het getouw van mijn geest

Ik begon begin februari al aan dit boekje (min of meer tegelijk met het eerste boekje met weefwerk). Toen kwam er opeens vanalles tussendoor, en bovendien had ik geen idee waarmee ik het, toen het eenmaal in elkaar zat, betekenisvol moest vullen.


En toch, als ik dan begin te googelen ("poems about weaving" in dit geval) komt er opeens inspiratie.
Ik vond het gedicht van Kabir zo mooi, het kan overal over gaan, God, de Geliefde, Inspiratie, Rust, en daardoor greep ik ook meteen naar het boek over Indiase kostuums om er gewaadjes voor de uitgeknipte poppetjes van te maken.

I weave your name on the loom of my mind,
To make my garment when you come to me.

My loom has ten thousand threads
To make my garment when you come to me.

The sun and moon watch while I weave your name;
The sun and moon hear while I count your name.

These are the wages I get by day and night
To deposit in the lotus bank of my heart.

I weave your name on the loom of my mind
To clean and soften ten thousand threads

And to comb the twists and knots of my thoughts.
No more shall I weave a garment of pain.

For you have come to me, drawn by my weaving,
Ceaselessly weaving your name on the loom of my mind.

— Kabir

Ik weef jouw naam op het getouw van mijn geest
om mijn kleed te maken voor als jij tot mij komt.

Mijn getouw heeft tienduizend draden
om mijn kleed te maken voor als jij tot mij komt.

De zon en maan kijken toe terwijl ik jouw naam weef;
de zon en maan horen toe terwijl ik jouw naam uittel.

Dit is het loon dat ik ontvang dag en nacht
om te storten in de lotusbank van mijn hart.

Ik weef jouw naam op het getouw van mijn geest
om tienduizend draden schoon en zacht te maken

en om de kronkels en knopen uit mijn gedachten te kammen.
Ik zal geen kleed van pijn meer weven.

Want jij kwam tot mij, gelokt door mijn gestadig weven,
van jouw naam op het getouw van mijn geest.

vertaling Hella Kuipers

het boekje is te koop voor €17,95

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged , | Een reactie plaatsen

panikgras

Als ik aan het gelliprinten ben, kies ik meestal maar willekeurig wat kleuren. En daar zitten dan achteraf altijd een paar bij die ik niet echt mooi vind. Toch moeten ze "op" voor mijn gevoel, dus zo knutselde ik een vleugelboekje met dat moeilijke paars. Het valt me ook elke keer op dat ik heel moeilijk collageplaatjes kan vinden met paars. Net alsof schilders er ook niet van houden.
Ik had behoefte aan duistere plaatjes. Sommige boekjes zijn alleen voor de mooi, andere zijn voor het uitdrukken van iets minder moois. Uit de krochten van de ziel, zogezegd. En wat is het dan een genot om de onverwoorde gevoelens zo mooi verwoord te zien. Door Louise Glück, ik begin haar werk steeds meer te waarderen. (Ik schreef al over het vertalen van dit gedicht.)

WITCHGRASS

Something
comes into the world unwelcome
calling disorder, disorder -

If you hate me so much
don’t bother to give me
a name: do you need
one more slur
in your language, another
way to blame
one tribe for everything -

as we both know,
if you worship
one god, you only need
one enemy -

I’m not the enemy.
Only a ruse to ignore
what you see happening
right here in this bed,
a little paradigm
of failure. One of your precious flowers
dies here almost every day

and you can’t rest until
you attack the cause, meaning
whatever is left, whatever
happens to be sturdier
than your personal passion -

It was not meant
to last forever in the real world.
But why admit that, when you can go on
doing what you always do,
mourning and laying blame,
always the two together.

I don’t need your praise
to survive. I was here first,
before you were here, before
you ever planted a garden.
And I’ll be here when only the sun and moon
are left, and the sea, and the wide field.

I will constitute the field.

