fragmentarisch

Geplaatst op 3 mei 2021 door Hella

Ik lees twee boeken waarvan ik zin in schrijven krijg. Het ene - De Jaren van Annie Ernaux - bestaat uit vignetten, kleine, fragmentarische stukjes die een foto beschrijven of een herinnering. Een beetje zoals ik heb geprobeerd te doen met mijn leesherinneringen.
Het andere – A Swim in a Pond in the Rain van George Saunders (verschijnt 31 augustus in het Nederlands) - is een schrijfboek, dat de aanbeveling doet om je boek of verhaal per alinea of per scène aan te pakken, net zo lang tot ze een energie van boven de 1000 hebben.

En ik denk aan de drie boeken die ik schrijf en die nooit af zullen komen. De roman die in hetzelfde dorp speelt als Brandsporen, het Fantasyboek, en Vrouw en Kunst.
Ik doe beloften aan mijzelf en aan de grote klok, en toch komt er niets van terecht.
Wat als ik die kleine stukjes op mijn blog plaats?
Een soort feuilleton dat dan natuurlijk geweldig door elkaar gaat lopen?
Het is maar een idee.

Waar ik mij dan ook weer niet op moet vastpinnen, want dan wordt het meteen het vierde project dat niet afkomt. Waarom kan ik met schrijven niet hetzelfde als met knutselen? Gewoon gaan zitten omdat ik op dat moment zin heb, of een idee, of verflust, of iemand die een cadeautje verdient. Laten komen wat komt, luisteren naar de kleuren. Sommige boekjes blijven halverwege steken, maar heel vaak maak ik ze dan veel later toch af. Of ik versnijd ze en hergebruik de onderdelen.

Voor Vrouw en Kunst schreef ik al wel een voorwoord, om voor mezelf duidelijk te maken wat ik ermee wilde.

Het boek van Ytie (werktitel Wrochtum 2) bevat al bijna 75000 woorden. Ik liep vast – denk ik – doordat het preTbrain niet meer fantaseren kan. Maar is dat zo? Zou het in heel korte stukjes wél lukken?

Het boek van Yima (bij gebrek aan beter in een map Wrochtum 3, want ooit was ik ook nog van plan een gothic novel te schrijven die daar speelde) heeft 25000 woorden. De landkaart van Inhemren hangt hier nog steeds aan de muur. Als ik teruglees wat ik geschreven heb, vind ik het een kinderboek. Hoe krijg ik dat anders, volwassener? Zou ik daarvoor de methode Saunders kunnen toepassen?

Maar nu eerst dat verjaardagsboekje afmaken.

Geplaatst in heldinne's reisboekjes, schrijven | Getagged , , , , | 10 Reacties

Klifi – Adriaan van Dis

Geplaatst op 1 mei 2021 door Hella

Als je de lezersrecensies van Klifi op Goodreads leest, valt het op dat ze niet erg positief zijn. Vooral de stijl wordt niet gewaardeerd, en de inhoud vindt men oppervlakkig en te laconiek voor de serieuze thematiek.
Waarbij het dan niet tot de lezers schijnt door te dringen dat dat een voorproefje is van wat we in ons huidige tijdsgewricht al zien ontstaan: houd je op de vlakte, houd het luchtig en begrijpelijk, dan trap je niemand op de tenen en blijf je tenminste veilig.

Het boek toont hoe de maatschappij eruit gaat zien als De Nar (zelf noem ik hem de Ezelman) president zou worden, hoe het kan dat de meeste mensen dat wel prima vinden, en hoe er van een laatste restje tegenstanders (denk aan dat ene dorpje in Gallië) uiteindelijk vrijwel niks overblijft.
Vaak erger ik me aan "meta-boeken' – van die intellectuele kunstjes waarbij de schrijver (meestal mannelijk) al borstkloppend laat zien wat voor prachtige puzzel hij gewrocht heeft
(zoals bijvoorbeeld Maxwell's Demon), maar bij Van Dis zien we hoe het zou werken als de overheid werkelijk censuur pleegde. Hoe de geïnternaliseerde poema (de censor in het hoofd van de hoofdpersoon) op alle onveilige slakken zout legt, dingen doorstreept, zwart lakt, wegknipt. "Censuur als huid."

