
Wat storm, vorst, onweer en oorlog niet vermochten, vermag deze man. Afbraak is beter dan behoud. Dat is het motto van deze monsterlijke regering. Duizend jaar oude cultuurschatten gaan we in dit Heerlijke Nieuwe Millennium afbreken. Die voorspelde ondergang der wereld op 21 december? Hij is al begonnen.
geplaatst in de Leeuwarder Courant:
train of thought
Ik zal iets opbiechten: ik ben gister voor het eerst van mijn leven met de trein van Leeuwarden naar Groningen gereisd (uit eten met oud-collegaatje en onze beide studerende dochters). Honderden keren ben ik er al heen getuft, autootje soms volgeladen met Ikea, of stofzuigers en gereedschapskisten. Snelweg langs Drachten, en daarna immer geradeaus und dann um die Ecke.
Nu reed ik door een landschap dat me verrukte. Zo'n onuitgebotte lentemiddag, twee ooievaars struinen door het nog bruine land als aankondiging van het nieuwe. Weidevogels buitelen over elkaar heen bij het zien van zoveel potentieel woon- en eetgenot. Haasjes huppelen pasig, en de oude dorpjes glijden voorbij.
Ik keek uit het raam zoals ik dat doe tijdens een busreis door Marokko. Liefst zou ik levenslang niet anders doen.
Op de terugweg was het donker, miste ik net de sneltrein, duurde alles veel langer en had ik geen boek bij me. Wel mijn trouwe pen-en-opschrijfboekje, en ik schreef:
Ik vind het grappig dat die armoedige grond me ook zoveel doet, dat is zo anders dan vette klei en sappige weilanden. Schriele boompjes, riet, piepkleine boerderijtjes op langgerekte percelen, land waar de helft van mijn voorgeslacht uit voortkomt. Die worteling is belangrijk, ik denk dat ik op dat gevoel vertrouwen kan. Maar is er nergens een dorp waar mijn mensen wonen? Niet de poenige golfende gaastra-ers maar culturele, wijze, échte mensen? Dat zoeken en nooit vinden, altijd de brenger zijn, nooit de ontvanger, wat is dat voor een noodlot? Me er maar bij neerleggen, en zelf mijn tribe zijn?
Ik denk dat ik dit eerst ook tot werkelijkheid moet schrijven. Dat wordt boek 3. Maar eerst Ytie. En ophouden met Willen.
bewogen
Herinner je je nog dat ik vroeger op Hilversum 4 ballette? Als het buiten donker was, zag ik mijzelf uiterst sierlijk weerspiegeld in het vensterglas. Ik heb ook nog wel magisch gedaan op Let it Be, op school. Ik heb zelfs nog een charlestondansje gepleegd tijdens een uitvoering van De Jantjes (het expatleven kent vreemde uitwassen).
Maar nu hadden wij vanmorgen van het koor een Workshop Presentatie, en moesten we onder het zingen ook Bewegen. Nou, dat kan ik dus niet. Was te verwachten hoor, zodra ik in mijn eerste pianoboek toe was aan een oefening waarbij je met 2 handen iets verschillends moest doen, was het uit met de pret. Multitasken, prima, maar alleen als alle dingen op de automatische piloot kunnen.
Ik ben ook verleerd om met Schwung ergens plaats in te nemen. Zet mij voor een lessenaar, krijg je een prima lezing. Maar zo een beetje spontaan en leuk Bewegen? Ik werd er niet gelukkig van. Ja, of ik was misschien al niet gelukkig. We zullen er maar niet te diep op ingaan, dat is soms beter.
Achter de computer ben ik op mijn best.
The Mill & The Cross
Wegens een absoluut gebrek aan tv-programma's op de zaterdagavond heb ik The Mill & The Cross van de Poolse regisseur en multimediakunstenaar Lech Majewski aangezet. (kijk op de site naar de making of) Ik had er een goede recensie van gelezen, en het plaatje van Rutger Hauer als Bruegel sprak me wel aan.
Ik ben in volkomen verbijstering blijven kijken. Wat een ontzagwekkend kunstwerk. Het schilderij De Kruisdraging van Bruegel wordt tot leven gebracht. Er is echt een landschap gevonden met echt zulke rotsen, er maalt een molen hoog op die rots en God is de molenaar, de schilder bouwt zijn schilderij als een spin zijn web, we zijn in Antwerpen dat zucht onder het juk van de Spaanse bezetter (Spaans is naast Engels het enige gesproken woord dat verstaanbaar is), een man wordt op een wiel hoog op een paal gebonden (wheelified staat er in de aftiteling, klinkt als crucified) ten prooi aan de raven, een vrouw wordt levend begraven, kinderen spelen, roepen en huppelen, een muzikant blaast hypnotiserend op een kromhoorn, mensen worden in kostuums gehesen, de schilder legt aan zijn opdrachtgever uit hoe hij te werk gaat, dan staan opeens ál die mensen stil in de wereld. Alleen de paarden bewegen, en de wind in de bomen.
