Heldenreis

Binnen brandden wat vuurtjes, er stond een groot vat met water, langs de koude wanden waren bedden getimmerd, of eigenlijk niet meer dan brede planken waarop we ons konden uitstrekken, de Tweede Meisjes in hun witte wollen mantels, de oudere vrouwen in hun warme grijze vilt. Te eten was er niets, Kuuksi snelde de grot uit toen ik mijn slaapplaats had gevonden. Roosma en ik knabbelden tersluiks aan het brood dat we in het verzetterskamp hadden gekregen. Ik vulde onze waterzakken uit de ton. Zou het Helvarderaflu zijn? Om ons gedwee te houden?

Ondanks de vermoeidheid sliep ik maar nauwelijks. Er was gefluister rondom, ik hoorde ook snikken. Kuuksi sprong op me met haar zachte pootjes, aan de adem die ze in mijn gezicht blies rook ik dat ze iets te eten had gevonden. Ze bleef lekker warm op me liggen en ik doezelde weg.
In de ochtend bleek er bij de ingang van de grot een grote schragentafel te staan, met thee en vreemde broodjes in hoge stapels. Vierkante broodjes met grote rood met witte zaden erop. Ze roken lekker, zoetig, ik wilde iemand vragen wat erin zat maar er stond niemand achter de tafel, we hadden allemaal honger en dorst, iedereen nam een of twee broodjes mee en vulde haar beker.

Ik voelde in mijn hoofd zo'n zelfde klik als destijds in de Visietunnel, toen ik te snel mijn water had opgedronken. Alleen was het nu geen gedweeheid die me overspoelde, het was een gevoel van immense blijdschap en dankbaarheid. Dat we deze mooie tocht mochten maken, dat we onze lotsbestemming zouden vervullen, dat we de heerlijkheid van de Grote Hemren zouden aanschouwen. Maar anders dan de jonge meisjes – van wie de gezichten nu straalden als bloemen – was ik me bewust van deze verandering. Wist ik dat het niet klopte wat ik voelde, was er een onveranderlijke Yima die doorhad wat er gebeurde. Met dank aan de Visietunnel, dacht ik cynisch, was het toch ergens goed voor geweest.

Was het een van de nieuw-aangekomen meisjes? Ze maakte zich los en sprong. De grootuil op de boog was een miniem ogenblik onzeker, toen koos hij. Hij zette zijn klauwen in de ezelman en liet hem te pletter vallen op de zuilengalerij.

De meisjes gilden. De meesten hadden waarschijnlijk niet gezien dat Kirama de sprong had gewaagd. We konden niet zien hoe dat afliep, de wachters lieten ons niet zo dichtbij de rand komen. We schuifelden door. Op de top van de brug zagen we de schaduw van de Rondweg naar de verte wegspiralen. Bovenop de hoogste boog hing, als een slappe pop, een meisje in het wit dat het blijkbaar ook had geprobeerd. Twee grootuilen deden zich tegoed aan haar jonge lijf.
De Brug van Schaamte. Wie moest zich hier eigenlijk schamen? Maar zulke gedachten waren gevaarlijk. Ik sloeg mijn ogen neer en leidde Roosma, die trilde van schrik, naar beneden.

We lieten het ruisen van de Helvarderaflu achter ons. Het landschap rondom werd grimmig, kale donkere bergtoppen aan alle kanten. Hier moest de Heerweg zijn uitgehakt, de bogen maakten plaats voor rotswanden. Een lange slang van witte meisjes – met hier en daar een oudere vrouw als ik – liep zwijgend door wat nu wel een kloof leek. Het werd al donker, waar moesten we slapen? Hier was geen plaats voor herbergen langs de weg. Wachters waren er ook niet, af en toe zeilde er een grootuil onder de schaduw door, onwillekeurig krompen we dan ineen, die hele stoet, vol angst door wat we hadden meegemaakt en gezien. Bij mij overheerste de woede maar als je niets kunt uitrichten maakt dat alleen maar moe.

Toen zagen we in de verte een licht. Twee lichten. Twee toortsen bij een opening in de rots. Wie liep er voorop? Wie volgden wij zo lijdzaam? Een grote grot slokte ons allemaal op, die lange stoet van verbijsterde jonge vrouwen.