Hoofdpersoon Jàkob Hemmelbahn vluchtte als jongen met zijn ouders uit Hongarije. Hij herinnert zich die onveiligheid nog van toen. Hij probeert kracht te ontlenen aan het voorbeeld van zijn vader, die zich tegen het regime verzette, maar hij is te oud om nog een held te spelen. Het is al heel wat dat hij het heeft opgetekend, dat hij getuigenis heeft afgelegd van de verwording van het land waar zij zich ooit zo veilig voelden.

Een orkaan, een overstroming – het zijn niet alleen gevolgen van klimaatverandering, maar ook symbolische (droom)beelden die staan voor dingen waar een mens niet tegen opgewassen is. Waar Jàkob en zijn vrouw zich ooit laafden aan boeken die hen bevestigden in hun wereldbeeld, en zich keurig hielden aan geboden die een goed mens betaamden ("zonnepanelen, soja, biologische knollen en nauwelijks vlees eten") ziet hij nu dat dat niet genoeg is geweest.

Ik heb heel wat zinnen onderstreept.
- "Hoe handhaaft een schrijver zich in deze tijd? Door ondergronds te gaan." Dat was precies wat ik in mijn dagboek schreef, toen ik ontdekte hoe narcisme werkt en hoe ik toch mezelf was gebleven. En nu me de schellen van de ogen zijn gevallen mbt Rutte en De Jonge, snap ik steeds beter hoe dat in een maatschappij werkt. Je hoeft geen clown te zijn als Trump, Glorixpipo of Ezelman, ook fatsoenlijke mijnheren helpen mee het volk rijp te maken voor blindelingse volgzaamheid.
- "Lezen is uitgestelde zelfmoord."
- "Laten we dansen en van ons uitsterven een festival maken, zei een paardenstaartman die zich catastroof noemde."
- "De president heeft het vergeten tot kunst verheven." En dat schreef Van Dis vóór Ruttegate ontplofte.

Tijdens de ramp wordt Jàkobs huis op zijn terp een soort veldhospitaaltje annex jeugdherberg voor de inwoners van De Kuil, een dorp van gemarginaliseerden in caravans en krotten. Dat soort mensen wordt afgevoerd, evenals iedereen met een buitenlands accent of een "kleurtje".
Jàkob neemt het – als bibliothecaris – op zich om hen op kaartjes te registreren. Maar doet hij daar goed aan? "Was zijn helpen dan heulen?" En later: "Wat een waardeloze held was ie, een verraderlijke lijstjesman. Een heuler. Hij moest en zou dat boek schrijven! Om het goed te maken. Een vuist in woorden."

Ik hoor Van Dis daar zelf in. En dan kun je twee dingen doen: of een vet aangezette dystopie schrijven (een genre dat kennelijk erg veel gelezen wordt), of het licht houden. Zoekend. In vredesnaam niet bet- of zekerweterig. Want ik denk dat al die lezers die hem lichtvoetigheid verwijten niets liever willen dan die zekerheid. En dat is juist waar je zo voor moet oppassen.
Wie lichtvoetigheid verwart met oppervlakkigheid moet beter lezen.

Geplaatst in recensies | Getagged , | 4 Reacties

in het woud

Geplaatst op 25 april 2021 door Hella

Ik had zulk prachtig papier en zulke mooie gelli prints gebruikt voor de mislukte blauwe boekjes, dat kon ik niet zomaar weggooien. Ik heb de harmonica's opgesneden in losse blaadjes, die met de schuifknooptechniek aan elkaar genaaid, en ben op zoek gegaan naar plaatjes die er qua kleur mooi bij pasten (dat is mijn lievelings).
Nu hongerde het nog naar tekst. Ik speelde met de gedachte om eens eigen woorden toe te voegen (meteen leuk voor de poetry challenge van april). Na nog een aanmoediging van Margreet waagde ik het erop. En wonderlijk, opeens schreef Slauerhoff mee. Dus niet alle zinnen zijn van mijzelf.
(Ben benieuwd wat de lezers van de Engelse vertaling ervan maken.)

