Ga je door het lezen van literatuur de wereld beter begrijpen?

Geplaatst op 6 oktober 2013 door Hella

ill oom tomDoor het lezen van het onderzoeksrapport "Reading Literary Fiction Improves Theory of Mind" ga ik de wereld alvast niet beter begrijpen, zoveel is zeker. Maar dat het lezen van goede boeken bijdraagt aan begrip voor de medemens, dat geloof ik wel.
Of dat dan per se literatuur moet zijn? Betekent dat dan dat alle lager geletterden van dit toegenomen begrip verstoken blijven? Wat een onzin zeg. Een met liefde en eerlijkheid geschreven streekroman over een boerenzoon met een bepaalde handicap kan toch net zo goed begrip kweken?
Ik geloof wel dat mensen die nooit fictie lezen, niet geïnteresseerd zijn in menselijke drijfveren. Ze zijn alleen geïnteresseerd in de "feiten" die non-fictie hen presenteert. Literatuur is "maar" verzonnen en "dus" leer je daar niets van.
Terwijl een goede roman hele maatschappijen kan veranderen. Ik haal de Negerhut van oom Tom er maar weer eens bij. En de hele psychologie, die tegenwoordig zo graag puur wetenschappelijk wil zijn, vindt in feite zijn wortels in romans als die van Dostojewski. Goede fictieschrijvers zijn hun tijd ver vooruit, voelen tijdgeesten aan nog voor ze er zijn (denk aan 1984). Fictie brengt niet alleen meer begrip voor de medemens, maar voor alles, eigenlijk. Waarom zou je iets wat we al lang wisten zo nodig 'wetenschappelijk' moeten bewijzen? Omdat het anders niet waar is? Leuk thema voor een roman!

dit naar aanleiding van 50books vraag 39

afbeelding

Geplaatst in lezen | Getagged | 2 Reacties

tante Lies

Geplaatst op 3 oktober 2013 door Hella

1963 bruidsmeisjes bij oom marten en tante lies cropZo ben je bruidsmeisje, zo vliegen vijftig jaren als een schaduw heen, en zo is het verhaal van dit bruidspaar voorbij. Oom Marten overleed 4 jaar geleden, en nu is tante Lies hem gevolgd. Ik kan me mijn bruidsmeisjesjurk wel herinneren, die had mamma zelf gemaakt, ik weet nog dat ik op de tafel stond en langzaam ronddraaide terwijl zij de zoom afspeldde. Lichtblauw nylon met witte stipjes. Het boeketje heeft nog jaren op mijn kamer gehangen. Maar van de trouwdag zelf herinner ik met niets meer.
Ze vertrokken al snel daarna naar Zwitserland, en daar ben ik met mijn ouders twee keer geweest. De eerste keer was tante Lies zwanger van haar oudste zoon, en terwijl mijn ouders samen met oom Marten de bergen in trokken, bleef ik samen met haar thuis. Ik mocht iets naaien van hele mooie goudkleurige stof, weet ik nog.
De tweede keer waren mijn neef en nichtje al geboren, er zijn veel vrolijke zwembaddia's van.
Later kwamen ze terug naar Nederland, en vlak bij ons nog wel. Ik heb er veel opgepast. Mijn eerste fondue was bij hen, dat kenden wij nog niet!
Op een nacht had ik een bloedneus gehad, ik vertelde 's morgens van de vlekken op het laken, en tante Lies verschoot van kleur. "Dat heb ik gedroomd," zei ze. Ze voelde wel vaker dingen die anderen niet voelden.
En dan ga je zelf uit huis, je eigen leven leiden, je ziet de familie minder vaak. Oom Marten en tante Lies verhuisden naar Ede, en ik zag ze nog maar weinig. Maar de familieband bleef, en als wij in Nederland waren, kwamen ze vaak even speciaal naar het noorden om ons te zien.
Mijn neef en nichtjes zullen hen het ergste missen, voor mij is het een raar gat waar altijd zo vanzelfsprekend oom-Marten-en-tante-Lies in pasten. Ik hoop dat ze weer samen zijn, nu.

Geplaatst in autobio | Een reactie plaatsen

tijdgeestloos

Geplaatst op 2 oktober 2013 door Hella

dichter van geluk1Wat ik lees over de bibliotheek van het Tropenmuseum doet me opnieuw denken aan het boek van Klemperer. Ook daar begon het op kousenvoetjes, de diskwalificatie van alles wat met cultuur te maken heeft. Een boekverbrandinkje hier, een belachelijk maken daar, tot langzaam de hele maatschappij van een minachting voor cultuur en 'elite' doordesemd raakt. Kritische geesten monddood maken, geschiedenis uitwissen, zo geniepig gaat dat.
Wat niet wegneemt, dat ik gister bij de biep aanwezig was bij "Dichters van Geluk," deze keer met Remco Ekkers, die ik nog wel kende van zijn prachtige stukken op Trouw Schrijf. Hoeveel mensen zitten daar, een stuk of twintig, allemaal in liefdevolle aandacht voor zoiets elitairs en nutteloos' als poëzie. Ik voel me opgetild in de grote binnenruimte die een dichter altijd heeft, ik noteer de vele prachtige woorden die evenzovele inspiratievonkjes zijn.
En dan die wonderlijke #dwdd van maandag, geheel gewijd aan het Concertgebouworkest, ik twitterde "Als er elke avond een uur van zulke culturele teevee was, zou het dán niet beter gaan met "ons land"? #dwdd"
Zo maar proberen het tij te keren, de huidige geestloze tijdgeest niet te laten winnen. Om met Remco Ekkers te spreken: de hang naar het licht.