Louise Glück

DRAADGIERST (PANIKGRAS)

Iets
komt onwelkom in de wereld
roept stoornis, stoornis –

Als je mij zo haat
doe dan geen moeite me
een naam te geven: heb je
nog een scheldwoord
nodig in jouw taal, nog een
manier om een stam
van alles de schuld te geven –

we weten allebei
als je een god vereert
heb je maar een
vijand nodig –

ik ben niet de vijand.
Alleen een truc om te negeren
wat je ziet gebeuren,
hier in dit bed,
een schoolvoorbeeld
van mislukking. Een van je kostbare bloemen
sterft hier bijna elke dag

en je kunt niet rusten tot
je de oorzaak aanvalt, wat betekent
wat er nog over is, wat er toevallig
steviger is
dan je persoonlijke passie –

Het was niet bedoeld
om eeuwig te duren in de echte wereld.
Maar waarom dat toegeven, als je kunt
doen wat je altijd doet,
rouwen en beschuldigen,
altijd die twee samen.

Ik heb jouw lof niet nodig
om te overleven. Ik was hier eerder,
voor jij hier was, voor
jij ooit een tuin aanplantte.
En ik ben hier nog als slechts de zon en de maan
over zijn, en de zee, en het wijde veld.

Ik vorm dan het veld.

vertaling Hella Kuipers

HRB121/21 te koop voor €15,95

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged , | 6 Reacties

vertalen

Ik heb nu een vertaalgroep aangemaakt op Facebook, voor het vertalen van The Hill We Climb. Ik hoop dat we met een stel mensen veel plezier zullen beleven aan deze klus. Ik vind vertalen fascinerend.

Zo heb ik voor mijn nieuwste boekje ik het gedicht Witchgrass van Louise Glück gebruikt en gewoontegetrouw vertaald voor op mijn blog. Witchgrass bleek in het Nederlands draadgierst te heten, niet bepaald een poëtisch woord, het sluit ook niet aan bij het gedicht. Wat dan? Het vertalen als heksengras? Dat klonk me te veel naar heksenkaas. Zoek zoek, google google, en uitiendelijk kwam ik uit bij een beschrijving van het gras in een oud boek: panikgras. Dat panik heeft te maken met de Latijnse naam (panicum cappilare) die erop duidt dat het een broodgewas is, maar er klinkt ook paniek in door. Dat past veel beter bij het gedicht.

Met onze leesclub (die meevaart op de keuzes van de Literatuurclubs Drenthe) lezen we deze maand Op aarde schitteren we even van Ocean Vuong. Normaal gaat een en ander gepaard met een lezing- en vragenavond, nu moet dat allemaal digitaal. Ook krijgen we er een leeswijzer bij, die deze keer is samengesteld door Esmé Boom. Ik volg haar op Goodreads, en zij heeft haar bedenkingen bij de vertaling. Ik heb me voorgenomen origineel en vertaling (als e-book bij de bibliotheek) naast elkaar te lezen. Lijkt me heel leerzaam.

En dan nu aan de slag met The Hill We Climb!
Ik strand al meteen bij de titel. Begrijpen wat er staat wil nog niet zeggen dat je weet hoe je dat moet vertalen. De heuvel die we beklimmen? De berg die we beklimmen? Er staat toch geen mountain? Het klinkt ook bijbels, iets van eyes to the hills? Psalm 121, zo blijkt, en daar staat in het Engels de ene keer hills, de andere keer mountains, en in het Nederlands 'ik sla mijn ogen op naar 't gebergte.'
In bijbelland heb je meer bergen dan heuvels, dunkt mij.

De berg die we beklimmen.
De vier marcherende lettergrepen van de titel worden hier een vermoeiend zevenlettergrepig gestruikel. Schiet opeens door mijn hoofd: Bobbejaan, klim die berg.
Beklim de berg? Te commanderend.
De berg beklimmen? Een berg beklimmen? De bergen in? Te jodelig.
De zinsnede komt in het gedicht zelf ook voor:
Scripture tells us to envision that everyone shall sit under their own vine and fig tree and no one shall make them afraid.
If we’re to live up to our own time, then victory won’t lie in the blade, but in all the bridges we’ve made.
That is the promise to glade, the hill we climb, if only we dare.

Het gaat om uitzicht, om open plekken, om uitstijgen boven … om de berg op te klimmen in plaats van in het dal te blijven.
We will rise from the golden hills of the west.
Ik geloof dat ik het toch houd bij De Berg Beklimmen.
Wat meteen een mooie metafoor is voor het werken aan deze vertaling.