beest in het woud
vlek en gewei alert
heeft de maan een gezicht
een mond om te spreken?

vogel tak met de takken
verweg de rivier, de bergen
het veilige eiland

pauw krijst
er broeit
er bloeit iets

gevaarlijk verhaal
niet en wel willen
lezen
(on)verstaanbaar

het verwarrend woud
herinnering
alleen in zijn gedichten

slaap met het donker vrouw
slaap met de nacht

haal uit de wervelingen
wat je uiten wilt
woorden, kleur
pracht

de berg der stilte
heb ik wel beschreven
heb ik wel bestegen

de zee van zwijgen wemelt
van de vergeten dromen

open de gordijnen
schrik!

maar stil
hier is water

beast in the woods
spot and antler alert
does the moon have a face
a mouth for speaking?

bird branch with the branches
far away the river, the mountains
the safe island

peacock screeching
something brewing
something blooming

scary story
want to and not want to
read
(in)comprehensible

confusing woods of
memory
only in his poems

sleep with the darkness, woman
sleep with the night

draw from the swirls
what you want to express
words, color,
splendor

the mountain of silence
I did describe
I did ascend

the sea of silences teems
with forgotten dreams

open the curtains
fright!

but hush
have some water

het boekje is te koop voor €17,95 verkocht

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged , | Een reactie plaatsen

cirkels

Geplaatst op 23 april 2021 door Hella

Ik vond het maken van een schuifknoopboekje zo leuk, dat ik meteen daarna echt boekbindgaren heb gekocht, van gewaxed linnen. Waar het idee voor een zwart boekje vandaan kwam, weet ik niet meer. Misschien gewoon omdat ik opeens dat pak zwart papier zag, of misschien omdat ik in het Liberty behangboek een patroon tegenkwam dat het schitterend deed bij zwart. Hoe dan ook: 10 A6-formaat bladzijden gesneden, met Liberty beplakt, en aan elkaar genaaid. Geen fijn klusje, maar het resultaat is de beloning.

Ook weet ik niet meer waar het idee van die cirkels vandaan kwam. Dat is het wonderlijke met ideeën, ik zou ze voor altijd "ingeving" moeten noemen. Heel lang geleden een pakje ronde vouwblaadjes gekocht, die kwamen nu goed van pas. Ik beplakte ze met gelli prints op deli paper, en daarop afbeeldingen die er qua kleur en gevoel bij pasten. Niet dat ik al wist waar het over moest gaan, maar dat werkt op de een of andere manier organisch, de beelden vormen een verhaal dat alleen nog woorden moet krijgen.

En ook die kreeg ik weer vanzelf aangereikt. Nu is 'vanzelf' niet helemaal waar natuurlijk, je moet ook open staan. Ik volg Pema Chödrön op Facebook en zij plaatste die tekst over cirkels op 19 april. Voor mij.
Ik fotoshopte de woorden in zwarte cirkels en zette bovendien de hele tekst op de achterkant van het boekje. Buikbandje erom, klaar!

the circle is a powerful symbol
for the sacredness of all things
by drawing a circle around yourself
and standing in the middle of it,
you realize that you are always
at the center of the universe
the circle that surrounds you
shows you that you’re always
in the sacred space

everywhere you are
is the center of the world
you’re always standing
in the middle of sacred space,
standing in the middle
of the circle

wherever you go for the rest of your life,
you’re always in the middle of the universe
and the circle is always around you
everyone who walks up to you
has entered that sacred space,
and it’s not an accident
whatever comes into the space
is there to teach you

no matter what comes along,
we’re always standing
at the center of the world
in the middle of sacred space,
and everything that comes into
that circle and exists with us there
has come to teach us what we need to know

life’s work is to wake up,
to let the things that enter
into the circle wake you up
rather than put you to sleep
the only way to do this is to open, be curious,
and develop some sense of sympathy
for everything that comes along,
to get to know its nature
and let it teach you what it will

removing all the armor
that covers this awakeness of mine
I am awake;
I will spend my life
taking this armor off

