Heldenreis

Die tweede strofe kende ik van buiten. En van binnen.

O, laten wij maar zacht zijn, en maar niet
het trotse hoge woord van liefde spreken,
want hoeveel harten moesten daarom breken
onder de wind in hulpeloos verdriet.

Tenminste, zo dacht ik altijd. En dat de rest dan vanzelf wel volgen zou. Tot opeens duidelijk wordt dat de wind totaal andere dingen van je wil – ik denk aan de film Chocolat, waarin de draaiende wind tot verhuizen verplicht, gejaagd door de wind en nooit ergens thuiskomen. Tenminste niet voorgoed.
Een half leven lang denken dat tenminste dat zal blijven, die twee oude naar elkaar toe genegen hoofden.
En dan de andere helft invullen. Niet ritselend langs de zoom van oude wouden maar stampen, dwars door het woud, en ooit, ooit zegevierend de andere bosrand bereiken waar de zon schijnt.

650 Rolling Stones - As tears go by

Ispahaan – het verhaal is bekend, misschien wel over de hele wereld, van de dood waaraan met niet ontsnappen kan. Maar dat wetende, moeten we toch zoveel mogelijk gaan zien van de wereld.
En als die – zoals nu – op alle mooie plekken in brand staat, dan maar in de verbeelding reizen, met behulp van oude foto's en schilderijen, naar die sprookjesachtige plaatsnamen, waarvan je ook alleen maar sprookjesachtige beelden wilt kennen.
Isfahan, Samarkand, Kashmir.

afbeelding

1032 Led Zeppelin - Kashmir

Wie kent niet de Dapperstraat? Ik heb het gedicht zelfs in mijn autobiolessen gebruikt, als basis voor een eigen sonnet. En toch is het bijzonder, een gedicht over de onbijzonderheid van geluk. En dat daar een zekere mate van dapperheid voor nodig is, het laten varen van je hybride voorstellingen en het accepteren van het gewone. Dit is het, hier moet je het mee doen, dus zie maar dat je hier gelukkig van wordt.
Geluk is als een rijtjeshuis, met centrale verwarming en een dak zonder gaten.
Ik vermoed dat alle top2000 teksten over Grote Gelukken dan wel Ongelukken gaan. Of over het miezerige spruitjesongeluk van Zondagmiddag Buitenveldert. Maar dan denk ik opeens aan Sitting on the Dock of the Bay. Zo met je voeten in het water slieren en nergens anders willen zijn.

53 Otis Redding - (Sittin' On)The Dock Of The Bay

Ik herinner me dit gedicht nog wel van de middelbare school. Dompie moest lachen om dat stervend paard, dus wij ook. Hij had een allerliefste vrouw, en wij geloofden ook nog heilig in het wonder van de liefde, al werkte Jan-Joris niet direct mee, pikte die meid uit een klas lager je vriendje in, en hielden zelfs Klaas en Coby uiteindelijk op met zoenen in de fietsenkelder.
Maar zo zuur als deze dichter zouden wij in elk geval nooit worden. Die droom en daad en praktische bezwaren haakten zich in onze breinen vast, niet die weemoedigheid die niemand kan verklaren. Nee, dan nog liever lekker dood met Christina Rosetti, of tranen laten als Tennyson om Maud.
En zo werd dan dit gedicht door de tijdgeest ingehaald. Geen mens die langer blijft dan nodig is, of tenminste –
Er staat niets meer in de weg om door het vuur te rennen en door waterplassen en dan te vinden wat men thuis ontbeert. Sneu voor alle misogyne dichters.