Geplaatst in gedichten | Getagged , , | 2 Reacties

SCHUTTINGTAAL

Er is elke maand een nieuwe challenge op de boekbindgroep. Voor februari was het wood en er verschenen de prachtigste exemplaren met echt boombast of echte takjes.

Ik deed het met een simpele karton-van-de-action schutting, en omdat ik toen nog in de matjevlechtstand stond, vlocht ik mooie gebloemde strookjes tussen de planken door. Uit gelli prints knipte ik wijzende mensfiguurtjes, die naar een mooie tekst op de schutting zouden wijzen. Schuttingtaal maar dan anders.

Ik was nog met 2 andere boekjes bezig ook, maar opeens kwam er vanalles tussendoor. Ik heb er in de nieuwsbrief al over geschreven, hoe ontzettend rommelig het was in mijn hoofd. Dat is slecht voor de creativiteit, en tegelijk kun je (kan ik) niet anders dan je er maar aan overgeven tot het uitgewoed is.

Onder zulke invloeden begin ik ook aan grote projecten. Ik had bij iemand zo'n schitterend altered book gezien, kon ik ook niet zoiets?
We gaan het zien. Tot nu toe heb ik alleen ronde gaten geknipt en bij elkaar passende papiertjes uitgezocht.

Afgelopen zondag kwam ik er eindelijk aan toe om de woorden op de schutting te kalken en een buikbandje te maken.

FALL IN LOVE, NOT IN LINE
BUILD A LONGER TABLE, NOT A TALLER FENCE
RESPOND TO EVERY CALL THAT EXCITES YOUR SPIRIT
YOU ARE SO LOVED
PLEASE DO NOT FEED THE FEARS
WHY DO YOU STAY IN PRISON, WHEN THE DOOR IS SO WIDE OPEN?

HRB122/21 te koop voor €12,95

Geplaatst in heldinne's reisboekjes | Getagged | 2 Reacties

The Hill we Climb

Marieke Lucas Rijneveld geeft de eervolle opdracht om het gedicht The Hill We Climb van Amanda Gorman (voorgedragen tijdens de inauguratie van president Biden) te vertalen terug. Er kwam té veel commentaar op.

Rijneveld is een bijzonder mens, een literair begaafd mens, iemand die vanuit hun (moet ik in dit geval zeggen, al vind ik dat nog heel moeilijk) begaanheid met de mensheid, hun 'diverse' positie juist bij uitstek geschikt lijkt voor zo'n opdracht, zeker omdat de dichteres zelf er volkomen achter staat.

Maar 'divers' Nederland dook er bovenop. Niet langer mag literaire begaafdheid leidraad zijn, kleur moet leidraad zijn. Want dit was weer een typisch gevalletje wit privilege. Gormans poëzie was alleen te doorgronden en te vertalen door een woke iemand van kleur.

Ik weet wel dat niet alleen vrouwen een achtergestelde groep zijn in de literaire wereld. Ook mensen van kleur zijn dat. Ze hebben minder mogelijkheden om te schrijven, om uitgegeven te worden. Ik heb daar al eens een uitgebreid essay aan gewijd.

Maar in dit geval ligt het anders. Hier wordt talent – Rijneveld is de eerste Nederlandse winnaar van de Booker Prize!- opgeofferd aan … ja, aan wat eigenlijk? Mijn vinderigheid schiet tekort om dit te duiden. Maar ik denk wel dat Kunst met een grote K en Literatuur met een grote L voorrang moeten krijgen op politieke correctheid. Want waar houdt dit anders op?

Ik heb een idee. Geef ons allemaal een jaar – tot de volgende Poëzieweek – om het gedicht van Amanda Gorman te vertalen. Laat de vertalingen anoniem inleveren, en besluit dan wie de mooiste vertaling heeft gemaakt. Dat kan dan iedereen zijn: de gelauwerde schrijfster, de zwarte rapper, de stokoude chronisch zieke witte huismoeder, de islamitische dichter. De beroepsvertaler. Want dáár moet het toch om gaan? Dat de mooiste vertaling recht doet aan dat prachtige gedicht?

dd 020321
Je kunt lid worden van de The Hill We Climb vertaalgroep om samen te werken aan onze vertalingen.