Pema Chödrön

de cirkel is een krachtig symbool
voor de heiligheid van alle dingen
door een cirkel om jezelf te trekken
en er middenin te gaan staan
realiseer je je dat je altijd
in het middelpunt van het universum bent
de cirkel die je omgeeft
laat zien dat je altijd
in die gewijde ruimte bent

overal waar je bent
is het middelpunt van de wereld
je staat altijd
middenin een gewijde ruimte
als je in het midden
van de cirkel staat

waar je de rest van je leven ook naartoe gaat
je bent altijd in het middelpunt van het universum
en de cirkel is altijd om je heen
iedereen die naar jou toeloopt
is die gewijde ruimte binnengegaan
en dat is geen toeval
wat er ook in die ruimte komt
is daar om je iets te leren

wat er ook langskomt
we staan altijd
midden in de wereld
in het midden van gewijde ruimte
en alles wat binnenkomt
in de cirkel, en daar met ons bestaat
is gekomen om ons te leren wat we moeten weten

het levenswerk is om te ontwaken
om de dingen die binnenkomen
in de cirkel ons wakker te laten maken
in plaats van in slaap te brengen
de enige manier om dit te doen is open te zijn,
nieuwsgierig te zijn, en een gevoel van sympathie te ontwikkelen
voor alles dat langskomt
om het te leren kennen, en het jou te laten
onderwijzen

alle wapenrusting afleggend
die mijn wakkerheid bedekt
ik ben wakker
ik zal mijn leven lang
mijn wapenrustig blijven afleggen

vertaling Hella Kuipers

HRB 133/21 het boekje is te koop voor €17,95

Geplaatst in heldinne's reisboekjes | Getagged , | Een reactie plaatsen

de blauwe boekjes

Geplaatst op 18 april 2021 door Hella

Ik schreef al over die mooie opdracht-in-drievoud, van een vader voor zijn drie dochters. De eerste versie mislukte doordat ik veel te dik papier had gebruikt voor de achterkant.
Voor de tweede versie koos ik origamivelletjes, met een patroon dat voor mijn gevoel paste bij hoe de vader zijn dochters beschreef. Daarbij vond ik de pianoscharnier met dunne stokjes erg mooi passen. De afbeeldingen zocht ik zowel passend bij hun lievelingskleuren als hun eigenschappen, werk en hobby's.
En toen de tekst, die moest liefst in het Nederlands. Als je googelt op vader-dochter-gedichten of –citaten, spat het glazuur van je tanden van de zoetigheid, kitsch en clichés. Dus uiteindelijk heb ik ervoor gekozen uit de teksten van de opdrachtgever de meest poëtische zinnen te kiezen. Ik heb ze hier geblurd vanwege de privacy.

Geplaatst in heldinne's reisboekjes | Getagged , | 4 Reacties

the Hill we Climb – vertaling

Geplaatst op 16 april 2021 door Hella

Nadat ik de Hill We Climb vertaalgroep had aangemaakt op Facebook, hebben we een tijdje intensief van gedachten gewisseld over vertalen en alles wat daarbij komt kijken. Ik heb er zelf ook wat blogjes aan gewijd.
We hebben deel voor deel onze vertaalde stukken vergeleken, elkaar inspirerend. Het bleek al snel hoeveel meer routine een professionele vertaler heeft om er mooi soepel Nederlands van te maken.
Sommigen lazen geïnteresseerd mee en deden suggesties.

Intussen ging de storm weer wat liggen, al wordt er in verschillende landen nog wel over geschreven. Uit Nederland is geloof ik het laatste nieuws dat Meulenhoff (de uitgeverij van Marieke Lucas Rijneveld) voor de vertaling gaat samenwerken met de splinternieuwe uitgever Wilde Haren.

