Heldenreis

Dag krinklend winklend waterding, wat klink je poëtisch als een gorgelend beekje, wat muzikaal ben je, wat passen je woorden mooi bij de natuur die je omringt, en wat zou ik een liedje willen kennen dat ook zo druppelt en vlindert.
De meeste liedjes willen zo erg iets vertellen, iets meedelen, iets bewijzen, zo weinig liedjes weten in muziek te schilderen wat de woorden bedoelen. En zo kom ik dan toch uit bij morning has broken, omdat het dezelfde natuur bezingt en de dankbaarheid jegens de maker van al dat moois.
En dat doet me dan ook weer denken aan You Are the New Day. Maar dat staat niet in de top2000.

291 Cat Stevens – Morning has Broken

Ach die arme man, in het donkere woud. Wat was er gebeurd dat hem zo van zijn levenslust beroofde? Welke adder, welke draak vrat aan zijn borst? (Is Harriot een meisjesnaam, vroeg ik mij nog af, weten jullie dat, Neerlandici?)
Hij hangt daar zo koud en zo stil, en doet me denken aan Frozen, van Madonna. Het is een nummer uit 1998, de tijd waarin we samen met kindeke keken naar Top of the Pops. De tijd van fikse Schotse winters.
The winters of my discontent.

477 Madonna - Frozen

Och wat is hij braaf, die Jantje. Tegenwoordig vinden we hem een geïndoctrineerde slijmjurk in plaats van een voorbeeldig kind. De opvoeding van tegenwoordig is gericht op zelf nadenken, zelf beslissingen nemen. Toch?
Alleen is zelf nadenken niet zo makkelijk als je geen kennis hebt. En is zelf nadenken nog zelf nadenken als je de godganse dag gebombardeerd wordt met dingen die je moet vinden om een deugdzaam lid van de participatiesamenleving te zijn?
Ik vind dat moeilijk. We don't need no education zal je mij niet horen zeggen. Maar wat wou ik graag zelf de leerstof samenstellen. Veel algemene ontwikkeling, veel aandacht voor kunst en psychologie, veel aandacht voor logisch nadenken en redeneren, voor creativiteit en de wijsheid van het lichaam. In plaats van gestimuleerd te worden om alleen maar die dingen te leren waar je een productief lid van de samenleving mee wordt. Ten eerste is zulke kennis al verouderd voor je van school af komt, en ten tweede: wat is er zo goed aan deze samenleving dat we ons eraan zouden willen conformeren?
Hey, teacher! Leave those kids alone!

39 Pink Floyd – Another Brick in the Wall

Dat je als vader zo'n sterk godsvertrouwen hebt, dat je zo'n gedicht kan schrijven over het doodgaan van je kind. Onvoorstelbaar. Het is iets waar je alleen na lange innerlijke groei toe kunt komen, stel ik mij voor. Of waren onze voorouders meer bedreven in het sterven? Als ik mijn stamboom doorspit zie ik daar ook zoveel dode kinderen. Zou iets van hun verdriet doorleven in mij? Ik ben zo bijgelovig dat ik Tonio niet eens durf te lezen. Hoewel ik wel Contrapunt gelezen heb.
En opeens moet ik denken aan de eenzame fietser van Boudewijn de Groot. Van dat kindje in dat zitje, en dat je als ouder alles wil doen om hem een goed leven te bezorgen. Terwijl je niets kunt doen dan in goed vertrouwen loslaten. (nu ik het lied terugluister, blijkt die kleine helemaal niet in dat zitje te zitten, maar goed)

543 Boudewijn de Groot - Jimmy

Het zijn die wakkere wieken die me meteen aan Albatross van Fleetwood Mac doen denken.
Hoewel die vogel niet wakker klapwiekt, maar tijdloos zeilt door de hoge lucht, muziek als een langzame film, die de tijd stilzet zolang je luistert, heerlijk als muziek dat kan doen, even die constante vragen van de tijd negeren, dat wakkere moeten elke dag, dat vermorsen van een kostbaar goed, alsof niet juist in dat vermorsen – ik kwam net bij mijn zuidafrikaanse Facebookvrienden de uitdrukking "n mors van tyd" tegen – de ziel zijn ware toestand ervaart, van vertrouwend zweven en niets eisen. Een ware Nirwanees, die Albatros. Heel wat aantrekkelijker dan die tandeloze vadertje tijd.