141 Bob Marley & The Wailers - No Woman No Cry

afbeelding

Eigenlijk kende ik deze uit mijn hoofd:

When I'm dead my dearest,
sing no sad songs for me …

Dat was al in mijn melodramatische middelbareschooltijd een van mijn favoriete gedichten. If thou wilt remember, and if thou wilt, forget. Terwijl Leopold in zijn kist ervan uitgaat dat zijn geliefde tot in der eeuwigheid amen zal hopen bij hem terug te keren.
Vrouwen zijn wat realistischer in die dingen, ze staan wat dichter bij de dood en bij het leven.
Laat het maar zijn zo het is.
Let it be.

foto: Grafsteen van de kinderen van de grootouders van mijn pake. Tien kinderen gebaard, alle vijf zonen jong gestorven. Een van de vijf dochters werd mijn oerbeppe. "Dierbare geliefden. O, gij allen, vastgeklonken aan ons ziel. Wat een droefheid in dit leven, dat gij allen ons ontviel."

52 Beatles - Let it be

Hij kan het niet zeggen, die arme Gorter, maar de bruid kon het wel. Die schuimende, vitalistische liefde, ik weet wel dat ze gedoemd is te vervagen, dat er in dat gedicht ook al de tekenen van een einde zijn verweven, maar ik zie ze niet. Het is die liefde waarom ik steeds weer hoop een boek te schrijven, en ik verschil niet van de twaalfjarige die zich in bed verhalen vertelde van overdosissterfgevallen of van ballerina's met gebroken benen.
Ach wat zou het fijn zijn om die Gorterliefde te beleven, dat kraagje, dat oortje, bestendig als een septemberdag voordat de wintertijd ingaat.
Van de week hoorde ik "Can't live, if living is without you" van Nilsson op de radio, en ik lachte mijn twaalfjarige zelf even uit, want ach, went toch niet alles?
Wat bij het gedicht van Gorter het beste past is Our House.
Ons huis, voor de aardbeving.
En bij Marsman? Pastorale natuurlijk.

602 Crosby, Stills, Nash & Young Our House

Poeh, dit is geen gedicht voor watjes. Op de rand van je grot zou je er zomaar gek van kunnen worden.
Maar ach, die wildernis van jong gevoel ben ik wel voorbij gegroeid, zou ik denken. Ik droom er nog wel eens van, zo verliefd te zijn en je opeens het blijde daarvan herinneren, in plaats van alleen het boze. Ik speelde wel met wanhoop maar wat echte wanhoop was, daar kwam ik pas achter toen ik groot genoeg was om ermee te dealen.
En ach, dat bloedend pootje sleep ik achter me aan. Mooi vindt u niet, die rode streepjes op de vloer van mijn grot?

21 The Alan Parsons Project - Old And Wise

Ik heb de witte waterlelie lief, maar meer nog de koele vijvergrond waar het allemaal vandaan komt. De bron waar alles wat ik meemaak en tot me neem wordt omgevormd tot die mooie bloem die schijnbaar moeiteloos op het water drijft. Daar in de diepte is wie ik echt ben, wijds en prachtig is het daar, ik kan er rondzwerven als door een onbekend land.
Maar soms is ook de oppervlakte fijn, het niet-denken, het vrolijke, het onbenullige. Anders raakt de diepte troebel en duf, er moet af en toe in het water geroerd en geplonst. Dus kom maar op met de herrie!

845 Boudewijn de Groot - Land van Maas en Waal

Ach, ik heb wat afgeweend om liefde die niet is ontloken, en om mijn harte dat niet werd verstaan. Misschien is het ook wel ijdele hoop, iemand te vinden die je hart zou willen begrijpen, in plaats van het na te vlooien op ondeugdelijke gevoelens. Misschien is het hart wel een geheime burcht, niet bedoeld om veroverd, alleen on verdedigd te worden. Om veilig te stellen wat daarbinnen ligt opgeslagen aan brokaat en juwelen. Maar dat is toch zoiets als een kunstroofbuit, al die schilderijen die mensenogen nodig hebben in het donker.
Dus open maar weer, die ophaalbrug, met luid geraas de kettingen laten afrollen en de galopperende, geharnaste ridders binnenhalen, op gevaar af dat het de zwarte ridder blijkt, als hij zijn vizier openslaat.
Je zou er een lied over kunnen schrijven.

364 Yes – Owner of a Lonely Heart