De ruiters verdwenen in de mist. Twee oudere mannen beklommen de ezels, bleven nog een tijd staan kijken, tot ze door de wachters langs de weg werden gesommeerd om zich naar het oosten te keren. Vaders, vermoedde ik. Zo gedwee als ze de bevelen opvolgden … Wat was Rodva een grote held geweest toen hij geprobeerd had mij te redden.

De groep zette zich weer in beweging, de nieuwe meisjes ergens in hun midden. Aan weerszijden van de weg verschenen de bogen van de zuilengalerij, bemand door wachters. Het begon wat te waaien, de mist trok op, rechts van de weg lag HarstaMarkaz, een vesting van donker gesteente, zo donker als de bergen die aan de andere kant van de weg steeds hoger leken te worden. Wie naar de stad wilde, werd gecontroleerd. Een geplaveide weg leidde naar de stadspoort, in de zuilengalerij was een grotere opening om wagens met voorraad door te laten. Herbergen of kramen waren hier niet. Gelukkig hadden we in het verzetterskamp onze waterzakken nog bijgevuld.

Het was doodstil nu, onvoorstelbaar, met zo'n grote groep jonge vrouwen. Niemand durfde te spreken, iedereen was doordrongen van de ernst en het gevaar van deze oversteek. We zagen de brug opdoemen, hij was zo hoog dat de weg wel verticaal leek te lopen. Heel langzaam ging het voorwaarts. In elke boog stond een wachter, op elke boog aan de rechterkant zat een grootuil. De grimmige stilte werd heel af en toe doorbroken door een luid oehoe-gekrijs. Ik voelde Kuuksi naar voren kruipen, waakzaam keek ze over mijn schouder.
Roosma pakte mijn hand, als om zichzelf te weerhouden van een domme stap.

Opeens was er commotie. Achter ons liep een man met een ezel, hij riep: "Laat me erdoor! Laat me erdoor!" We gingen opzij, de groep meisjes spleet uiteen, ik zag hoe hij de ezel sloeg met een stok, het beest raakte in paniek en trapte om zich heen, een van de wachters stapte uit zijn boog, de ezelman schreeuwde: "Kirama! Nu!"

"Wat je ook kunt doen," vervolgde de vrouw, "is hier van de brug springen, en later weer de Heerweg nemen. De Rondweg is een spiraal, hij kruist de Heerweg meerdere keren. Onderweg kun je dan nadenken of je je nog steeds aan je gelofte wilt houden."
Ze keek ook mij dringend aan.
Ik wist zeker dat dat niet mijn weg was, niet nu. Ik moest me precies aan de geboden houden om later recht van spreken te hebben. Maar Roosma? Dat mooie, jonge kind?

"En als mannen van de brug springen?" vroeg ik, denkend aan de mannelijke pelgrims.
"Die vallen meteen te pletter," zei de oude vrouw. "Mannen kunnen de Rondweg pas nemen als ze de hele Heerweg hebben afgelegd."
Ik dacht aan Burman. Misschien was het anders als je reisdoel niet de Rots was. Zou hij Ukufila inmiddels bereikt hebben? Had hij Otta gevonden?
Roosma peinsde en peinsde, ze kwam er niet uit.

Mijn muntlitteken schrijnde weer. Zouden mijn kruispuntkorrels ook voor haar werken? Ik groef het potje op, en strooide de inhoud op het zijden zakje. Gefascineerd keek ze toe. Heel gedecideerd sloten zich drie van de vier wegen. We moesten terug naar de Heerweg.
We dankten de oude vrouw voor haar wijsheid en voor de thee, we kregen elk een stuk brood mee, ik pakte Kuuksi van de schapenvacht en werd beloond met een haal over mijn hand.

Door de mist liepen we zwijgend terug naar de Heerweg. Prompt werden we ondervraagd: "Wat moesten jullie daar?"
"Dat hoor je niet te vragen aan een vrouw," zei Roosma koninklijk, en de man keek gegeneerd en een beetje viezig van haar weg. Die blik bracht me Wasmeisje weer in gedachten, dat arme kind met haar gevlekte kleding, hoe ver zou zij inmiddels zijn?

Een eind verderop stuitten we op een grote groep in het wit geklede meisjes die daar kennelijk werden tegengehouden. Door de mist zagen we aanvankelijk niet wat er aan de hand was, maar toen hoorden we getrommel. De meisjes joelden mee in de maat, en we zagen een stoet aankomen, rijk uitgedoste wachters te paard, twee stralend witte meisjes op ezels. De Tweede Meisjes van IzwiLamanzi, hoopvol en onder de indruk. Ze werden blij onthaald door hun zusters, ze vermoedden nog niets. De herinnering aan Vulema kneep mijn hart samen.