Geplaatst in gedichten, tijdgeest | Getagged , , , | 10 Reacties

matjevlechten

Ik herinner me niet meer of ik het leuk vond op de kleuterschool: matjevlechten. Ik vond geloof ik vooral die bossen gekleurde papierstroken leuk. Maar toen het door Helen Hiebert werd uitgelegd op de boekbindgroep begonnen mijn vingers meteen te jeuken. Wat er ingewikkeld uitziet, bleek best mee te vallen. Dus hier eerst een lesje paper weaving:

• maak op het eerste papiertje horizontale, golvende insnijdingen tot een centimeter van de rand
• het tweede papiertje is 2 cm smaller dan het eerste, maar even hoog
• dat snijd je in verticale stroken
• vlechten maar!
• tot slot snijd je vierkantjes uit de horizontale stroken, met een kartonnetje eronder zodat je de vlechtstrook niet doorsnijdt

Ik had nog een flinke stapel gelli prints in het bruin/oker/geel/terra spectrum, dus woof meteen genoeg voor een heel harmonicaboekje. Het boekje in de instructievideo werd gesloten met een pianoscharnier, zo'n leuk idee. Ik maakte er meteen twee scharnieren van, het boekje leek wel een kasteeltje zo!

Nu moest het ook nog ergens over gaan, bovendien had ik wel weer eens zin in poppetjes uitknippen. Poppetjes geknipt en geplakt, nu nog een tekst. Ik geloof dat ik hem tegenkwam op Pinterest. Het gedicht The Paradox van Sarah Kay. Ik gebruikte er de laatste strofen van, geprint op een terra/gele achtergrond.

I spend most of my time wondering
if I should be somewhere else.

So I have learned to shape the words thank you
with my first breath each morning, my last breath every night.

When the last breath comes, at least I will know I was thankful
for all the places I was so sure I was not supposed to be.

All those places I made it to,
all the loves I held, all the words I wrote.

And even if it is just for one moment,
I will be exactly where I am supposed to be.

from The Paradox by Sarah Kay

de meeste tijd vraag ik mij af
of ik niet ergens anders zou moeten zijn

dus ik heb geleerd om de woorden dank u te vormen
met mijn eerste ochtendadem, en de laatste in de avond

als mijn laatste adem komt, weet ik zeker dat ik dankbaar was
voor al de plekken waarvan ik zo zeker wist dat ik er niet moest zijn

al die plaatsen die ik bereikte,
alle liefdes die ik bevatte, alle woorden die ik schreef

en al is het maar voor één moment
zal ik precies daar zijn waar ik moest zijn

vertaling Hella Kuipers

het boekje is te koop voor €17,95

(op de foto's klikken voor compleet beeld en onderschrift, telefoon horizontaal)

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged , | 2 Reacties

vleugels

Elke week komt er op de boekbindgroep een live video met instructies voor een nieuw project. Een weekje geleden was dat een winged book, een boekje met vleugels. In essentie is het een harmonicaboekje, maar dan gemaakt met vierkante vellen waarvan de punten naar binnen gevouwen zijn (als bij een envelop). De bovenste en onderste punt maken zo vakjes waar insteekjes in kunnen, de linker en rechter punt plak je aan elkaar, en die vormen dan de vleugeltjes.

Ik maakte een proefversie van origamivelletjes (15x15 cm), en die werd eigenlijk zó leuk dat ik hem maar afgemaakt heb. Als insteekjes had ik cirkels en driehoekjes gedacht, maar die uit de bovenste vakjes zakten naar beneden. Hoe loste ik dat op? Vastplakken was geen optie, dan kon je zd er niet meer uit halen. Draadje eraan?
Wat best vaak gebeurt, elke keer weer wonderlijk, is dat ik midden in de nacht de oplossing krijg aangereikt. Driehoek en rondje aan elkaar vastmaken met een reepje plastic.
Voor het buikbandje gebruikte ik voor het eerst een magneetje.

Op de Nederlandse collagegroep kwam het citaat voorbij "What if I fall? But darling, what if you fly?" Even opgezocht van wie dat was, en het bleek een iets langer gedicht.

There is freedom waiting for you,
On the breezes of the sky,
And you ask "What if I fall?"
Oh but my darling,
What if you fly?