Uiteindelijk hebben Sietske en ik samen de definitieve versie gemaakt. Het grootste aandeel leverde Sietske, maar we hebben toch over veel dingen gezamenlijk geconfereerd. Sommige vondsten van mezelf vond ik toch wel mooi, en zij gelukkig ook. *bloost*
Dus: hier komt-ie. De Heuvel Op!

De heuvel op

Als het dag wordt vragen wij ons af
waar vinden we licht in deze eindeloze schaduw?
Het verlies dat we dragen,
een zee te doorwaden.
We hebben de buik van het beest getrotseerd,
we hebben geleerd dat rust niet altijd vrede is
en de normen en noties
van recht niet altijd rechtvaardig.
En toch is de nieuwe dag nu daar,
voordat we het wisten.
We hebben het gedaan,
we hebben het op de een of andere manier doorstaan
en een natie gezien die niet gebroken is,
maar gewoon nog niet af.
Wij, de erfgenamen van een land en een tijd
waarin een mager Zwart meisje,
afstammend van slaven en opgevoed door een alleenstaande moeder,
ervan kan dromen om president te worden
en nu haar tekst voor eentje mag voordragen.
En ja, we zijn verre van gepolijst,
verre van ongerept,
maar we streven niet naar perfectie;
we willen heel bewust een eenheid smeden,
een land opbouwen voor alle culturen, kleuren, karakters en condities.
En dus richten we onze blik niet op wat er tussen ons staat,
maar op wat er vóór ons staat
We dichten de kloof omdat we,
als we onze toekomst voorop willen zetten,
onze verschillen opzij moeten zetten.
We leggen onze wapens neer
zodat we elkaar
de hand kunnen geven.
We wensen niemand kwaad, maar iedereen het goede toe.
Laat de wereld in elk geval dit zeggen:
dat we bleven groeien toen we verdriet hadden,
dat we bleven hopen toen we pijn leden,
dat we bleven doorgaan toen we moe waren,
dat we voor altijd verbonden zullen blijven, zegevierend,
niet omdat we nooit meer zullen verliezen
maar omdat we nooit meer verdeeldheid zullen zaaien.
In de Schrift staat te lezen dat ieder
onder zijn eigen wijnstok en vijgenboom mag zitten
en niet meer bang hoeft te zijn.
Als we dat in onze tijd willen waarmaken,
winnen we niet door geweld
maar door bruggen te bouwen,
dat is de ons beloofde open plek.
We gaan de heuvel op,
als we maar durven.
Want Amerikaan zijn is meer dan geërfde trots,
het is het verleden dat we betreden
en hoe we het herstellen.
Er was een kracht die ons volk wilde verdelen
in plaats van samen te delen,
die ons land wilde belagen om de democratie te vertragen
en daar ook bijna in slaagde.
Maar ook al kun je de democratie tijdelijk vertragen,
ze kan nooit definitief worden verslagen.
Die waarheid,
dat geloof, geeft ons vertrouwen.
Want terwijl wij onze ogen op de toekomst richten,
kijkt de geschiedenis naar ons.
Dit is het tijdperk van de verdiende verlossing.
In het begin waren we bang,
we waren nog niet klaar
om zo’n verschrikkelijk uur te beërven,
maar toen het eenmaal aanbrak vonden we de kracht
om een nieuw hoofdstuk te schrijven,
om onszelf hoop en geluk te wensen.
En terwijl we ons eerst afvroegen
hoe kunnen we ooit een ramp de baas worden?
zeggen we nu
hoe zou een ramp ons de baas kunnen worden?
We marcheren niet terug naar het verleden
maar gaan de toekomst tegemoet
een land dat aangeslagen is maar heel,
dat lankmoedig maar onverschrokken is
dat vurig is en vrij.
We laten ons niet keren
of intimideren,
want we weten dat onze luiheid en laksheid
overgaan op de volgende generatie.
Onze blunders worden hun lasten
maar één ding is zeker:
als we genade mengen met macht
en macht met recht,
dan laten we liefde na
en krijgen onze kinderen het recht om alles te veranderen.
Laten we dus een land achterlaten
dat beter is dan het land dat ons werd nagelaten.
Met elke ademtocht uit mijn bronzen borst
veranderen we deze gewonde wereld in een wonderwereld.
We staan op uit de gouden heuvels van het westen,
we staan op uit het stormachtige noordoosten,
waar onze voorouders hun revolutie begonnen.
We staan op uit de meersteden van het middenwesten,
we staan op uit het zonovergoten zuiden.
We zullen herbouwen, verzoenen en vernieuwen
en in elke uithoek van de natie en
elke windstreek van ons land
zal ons volk opstaan, divers en prachtig,
gehavend en prachtig
Als het dag wordt stappen we uit de schaduw,
vurig en zonder vrees.
De nieuwe dag bloeit van bevrijding,
want er is altijd licht,
als we maar moedig genoeg zijn om het te zien
als we maar moedig genoeg zijn om het te zijn.