361 Fleetwood Mac - Albatross

Het Wilhelmus! Dat zingen in het buitenland geeft meteen een brok in de keel. Al dat gescheld altijd op allochtonen die zo bij elkaar klitten: ga zelf maar eens in 't buitenland wonen, dan zoek je elkaar toch op, en je zingt met trillende stem je volkslied mee, op koninginnedag.
Met daarbij in gedachten een idyllisch vaderland waar alles beter is dan in het gastland: rechtvaardiger, eerlijker, moderner, gezelliger, frisser.
Over Back Home heb ik al geschreven dus doen we nu in plaats daarvan maar Take me Home, Country Roads, to the place I belong …
En er dan achterkomen dat die landweggetjes leiden naar een volgebouwd, chagrijnig vaderland, wat een cultuurschok is dat. Intussen hadden er twee vaderlandse moorden plaatsgevonden die het land zijn landelijkheid deden verliezen. Zal in de tijd van Willem van Oranje niet anders geweest zijn. En ook hij voelde die verscheurde loyaliteit. Aan wie ben je trouw?
Uiteindelijk alleen aan jezelf. Alleen dan kun je een wereldburger worden, zonder vooroordelen naar welk land ook. En thuis is waar je bed slaapt.

622 John Denver – Take me Home, Country Roads

Het eerste afscheidsboek met A4-tjes kreeg ik toen ik na 12 jaar trouwe dienst vertrok bij de bibliotheek in Rijswijk, omdat wij naar Oman gingen. Een van de collega's schreef toen de eerste regels van het Egidiuslied voor me op. Wat zouden we elkaar missen, wat zou ik het werk ook missen, ik droom er soms nog wel van, dat ik weer in dienst treed, voor een paar uren per week.
We draaiden natuurlijk geen muziek in de bibliotheek, maar 's morgens, als we met z'n allen cataloguskaartjes zaten in te voegen – zulk verrukkelijk rustgevend werk – of met de reserveringskaartjes langs de kasten liepen, hadden we wel de radio aan. Meestal op Hilversum 4, "een goedemorgen met …" waardoor je weer eens wat onbekende muziek leerde kennen.
Als je boven zat te werken – boeken inwerken, afschrijven of repareren – kon je meegenieten met de plaat die op de fonotheek gedraaid werd, de muziekkeus geheel afhankelijk van wie er daar platen inwerkte of opruimde.
Als eerste een nieuwe plaat mogen lenen om thuis op te nemen, wat een voorrecht was dat. Voor we naar Oman gingen heb ik nog eindeloos veel cassettebandjes gemaakt die ons op alle woestijntrips vergezelden. Eenzaam kon je je daar voelen, en je achtergelaten gewone leven missen.
To be on your own, with no direction home, like a rollin' stone.

253 Bob Dylan – Like a Rollin' Stone

Ik ken dit lied van de Vlaamse folkgroep Rum, waar wij zo eind jaren zeventig groot fan van waren. We gingen naar concerten, draaiden hun muziek, luisterden regelmatig naar de brt. Het staat voor het begin van onze studententijd, voor onbezorgd op vakantie in een ouwe bak, en altijd muziek aan.
Nu heb ik meestal meer behoefte aan stilte, toen was muziek iets dat je aanbood als een koekje, wanneer iemand op bezoek kwam. "Wat wil je horen?" in plaats van wat wil je drinken.
De liedjes van Rum pasten ook bij de middeleeuwse herberg in Delft, waar we regelmatig gingen eten. Homp vlees op een houten bord, groot glas Leffe dubbel erbij, en duifjes in kooitjes die meekoerden met de volksmuziek die daar gedraaid werd.
Dat hele sfeertje van Floris-achtige middeleeuwen vind ik een beetje terug in Scarborough Fair. Hoewel Simon & Garfunkel het niet zo authentiek zingen. Hoe het hoort te klinken, leerde ik pas toen we het gingen zingen met ons koor in Leeuwarden. Dan heeft het liedje opeens iets lugubers, dat mooi aansluit, bij het wrede Heer Halewijn.

674 Simon and Garfunkel – Scarborough Fair