We mochten naar binnen. Kuuksi zat al prinsesheerlijk op een schapenvachtje in de tent. We kregen thee van een oude vrouw. Ze vroeg: "Wat brengt jullie hier?"
Ik wees op Kuuksi, om het moment wat te verlichten. Ik nam een slok thee.
Roosma nam het woord. Ze vroeg – op dezelfde emotieloze toon als waarop ze tijdens onze kennismaking had gesproken - : "Moet ik van de brug springen? Wat gebeurt er dan?"

De vrouw kwam bij ons zitten. "De verzetters langs de Heerweg zien het als hun taak om zoveel mogelijk Tweede Meisjes te redden. Wie erin slaagt om van de brug te springen, wordt gered. Maar het is niet eenvoudig. Een eind voor HarstaMarkaz beginnen de bogen, jullie hebben ze waarschijnlijk al eerder gezien. Een colonnade langs de Heerweg, met wachters onder elke boog.
Dat is het punt waar de Tweede Meisjes uit IzwiLamanzi hun reis naar de Rots beginnen. De colonnade loopt door over de brug en tot ver daarna. Wie aanstalten maakt om van de brug te springen, wordt onmiddellijk gegrepen en gedood. Wij proberen te helpen door de wachters af te leiden. Eén moment van onbedachtzaamheid, één onbemande boog, en het lukt."

"Wat gebeurt er als je van de brug springt?" vroeg Roosma.
"Dit geldt alleen voor vrouwen: ze landen op de schaduw van de Rondweg. Na verloop van een paar dagen vallen ze er zacht doorheen."
"Maar dan kom je je gelofte niet na," zei Roosma. "Dan kun je later niet getuigen van de grootsheid en de pracht. Wat heeft het dan voor zin?"
De oude vrouw zei: "Heb je ooit iemand horen getuigen van die pracht en die grootsheid?"
"Mijn vader," zei Roosma.
Nu merkte ik pas hoe erg ik zelf veranderd was. Ik kon alleen maar denken: arm kind, en jij gelooft dat? Was hij er zelf geweest? Maar ik zweeg. Ik was nog steeds de dienares.

Het was een rare mistige dag, alsof de hele wereld in Graysaflu gedompeld was. We hulden ons in onze warme mantels. Kuuksi sprong vanaf de grond bovenop de draagzak, het was haar kennelijk te koud aan de pootjes. Hoe ver zou het nog zijn naar de brug? En waarom heette die de Brug van Schaamte? Omdat er toch veel pelgrims waren die er wél vanaf sprongen?

Opeens begon mijn driehoek te schrijnen. Het voelde alsof er een boodschap binnenkwam. Ik tuurde door de mist, eerst naar links, toen naar rechts. Zag ik tenten, heel in de verte? Was het mogelijk, zo dichtbij HarstaMarkaz? Kuuksi sprong van mijn schouders en rende het veld in, een stenige met struikjes begroeide vlakte tussen de heuvels en de bergen in de verte.

"Kuuksi, waar ga je naartoe?" Ik riep het luid, en naar ik hoopte op natuurlijke toon, zodat het klinken zou als: "Niet weglopen beest, dan moet ik je achterna om je terug te halen!"
Ik moest haar achterna. Maar wat moest ik met Roosma? Was het vertrouwd om haar met verzetters in contact te brengen, of zou zij ze juist verraden? Zou ze mij verraden als ze wist dat ik erbij hoorde? Maar haar achter te laten, zeggen dat ze moest wachten? Dat was vragen om moeilijkheden met alle controle die er nu was. Heel in de verte kon ik het silhouet van de stad al zien, de hoge, wrede torens.

Dus ik liep Kuuksi met grote stappen achterna en Roosma volgde. "Wacht, wacht, waar gaan we heen?"
Ik gaf geen antwoord, gebaarde alleen met mijn hand – die kant op.
Het duurde lang voor we het kamp bereikten. Nu we onder de schaduw van de Heerweg vandaan waren, was het iets minder duister en mistig. Drie tenten in een driehoek, twee met speren bewapende mannen op wacht.
Ik toonde mijn driehoek – ik hoorde Roosma naar adem happen – en zei: "Ik ben Yima van Rodva. Dit is mijn meesteres, Roosma van Takasan."