Amanda Gorman
vertaling: Sietske Boonstra en Hella Kuipers

aanvulling dd 230622: de Friese vertaling van dit gedicht staat hier

Geplaatst in gedichten, schrijven | Getagged , , | 9 Reacties

weer eens een gezellig narcismeverhaal

Geplaatst op 10 april 2021 door Hella

Het gaat alweer een tijdje helemaal niet goed: verschrikkelijk moe, veel pijn, koortsig gevoel (het zal toch geen corona zijn?). Het heeft zijn weerslag op alles. Knutselen mislukt, #ommetje raakt in het slop, ik ben te moe om te koken, ik slaap slecht, ik kan niet meer rekenen en snijd de verkeerde maat omslag voor boekjes. Ik dwing mezelf om door te gaan (ik heb een mooie opdracht) en verpest alles. Ik plak van die mooie papieren op de achterkant van de harmonica's (het is een opdracht in drievoud) en kom erachter dat ze veel te dik zijn, waardoor de vouwen helemaal ongelijk worden. Alles moet over: nieuwe harmonica's snijden, vouwen en verven, en nieuwe gelli prints maken.
Door door door – tot het niet meer gaat.


En dan terugzoeken naar de oorzaak.

En hem vinden. Het is de verkiezing van Trump all over again. Eén april. De dag waarop Mark Rutte door de mand viel als een gaslightende narcist. Kruising tussen paps en exgenoot. Iemand die glashard mag liegen omdat hij ons eindeloos voorhoudt hoe betrouwbaar hij is. Iemand die prat gaat op zijn eerlijkheid. Ik blééf kijken, dat is het rare. Die fascinatie is de fascinatie van zo'n konijn voor de koplampen van een auto. Geen vecht of vlucht, maar bevriezing. Weten dat het weer gebeurt en dat je geen kant uit kunt.

Vandaag las ik een goed artikel over hoe traumatisch geestelijke mishandeling is. Heel anders dan bijvoorbeeld een gewelddadige gebeurtenis. Dit veroorzaakt werkelijk psychische aandoeningen.
Een alinea sprong eruit voor mij:

Dubbelzinnig taalgebruik is vrijwel standaard. Iris: "De pleger gebruikt mooie woorden om zijn luchtkasteel mee te bouwen. Maar iets wordt pas waar als je het daadwerkelijk ervaart. Als hij dus woorden gebruikt als ‘met elkaar omgaan op basis van respect’, dan schreeuwen die woorden om toetsing. Hoe gaat hij met jou en anderen om? Narcistische mensen zetten dergelijke taal in om het gedrag van lastige mensen bij te sturen. Woorden zijn dus wapens."

Ik hoor het paps zeggen: "We moeten elkaar wel kunnen vertrouwen." (Dat was meestal als ik 5 minuten te laat thuiskwam.) En hoe vaak heb ik niet moeten horen hoe gewéldig het was dat hij als opvoeder was teruggekomen op een straf. Ik had mijn nieuwe witte sandalen vuilgemaakt buiten, en moest met blote benen naar bed. Later mocht ik er weer uit, want ze hadden bedacht dat ik er zelf niet veel aan had kunnen doen. Ik herinner mij het voorval niet, maar het werd eeuwig en altijd te berde gebracht als bewijsmateriaal voor hóe geweldig flexibel mijn opvoeding was.
HA bloody HA.