Geplaatst in gedichten, kunst, tijdgeest | 2 Reacties

50books vraag 37 en 38

Geplaatst op 29 september 2013 door Hella

37: Leggen jullie ook wel eens boeken (en welke dan?) opzij voor het juiste moment?
Nee. Of ja, ik koop weleens een lekker tweedehands Engels smulboek, en dat leg ik dan opzij voor de vakantie. Als ik het uitheb, laat ik het achter, daar kan weer een nieuw boek voor in de plaats. Maar wachten op de winter of de zomer of wat dan ook voor ideale omstandigheid? Ik lees waar ik zin in heb, wanneer ik er zin in heb.

enigmawhirrrl-boryana-korcheva
38: Kunnen we met online publiceren iets van de oude vertelkunst terugkrijgen die verloren is gegaan met de boekdrukkunst?
Wat een bijzondere vraag. Het zou mooi zijn als het kon, maar ik merk juist op internet dat mensen erg hechten aan hun eigendom, wee het gebeente van degene die zonder vragen iets overneemt. Maar wat een prachtig idee als het anders was!
Iemand postte pasgeleden een schilderij op Facebook dat me erg aansprak. Op basis van zijn titel ging ik het googelen, in de hoop meer informatie te vinden. Dat lukte niet, maar wel vond ik een ander schilderij, dat er zomaar van afgeleid had kunnen zijn. Een geheel eigen interpretatie van hetzelfde oerbeeld.
Mythmaking – aan dat woord moet ik opeens denken. Als we zo met verhalen zouden omgaan, zou er een nieuwe mythologie kunnen ontstaan, in de zin van een corpus van zingevende verhalen. Wie gaat de website opzetten?

dit in antwoord op #50books vraag 37 en vraag 38

Geplaatst in lezen, schrijven, tijdgeest | Getagged | 2 Reacties

tabletteketet

Geplaatst op 26 september 2013 door Hella

book-cover-galaxy-note-8-0-lime-green-2103-1000x1000Er is werkelijk geen enkele goede reden te bedenken waarom ik een tablet moest hebben. Ik heb een fijne laptop, een goedkope laptop voor twitteren bij dwdd en het bekijken van Amerikaanse soaps, een inimini voor het betere schrijfwerk, en een e-reader voor het e-readen.
Verwend kreng, als je er goed over nadenkt. Zal ik er maar niet bij vertellen dat ik pasgeleden de oudere laptop heb weggegeven. Stuitend is het.
Maar kindeke verwierf zich een ipad en ik werd jaloers, geef het nu maar eerlijk toe, je bent gewoon een slecht mens.
En dan moet je je als jongere oudere een geheel nieuwe techniek aanmeten, van swipen en appen en weetikwat nog meer. Ik feud zelfs word.
Maar het fijnste, het allerfijnste, wat het 't allemaal waard maakt: ik kan eindelijk schrijven in mijn e-books! Ik kan highlighten, intelligente margemerkingen maken, en zelfs, zelfs, kan ik spreken tegen mijn boek. Ik kan zeggen: nou meneer Stegner, ik heb u hoog, maar hier brabbelt u onzin. En dat kan ik opslaan!
De laatste keer dat ik zo blij was met speelgoed was toen ik Electro kreeg, die grote doos. Met die stekkertjes en dat lampje. Geen kind meer aan mij, heb ik.

Geplaatst in autobio | Getagged | 6 Reacties

column ABC

Geplaatst op 16 september 2013 door Hella

abc columnIk ben helaas niet de schrijfcoach van Aaf Brandt Corstius, maar het boeit mij als zodanig wel waardoor haar columns mij niet raken. Neem nu die van vandaag. Hij gaat over de herfst. Onee, hij gaat over kabouters. Onee hij gaat over kinderen die van stomme boeken houden. Onee hij gaat over de kaboutertieten van Poortvliet.
De eerste herfstblaadjeszin is leuk, een woord als 'monter' raakt precies de juiste snaar.
Helaas ontkracht de volgende uitleggerige, commentaarderige alinea dat volkomen. Kan er uit, maar ja, een mens moet haar 400 woorden halen. Vulling 1, was dit dus.
Volgende alinea weer gematigd leuk. Was sterker geweest met een paddenstoel erin, maar okee. Dat over die kinderen en het hardhandig opdringen van boeken doet niet terzake, maar is wel een grappig tussenvoegsel. Als het daar bij was gebleven, tenminste. Maar wij krijgen weer een lange alinea uitleg, die in deze column bovendien niet thuishoort. Een darling om te killen en te bewaren. Vulling 2, vermoed ik.
Dan gaat het over het kabouterboek van Rien Poortvliet. Ik wil best aannemen dat er jonge lezers zijn bij wie daar geen bel van rinkelt. Even uitleggen dus. Kan. En dat van die tieten is waar, dat herinner ik me. Die alinea is goed geformuleerd. Was zij mijn schrijfcoachklant, had ik er MOOI!!! bij gezet. Jammer dat het effect weer bedorven wordt door een uitlegzin. We zijn Volkskrantlezers, Aaf.
De laatste alinea slaat nergens op. Het blijkt dat de column helemaal niet ging over de herfst, noch over kabouters, noch over tieten of stomme kinderboeken, maar over voorlichting.
Dit is een hoop samengewaaide losse mededelingen waar de kaboutertjes met de beste wil van de wereld geen column van kunnen metselen.