Erin Hanson

Lastig te vertalen wel!

er is vrijheid die op jou wacht
in de windzuchten van de lucht
en je vraagt: stel dat ik val?
oh, maar lieveling,
stel dat je vliegt?

het boekje is te koop voor €15,95

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged , | 2 Reacties

harmonicaboekje met insteekvakken en vakkenvullertjes!

Soms is Twitter tcoh zo fijn en inspirerend!

Geplaatst in heldinne's reisboekjes | Getagged | 1 reactie

twaalf

Ik schreef al dat ik het lastig vond om de tekst op een explosieboekje te plaatsen. Bij deze heb ik ervoor gekozen het gedicht over de vier vierkanten te verdelen die min of meer op hun plaats blijven.

Als achtergrond voor deze kant gebruikte ik het mooie stro-papier (ik weet niet hoe dat echt heet, jullie?) dat ook in mijn Sint-pakket zat. Voor de achterkant koos ik verschillende motieven met aardetinten, uit Aboriginal kunst en abstracte schilderijen, waar ik voor de speelsheid nog een cirkeltje uitknipte en doorschoof naar de volgende.

Ik kende het gedicht van Neruda in het Engels, en kon er geen officiële Nederlandse vertaling voor vinden. Ik zocht het Spaanse origineel erbij, en vond dat er in het Engels wel wat vreemde zinsnedes waren geslopen. En zo heb ik al doende ook nog geleerd om drie teksten naast elkaar te plaatsen in WordPress.

(op de foto's klikken voor compleet beeld en onderschrift, telefoon horizontaal)
HRB118/21 te koop voor €15,95

 

A callarse

Ahora contaremos doce
y nos quedamos todos quietos.
Por una vez sobre la tierra
no hablemos en ningun idioma,
por un segundo detengamonos,
no movamos tanto los brazos.

Seria un minuto fragante,
sin prisa, sin locomotoras,
todos estariamos juntos
en una inquietud instantanea.

Los pescadores del mar frio
no harian danio a las ballenas
y el trabajador de la sal
miraria sus manos rotas.

Los que preparan guerras verdes,
guerras de gas, guerras de fuego,
victorias sin sobrevivientes,
se pondrian un traje puro
y andarian con sus hermanos
por la sombra, sin hacer nada.

No se confunda lo que quiero
con la inaccion definitiva:
la vida es solo lo que se hace,
no quiero nada con la muerte.

Si no pudimos ser unanimes
moviendo tanto nuestras vidas,
tal vez no hacer nada una vez,
tal vez un gran silencio pueda
interrumpir esta tristeza,
este no entendernos jamas
y amenazarnos con la muerte,
tal vez la tierra nos ensenie
cuando todo parece muerto
y luego todo estaba vivo.

Ahora contare hasta doce
y tu te callas y me voy.

Pablo Neruda

Keeping Quiet

Now we will count to twelve
and we will all keep still.
For once on the face of the earth
let’s not speak in any language,
let’s stop for one second,
and not move our arms so much.

It would be an exotic moment
without rush, without engines,
we would all be together
in a sudden strangeness.

Fishermen in the cold sea
would not harm whales
and the man gathering salt
would look at his hurt hands.

Those who prepare green wars,
wars with gas, wars with fire,
victory with no survivors,
would put on clean clothes
and walk about with their brothers
in the shade, doing nothing.

What I want should not be confused
with total inactivity.
Life is what it is about;
I want no truck with death.

If we were not so single-minded
about keeping our lives moving,
and for once could do nothing,
perhaps a huge silence
might interrupt this sadness
of never understanding ourselves
and of threatening ourselves with death.
Perhaps the earth can teach us
as when everything seems dead
and later proves to be alive.

Now I’ll count up to twelve
and you keep quiet and I will go.

translation by Alastair Reid

Zwijgen

Nu gaan we tot twaalf tellen
en dan blijven we allemaal stil.
Voor één keer op aarde
spreken we in geen enkele taal,
voor een seconde stoppen we,
en bewegen we niet zo met onze armen.

Het zou een geurige minuut zijn,
zonder haast, zonder machines,
we zouden allemaal samen zijn
in een plotselinge onrust.

Vissers op de koude zee
zouden de walvissen niets aandoen
en de zoutwerker
zou zijn zere handen bekijken.