Van Rutte dacht ik tot nu toe dat hij weliswaar van de VVD was maar toch het beste voorhad met het land. Nu hoorde ik hem dingen zeggen als dat het all about character was, en dat Nederland een land was dat fouten vergaf (en de VVD een dito partij, HA bloody HA), en dat hij toch geen motief had om te liegen. Hij was integer en beschouwde zijn baan als een Heilige Taak.
Hij ratelde maar door zodat niemand er een woord tussen kreeg want ze waren te fatsoenlijk om hou je bek te zeggen. Zijn teflon glimlach had plaatsgemaakt voor de nietsontziende arrogantie van de macht.

Ik heb eerlijk sorry gezegd, ik heb eerlijk toegegeven dat ik een fout hebt gemaakt, het zijn bekende zinsneden uit het #Gaslighting-repertoire. Dan laat je het als mishandelde wel uit je hoofd om erop terug te komen. De mishandelaar heeft immers altijd de morele overhand.
Elke keer als ik nu de woorden "vertrouwen herstellen" hoor voel ik de machteloze woede weer omhoogkolken. Een narcist verdient geen tweede kans!

Geplaatst in autobio, heldinne's reisboekjes, tijdgeest | Getagged , , | 9 Reacties

boekrol!

Geplaatst op 23 maart 2021 door Hella

Ik schreef al dat het idee van een boekrol me enorm aansprak. Dan krijg ik meteen visioenen die véél mooier zijn dan ik ooit zou kunnen maken. Vooral met heel veel goud, in dit geval. Dus ik scheurde een reep vitrage af en verfde die goud.


Dat leg ik dan op vuilniszakken te drogen, en de kant die op de zak ligt wordt heel raar plastic-ig. Die beplakte ik met dunne bladzijden uit een boek. Want dat had ik inmiddels door, het moest allemaal heel dun wilde ik het oprolbaar houden. Ik liet het geval drogen gewikkeld om een deegroller, en ging intussen verder met gelli prints maken op deli papier. Dat werd zo etherisch, ik vond het prachtig. Daarvan plakte ik stroken over de boekbladzijden heen, en weer rolde ik het op rond de deegroller. (Ook oude lakens komen goed van pas.)
Plaatjes haalde ik uit Happinezzen omdat het papier van kunstboeken ook te dik is. Ik vond ze wat te glossy en heb ze gedistressed met schuurpapier. En dan wordt je opeens een prachtige en toepasselijke tekst aangereikt, dat blijft toch een bijzonder soort synchroniciteit.

an artist is typically a being
that's filled with so much passion
love, or pain for certain lands
people, ideas, or images
that all they can do with that overflow
is bleed it out by creating
and with this type of art
the energy will be shifted
from the depths of them
and into the depths of the audience to be felt
it is a dance
a transference
an intimacy
it is to touch and awaken another human
in a place they hadn't known was aching
or sleeping
both are opened
both are nourished
both are transformed

Victoria Erickson

een kunstenaar is typisch zo'n wezen
dat gevuld is met zoveel passie,
liefde of pijn voor bepaalde landen,
mensen, ideeën of beelden
dat alles wat ze kunnen met die overvloed
is hem te laten uitbloeden door te creëren,
en met zo'n soort kunst
wordt energie verplaatst
vanuit hun diepte
naar de diepten van de toeschouwers
het is een dans
een overdracht
een intimiteit
het is het aanraken en wakker maken van een plek
in een ander mens, waarvan ze niet wisten
dat die pijn deed, of sliep
allebei worden ze geopend
allebei worden ze gevoed
allebei worden ze getransformeerd

vertaling Hella Kuipers

HRB124/21 het boekje is te koop voor €17,95

Geplaatst in heldinne's reisboekjes, kunst | Getagged | Een reactie plaatsen

challenge

Geplaatst op 19 maart 2021 door Hella

Ik heb lang niet altijd zin om mee te doen met een challenge, maar deze leek me leuk: een snippet roll in de kleuren van de regenboog. Niet zoals gebruikelijk van lapjes stof en andere textielige dingen, maar van collage. Ik zag hem meteen voor me als een boekrol en beplakte enthousiast een lange strook papier met vloeipapier in de goede volgorde van kleuren. Elke dag kregen we een opdracht: 1) zonsopgang 2) organische vormen 3) insecten 4) vogels 5) mensen 6) deur 7) bloemen 8) huisdier 9) picknick 10) nacht.