Zo is het vastgelegd. Maar daarna gaat het verder, er wordt gekruisigd en verhangen, kruisafname, bijzetting, onweer, en de volgende dag klinkt de schalmei en dansen de mensen hun onbegrijpelijke rondedans alsof er niets gebeurd was.
We zien het schilderij, en langzaam zoomt de camera uit, en zien we de zalen en gangen in het Kunsthistorisches waar het hangt.
Zo hoort film te zijn: een kunstwerk dat doet wat alléén in film kan en nergens anders. In dit geval is het niet te bevatten dat het zó kan. Ik ga nog veel vaker kijken om te zien wat ik allemaal gemist heb. De rijkdom!
Wuthering Heights 2011
En wat vond ik nu zelf van de nieuwe Wuthering Heights film? Ik speel bioscoopje met de laptop in bed, licht uit, koptelefoon op. Dan is er tweeënhalf uur lang de beukende, huilende, razende wind. Klapperende luiken, zoemende insekten, krijsende vogels af en toe, regelmatig een regenbui als een zondvloed, maar altijd die wind. Die herinnerde ik me ook uit Schotland, zo'n bolderende wind die als een wilde hond om je heen springt. Trouwens, ook veel vals grijnzende en grommende honden in de film.
Het was die wind die me vasthield. Ik herkende het gevoel dat ik ooit had in Janum, met die door niets onderbroken wind om het gebouw heen, daarbinnen is het onwaarschijnlijk windstil en veilig. Maar daarvan was in Wuthering Heights geen sprake. Geen van de mensen was ook maar ergens veilig. Alles was grauw, lelijk, gewelddadig, hysterisch. Een onontkoombare, naturalistische slechtheid.
En daardoor, juist daardoor, kon ik niet geloven in de liefde tussen Heathcliff en Cathy. Het was of alle woorden van het boek waren weggelaten om alleen de dierlijke resten te laten zien, en er de kijker onophoudelijk mee om de oren te slaan.
Het lag er te dik bovenop. Het was teveel. Er was te weinig contrast, en het weinige contrast lag er lachwekkend dik bovenop. De verklarende ondertiteling ontbrak er nog aan.
Tegen wil en dank indrukwekkend, maar bij nadere beschouwing blijft er geen kern overeind, blijft alleen de visie van de filmmaker overeind, maar niet de film, het verhaal, de personages. Een goede les voor schrijvers ook weer: ga uit de weg. Laat je verhaal het werk doen.
waar blijft de opstandigheid?
Je kan je afvragen waarom dwdd in vredesnaam een item heeft over het dochtertje van Maurice de Hond dat wordt opgevoed met de i-pad. Dat betekent dus dat de enige afbeeldingen die ze te zien zal krijgen die zijn, die door de Amerikaanse censuur gekomen zijn. Zoet en zouteloos. Zij leert zich geen eigen smaak vormen.
Ze heeft wel een echt poppenhuis thuis, maar omdat kleine kindertjes hun ouders' goedkeuring willen verwerven, zal ze toch vaker geneigd zijn voor het virtuele poppenhuis te kiezen. Wat een voordeel is, aldus Maurice, want daar kan ze echt eten bereiden, en dat kan in het echte poppenhuis niet.
Uhm …
Deden we echt eten bereiden niet in de echte keuken? Met de echte groenten en de echte messen? Pas schreef Wouter Klootwijk nog een schitterend stuk in de LC, over het belang van echte messen voor kinderen.
Op twitter ging iemand tegen mijn gemok in dat men in de tijd van lego vast ook had gezegd dat plestik uit den boze was, dat kinderen beter met modder en boomtakken konden spelen.
En weet je? Laat ik nu stiekem geloven dat al die arme adhd-ertjes, opgesloten in scholen en buitenschoolse opvang en dichtbevolkte gevaarlijke woonwijken, terstond zouden genezen van hele middagen door bos en weiland struinen, kojbojtje spelen, in hoge bomen klimmen, vies worden, avonturen beleven, je eigen fantasie gebruiken in plaats van de voorgekauwde fantasieën van een gewiekste apple-ontwerper.
En laat ik me nu al schrijvend steeds razender maken over een tv-programma en een tegengasloze presentator die een en ander presenteren als de Heerlijke Nieuwe Wereld!
Matthijs, het is een schande. Wat een waardeloos, kritiekloos commercieel programma is dwdd aan het worden. Vara. Echt verschillig. Laat me toch niet lachen!