Zij die groene oorlogen voorbereiden,
oorlogen met gas, oorlogen met vuur,
overwinningen zonder overlevenden,
zouden schone kleren dragen
en met hun broeders wandelen
in de schaduw, zonder iets te doen.

Verwar wat ik wil
niet met totale passiviteit:
het gaat me alleen om het leven,
ik wil niets met de dood.

Als we allemaal eens niet gericht waren
op beweging in ons leven
en eens een keertje niets deden,
misschien kon dan een grote stilte
deze treurnis onderbreken,
van elkaar nooit begrijpen,
en elkaar met de dood bedreigen,
Misschien kan de aarde ons leren
dat wanneer alles dood lijkt
het later levend blijkt.

Nu tel ik tot twaalf
en jij houdt je mond en ik ga.

vertaling Hella Kuipers

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged | Een reactie plaatsen

explosie!

Ook een explosieboekje stond op mijn lijstje van uit te proberen vormen. Ik vond een goede tutorial, en maakte de eerste proefversie met gekleurde vouwblaadjes. Die lukte meteen goed, alleen vond ik hem iets te klein. Dus vierkanten van 20x20 cm uitgesneden en daarmee mijn eerste echte explosieboekje gevouwen.

Ik had al bedacht dat ik iets wilde met het origamipapier waarmee de Sint mij had verblijd. Ik knipte vierkantjes en driehoekjes, en toen ik ze op het witte papier legde zag ik meteen dat er gouden randjes nodig waren. Na het verven kon ik het origamipapier erop plakken.

Het werd prachtig al zeg ik het zelf, maar de drukke patroontjes maakten het wel moeilijk om er teksten op aan te brengen. Die moesten een achtergrondje! Dus het prachtige gedicht van Wendell Berry over diverse baniertjes verdeeld (in photoshop) en die weer uitgeknipt en opgeplakt.

Wel lastig, qua ontwerp, is te bepalen wat onder en boven en voor en achter en eerst en laatst is, bij een explosieboekje. Dat ga ik een volgende keer anders aanpakken. Maar mooi en feestelijk is het wel!

(op de foto's klikken voor compleet beeld en onderschrift, telefoon horizontaal)

HOW TO BE A POET
(to remind myself)
i
Make a place to sit down.
Sit down. Be quiet.
You must depend upon
affection, reading, knowledge,
skill — more of each
than you have — inspiration,
work, growing older, patience,
for patience joins time
to eternity. Any readers
who like your poems,
doubt their judgment.

ii
Breathe with unconditional breath
the unconditioned air.
Shun electric wire.
Communicate slowly. Live
a three-dimensioned life;
stay away from screens.
Stay away from anything
that obscures the place it is in.
There are no unsacred places;
there are only sacred places
and desecrated places.

iii
Accept what comes from silence.
Make the best you can of it.
Of the little words that come
out of the silence, like prayers
prayed back to the one who prays,
make a poem that does not disturb
the silence from which it came.

Wendell Berry

DICHTER ZIJN
(om in gedachten te houden)
i
Maak een plek om te gaan zitten.
Ga zitten. Wees stil.
Je moet vertrouwen op
genegenheid, lezen, kennis,
vaardigheid – meer van dit alles
dan je hebt – inspiratie,
werk, ouder worden, geduld,
want geduld verbindt tijd
aan de eeuwigheid. En lezers
die je gedichten mooi vinden,
twijfel aan hun oordeel.

ii
Adem met onvoorwaardelijke adem
de onbewerkte lucht.
Mijd stroomdraad.
Communiceer langzaam. Leef
een driedimensionaal leven;
blijf weg van schermen.
Blijf weg van alles
dat de plek verduistert waar het zich bevindt.
En zijn geen onheilige plekken;
er zijn alleen heilige plekken
en ontheiligde plekken.

iii
Aanvaard wat komt vanuit de stilte.
Maak er het beste van dat je kunt.
Van de kleine woorden die komen
vanuit de stilte, als gebeden
teruggebeden naar degene die bidt,
maak daarmee een gedicht dat niet
de stilte verstoort waar het ontstond.

vertaling Hella Kuipers

het boekje is te koop voor €15,95

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged | 2 Reacties