Doorgewinterde collagemakers begonnen meteen op de rol en lieten de verschillende kleuren mooi in elkaar overvloeien met verf en inkt. Bij mij werden het losse schilderijtjes die veel te dik en te stijf waren om op te rollen. Het idee van de boekrol liet me niet los, er zullen er vast wel een paar verschijnen, maar niet met deze opdracht.

Wat te doen met de losse pagina's? Hoe maak je die aan elkaar? Toen kwam op het juiste moment de slip knot binding voorbij. Schuifknoop, in goed Nederlands. Ik vond een goed uitlegfilmpje en ook een bolletje regenbooggaren dat daar prachtig bij paste! (Niet geschikt voor boekbinden, hoor, er zit te veel rek in. Ik heb mij inmiddels een paar klosjes gewaxt garen aangeschaft.) Als omslag koos ik een stukje Liberty behang.

Nu is een boekje voor mij geen boekje zonder tekst. (Nou, behalve Monkie dan.) Ik zocht gedichten over kleur, citaten over kleur, maar niets sprak me erg aan. Toen ben ik maar gewoon woordjes gaan snijden uit een oud reisboek.

klik op de afbeeldingen en houd je telefoon horizontaal
HRB126/21 te koop voor €15,95

Geplaatst in heldinne's reisboekjes | Getagged , , | 2 Reacties

vertalen – een voortgangsbericht

Geplaatst op 12 maart 2021 door Hella

Een ander aspect van bezig zijn met de vertaling van een gedicht, is dat je – mijn – mening over het gedicht verandert. Dat heb ik tot nu toe niet meegemaakt bij de gedichten die ik voor de boekjes heb vertaald. Daar liep ik er vooral tegenaan dat Engels zo'n mooie beknopte taal is, met zinnen waar je in het Nederlands op je klompen doorheen stampt. Of ik voelde me onmachtig om de subtiliteit ervan in het Nederlands te verwoorden. Dat komt misschien wel door 15 jaar Engelstalig buitenland en sindsdien voornamelijk Engelse boeken lezen, ik voel de nuances goed aan maar weet er vaak geen equivalent voor.

Bij The Hill We Climb merk ik dat het – los van de inhoud, de boodschap, en het feit dat spoken-word-poëzie een andere tak van sport is, los van Gorman's performance – toch af en toe door de mand valt als niet zo'n goed gedicht. (Sietske, zelf professioneel vertaler, zei dat al eerder, toen was ik het nog niet met haar eens).
Zinnen rammelen soms grammaticaal, het staat vol aan-elkaar-brei-woorden als while en but en for. Dat is geen probleem als het voorgedragen wordt, dan is het juist fijn, dan heb je als toehoorder de kans om bij te blijven. (Bij poëzievoordrachten kan ik dat vaak niet, dan wil ik het nog een keer horen, of nalezen.) Maar op schrift wordt dat opeens bijna onvermogen.
Onvermogen om zo precies mogelijk te zeggen wat je bedoelt. Want dat moet een gedicht doen, vind ik.

[nog even terzijde]
Ik schreef in het vorige stuk ook over de vertaling van Ocean Vuong, en daar stuitte ik meteen aan het begin op een blunder van jewelste.
What is a country but a life sentence? wordt als volgt vertaald:
"Wat is een land anders dan de straf van een levenslange zin?"
Weet die vertaler niet dat life sentence gewoon 'levenslang' betekent?

Geplaatst in gedichten | Getagged , | 2 Reacties