Heldenreis

De plank rechtsboven is klaar, en de helft leger. Nu door naar de tweede plank van links. Engelse boeken en vaasjes. Vaasjes met een geschiedenis. Ik kijk graag op zondagavond naar vtwonen, een programma waarin het huis van mensen opnieuw wordt ingericht. Vaak hartstikke mooi, en met de leukste nieuwste meubels. Maar waar ik me altijd over verbijster, is de aankoop van "accessoires." Je koopt een kuubje onnodige, doelloze voorwerpjes alleen om het oppervlak van een kast of tafel gezellig te maken. Mijn accessoires zijn allemaal betekenisvol. Ik heb ze gekocht wegens grote schoonheid, gekregen van dierbaren, ze zitten stikvol herinneringen en hebben allemaal een verhaal.
Het doosje links komt uit Schotland. Ik heb het gekocht toen paps en mams daar eens bij ons logeerden, mijn moeder kocht er zelf ook een, we vonden ze zo fijntjes bewerkt. Ik heb er kindekes melktandjes in verzameld, en nu zijn de trouwringen van mijn ouders daaraan toegevoegd.
Het vaasje linksachter is er een van een setje. Het tweelingbroertje is gesneuveld, helaas. Ze kwamen bij de stiefmoeder van mijn oma vandaan.
Daarnaast staat een parfumflesje uit Oman. Dat heb ik meegenomen uit mijn ouderlijk huis. Als je het stopje eraf trekt, zweeft er nog altijd een Omaanse geur je neus in.
De grote vaas kreeg ik van oma. Zij nam altijd iets voor me mee van haar vakantiereisjes, en altijd iets wat helemaal mijn smaak was, waar ik oprecht blij mee kon zijn.
Het rode vaasje kreeg ik van mijn moeder. We liepen over de Heerenveense braderie, jaren zeventig ergens, en bij een pottenbakkerskraampje trok het mijn aandacht. En toen kreeg ik het zomaar! Dat gebeurde eigenlijk nooit. Ik was het schoolvoorbeeld van een enigst kind dat NIET verwend werd.
Nu ben ik een moeder die verwend wordt. Op onze reis door Jordanië wist kindeke dit tere blauwe vaasje te kopen en verborgen én heel te houden voor mij, tot aan Sinterklaas. Toen ik eens ergens moest schrijven over "het meest romantische cadeau dat je ooit kreeg" koos ik dat.

Ik weet niet meer sinds wanneer, maar wel waarom ik dit boek van Edna Ferber heb. Dat kwam door het zien van de film Giant, waar ik zo van onder de indruk was dat ik ook het boek wilde lezen. Dat bleek van Edna Ferber, en ook prachtig, en zodoende wilde ik wel meer van haar lezen.
Plus het is natuurlijk uit 1925, en er staan zinnen in als "Beck Schafer had de anderen in haar electrische automobiel thuis gebracht" – precies het soort sfeertje waarom ik ook zo genieten kan van Cissy van Marxveldt. Al zijn de romans van Ferber bepaald geen meisjesboeken. Er staan er tien op Gutenberg, ik denk dat ik er nog maar een paar ga proberen.
(de oorspronkelijke titel van Mijlpalen is The Girls)

In Oman maakte ik voor het eerst kennis met het fenomeen leesclub. Iemand had dat georganiseerd met behulp van een bibliotheek in Nederland, we kregen de boeken via het Hoofdkantoor zodat ze niet aan censuur onderhevig waren (wat met opgestuurde tijdschriften nogal eens het geval was, die werden dan met viltstiften en scharen verminkt).
En zo las ik Patrimonium, begin jaren negentig ergens. Sindsdien heb ik het niet herlezen, maar het staat me bij als een fantastisch boek. Ik moet het zeker eens herlezen, vooral ook omdat ik inmiddels zelf vaderloos ben, en er wellicht weer andere dingen in zal ontdekken. Verder heb ik van Roth niets gelezen, misschien weet iemand of ik me nog eens aan Portnoy's Complaint moet wagen?

