Heldenreis

Na een vertikking van @eetschrijver reageerde @marleenwoorden alert:

een dolumn is 'n prachtig woord. Een stuk waarin je kunt verdwalen, waar het windstil is en waarin je de draak kunt steken 😉

waarop ik daar natuurlijk meteen een #woordvandedag van maakte en voorstelde een wedstrijd dolumnschrijven te organiseren.
Laat ik maar beginnen er zelf een te schrijven. Want ook al nomineerde Anna me dan oa vanwege mijn uitgesproken meningen, een dolumn is bij uitstek zo'n stuk waarin de schrijver op zoek is naar een mening. In die zin is het haast een essay, maar dan zonder de allesomvattendheid van dat genre.
Waar ik vandaag naar op zoek ben, is de beste manier om in één workshop over te dragen wat het belang is van een visie voor het maken van kunst. En dat zo'n visie niet een target is, dat je dan-en-dan met zus-en-zoveel becijferde criteria aanwijsbaar gehaald hebt, maar een verlangen dat je vooruit projecteert, zodat het zich naar je toetrekt.
Want zonder zo'n visie – je zou het een visioen kunnen noemen – is het afmaken van je kunstwerk haast onmogelijk.
Dat zijn altijd de twee benen waarop je afwisselend hinkt, tijdens het scheppen. Je moet én laten komen wat komt, vertrouwen hebben in het proces, durven vertrouwen op wat je intuïtie je ingeeft, én je moet iets hebben om naar te verlangen, iets dat je voortdrijft, zodat er geen sprake is van discipline maar van heilig vuur, dat je voor dag en dauw doet opstaan om verder, verder te gaan.
En hoe laat ik mensen nu in één workshop én hun eigen visie ontdekken, én verwoorden en verbeelden zodat die woorden en die beelden samen als een icoon het visoen tegenwoordig kunnen stellen?
Zo laat ik in windstilte mijn gedachten omhoogdwarrelen. Waarbij we nooit het derde aspect van de dolumn mogen vergeten: de draak steken. Want gatverdakke wat kan spiritualiteit / creativiteit toch gigantisch humorloos worden als je er te zwaarwichtig over doet. Een en al etherische Timoteireclame. Dat moeten we niet hebben. Misschien maar even naar de Slegte voor zo'n drakenkleurboek. Dan kunnen ze die er zelf bijplakken. Scheppen gaat niet van au. Scheppen gaat van haha, hihihi, hoei!

Wat voor mij die notie van "uit het verhaal stappen" zo bijzonder maakte, was dat ik er – mede door mijn werk natuurlijk – van overtuigd ben dat mensen alles doen om hun verhaal kloppend te houden. "Op de vraag naar de zin van het leven antwoordt ieder met zijn levensverhaal," enzo. Ik zie dat om me heen, ik zie hoe ik mezelf daar ook aan schuldig (?) maak, ik zie dat het dingen kapot maakt. Alles wat niet past in de overtuiging die een mens omtrent zichzelf én anderen heeft, moet verworpen worden omdat anders het verhaal herzien moet worden, en dat is veel te griezelig.
Als iemand dan zegt: stap uit je verhaal, gooit dat mijn overtuiging volkomen overhoop. Ik had me niet gerealiseerd dat er buiten het verhaal überhaupt iets kan bestaan. Tot dat ene zinnetje me duidelijk maakte: dat wat ik ben buiten mijn verhaal, dat is mijn essentie.
Binnen het verhaal moet ik altijd bewijzen dat ik gelijk heb, dat mijn overtuigingen en meningen kloppen. Daarbuiten hoef ik niets. Mag ik gewoon zijn wie ik ben, en meegaan op wat zich voordoet.
Natuurlijk lukt dat driekwart van de tijd niet. Ik ben een vastbijter, als ik gelijk heb wil ik het krijgen ook! Maar wat levert dat uiteindelijk op? En wat levert het op als ik uit dat verhaal stap, en gewoon accepteer wat er is, zonder er een kloppende, bewijsbare overtuiging over te hebben?
Pas als je zelf uit de weg gaat (wat ook een veelzeggende uitdrukking is) kun je een 'doorgeefkanaal' worden voor spiritualiteit én creativiteit. Bij Julia Cameron is er nauwelijks verschil tussen die twee. Het is allebei een manifestatie van het goddelijke (hoe je dat ook maar ziet) op aarde. Met creativiteit geef je handen en voeten aan je spiritualiteit, daar komt het in feite op neer. Maar daar gaat een zekere nederigheid aan vooraf, die tegelijk vertrouwen is, het durven loslaten van het einddoel, de overgave aan het proces. En daarvoor moet je uit je verhaal stappen.