Er was een tijd dat ik dol was op Franse films, en dan ook oude Franse films, met Jean Gabin enzo. Net als met boeken bleef me daar ook alleen maar een sfeer van bij (ik denk bijvoorbeeld aan Quai des Brumes waarvan ik ook lang de poster aan de muur had).
Ik was begonnen met roken, en als ik in de zon in de vensterbank van onze Delftse zolderkamer zat, voelde ik me ook zo Frans. Iets kouds dat tegelijk het hart verwarmt, niet op een gezonde manier misschien.
Le Chat was een nare, koude film, en het boek is dat ook, dat weet ik nog, ik vond het knap. Ik denk niet dat mijn huidige tere zieltje zoveel kilheid nog verdragen kan. Ik denk ook dat ik daarom zo weinig Franse boeken lees. Hoewel het Frans en de Fransen en gay Paree toch de naam hebben zo romantisch te zijn, zijn ze dat eigenlijk niet. Of ja, er is wel een stroming (denk Amélie, denk Hugo), en die is verrukkelijk. Maar dat is toch eigenlijk de rosé d'anjou waar de ware bourgognedrinker op neerkijkt. Ik weet niet. Ik geloof dat één kat in huis wel genoeg is.

Op 14 september 1974 heb ik De Vijand gekocht. Dat is mijn oma's verjaardag, het was een zaterdag, vermoedelijk waren we naar Leeuwarden gegaan en ben ik zelf nog even de stad in geweest. Ik was een groot bewonderaar van Vandeloo, ik herinner me ook De Muggen – heb ik daar niet een spreekbeurt over gehouden, of een werkstuk over gemaakt? Maar ik geloof dat het voldoende is om De Coladrinkers te bewaren, deze vijand heeft mij niets meer te zeggen.
Ik moet er ineens aan denken dat ik ooit een artikel las over het kopen van groente, dat je in de supermarkt groente of vruchten in je hand moest houden en moest 'voelen' of ze gezond waren voor je. Zo 'voel' ik ook of een boek nog iets betekent. En waarom dat voelen tussen aanhalingstekens? Omdat ik er zelf maar half in geloof?

Op school was ik best goed in Duits (moest ook wel, met een Deutschlehrer als Vati). Van sommige Duitse boeken was ik ook erg onder de indruk. Ik herinner me vooral Draußen vor der Tür (met dat zinnetje "ich bin der Andere, der ewig da ist") en natuurlijk Remarque. Im Westen nichts Neues heb ik pas herlezen, in het Duits, en dat ging nog prima. Vond het ook nog steeds een schitterend boek.
Toch lees ik nu vrijwel geen Duitstalige auteurs meer (ik denk dat Die Wand de laatste was). Op de een of andere manier kom ik er niet mee in aanraking. Al vind ik wel dat ik Hertha Müller zou moeten lezen.
Laat ik Kafka dan maar houden om mezelf daaraan te herinneren.

Altijd was Langs Lijnen van Geleidelijkheid mijn lievelingsCouperusboek. Want vertelde het niet precies mijn geschiedenis? Van terugkeer naar de eerste geliefde, na een sprookjesachtig intermezzo met een ander, dat niet bestand was tegen de nuchtere werkelijkheid van het "echte leven"? Er is nooit weer een boek geweest waarmee ik me zo identificeerde.
Pas vele jaren nadien zag ik in dat er ook een andere lezing mogelijk was. Dat je het boek ook kon zien als een aanklacht tegen de onvrije situatie van de vrouw, die geen andere keus restte dan terugkeren. Couperus zijn tijd ver vooruit – en ik zolang bij de mijne achtergebleven.
Als de kimonovrouw op het omslag zit ik met het boek in handen en verbaas me over de stromingen van tijd en liefde.

Ik heette niet altijd Hella. Ik was vernoemd naar mijn beppe Hiltje, en mijn roepnaam was Hilleke. Toen ik van de kleuterschool naar de lagere school ging, hebben we daar Hella van gemaakt. Ik kan me niet meer precies herinneren wat de overwegingen waren, maar ik herinner me nog wel dat veel bekende mensen, die aan mijn nieuwe naam moesten wennen, reageerden met: "Oh, naar Hella Haasse?" Van wie ik als zesjarige natuurlijk nog nooit gehoord had, ik zag een beest met lange oren voor me en snapte niet wat ze bedoelden.
Alle boeken van Hella Haasse die ik heb gelezen vond ik mooi. Het Woud der Verwachting, Oeroeg, Zelfportret als Legkaart (wat een prachtig boek is over schrijven en herinnering) … En toch staat Sleuteloog al bij mij in de kast sinds kindeke het verwierf op school (ik weet niet eens of zij het wel gelezen heeft). Maar het mag blijven, het weet zeker dat ik het ooit ga lezen, en dat het geen tijdverspilling zal zijn.