Geplaatst in recensies, schrijven | Getagged , | 3 Reacties

Victor Klemperer: Tot het bittere einde – Dagboeken 1933-1945

Geplaatst op 16 september 2013 door Hella

klempererIk heb het uit, het is volbracht. Sommige boeken móet je van jezelf uitlezen, zoals je ook moet kijken naar akelige nieuwsuitzendingen. Je mag je ogen niet sluiten.
Het dagboek van Victor Klemperer uit Dresden is zo'n boek. Hier maak je van binnenuit mee hoe de strop om iemands nek dag na dag strakker wordt aangehaald. Hoe in nazi-Duitsland dag na dag nieuwe maatregelen werden verkondigd om Joden op een hoop te drijven, af te sluiten van contacten, werken te verbieden, en uit te hongeren. Wie naar het concentratiekamp ging, was al zo verzwakt en geïsoleerd dat de dood er spoedig op volgde. Hoewel ik me ook weer verbaasde over het feit dat mensen briefkaarten ontvingen uit de kampen, en er aanvankelijk zelfs pakketjes brood heen konden sturen.
Victor – hoogleraar – en zijn Arische vrouw Eva worden langzaam van huis en haard verdreven. Hun eigen huis wordt gewoon onteigend, zij moeten wonen in een Jodenhuis. Ze leven van voedselbonnen maar een Jood krijgt nauwelijks nog rantsoenen. Het is honger en angst, en Victor noteert het genadeloos. Ook zijn eigen reacties. Liefdeloos, noemt hij zich. Afgestompt. Altijd weer, als anderen "gehaald" worden, is er de gedachte "hoera, ik leef."
Dit alles vindt plaats – vooral in de eerste 10 van de jaren die dit dagboek bestrijkt – zonder dat de buitenwacht ook maar iets doet. En dat beklemde mij. Dat is precies wat er nu weer gebeurt, met Syrië. Hek erom en laat ze zich maar onderling uitmoorden. Zo'n geleidelijke uitmoording als met die kikker in de kookpot. Pas als het water te heet wordt merkt hij dat hij weg moet, maar dan is het te laat. Dat geniep op tijd aankaarten, vereist waakzaamheid. In eigen land ten aanzien van de haatzaaiers.
Wat een belangrijk boek. En wat ben ik blij dat ik het uit heb.

recensie in de Volkskrant

Geplaatst in recensies, tijdgeest | Getagged , | 1 reactie

Wat is jouw favoriete sportboek?

Geplaatst op 15 september 2013 door Hella

RichardFord_TheSportswriterOch heden, is mijn eerste gedachte. Hella en sport. Haha.
Maar al snel denk ik aan The Art of Fielding, aan de AFC-ers, aan The Sports Writer. Van dat laatste herinner ik me niets, behalve dat de sfeer me zeer aanstond, ik moet het misschien niet herlezen, zoiets kan tijdelijk zijn. Het is ook al een jaar of 30 geleden dat ik het las. En de AFC-ers nog veel langer, ik genoot destijds (trouwens nog steeds) erg van ouderwetse boeken.
The Art of Fielding is nog helemaal niet lang geleden, en wat bleef me daar van bij? Een werper die niet werpen kan, eenzamige scènes op een vroege-ochtend-honkbalveld, dito echo's in een gymzaal, heel die wonderlijke sfeer van een Amerikaans college, waar sporttalent je van studeren vrijpleit.
Vaag weet ik ook nog een Leni Saris over kunstschaatsen, een Pitty op kostschool over lacrosse (toch?). Het zal inmiddels duidelijk zijn: sport is voor mij geen reden om een boek niet te lezen, maar zeker geen reden omdat vooral wél te doen.
Sportboek. Ik las eerst favoriete sportbroek.

dit in antwoord op vraag 36 van 50books

Geplaatst in lezen | Getagged | 3 Reacties

het bed delen (sv)

Geplaatst op 13 september 2013 door Hella

carl larsson vrouw met kat2Dat je iets in je hoofd hebt wat je liefst aan de hele wereld zou willen voorleggen, met polls en knokploegen en aardstralenvangers en Baantjers. Je mag er niets over vertellen want het is geheim, en we willen tenslotte niemand ongerust maken. Slapende honden geven we een extra spuitje, en we hopen maar dat het ophoudt, vanzelf.
Het houdt niet op, niet vanzelf.
Dus lig je zonder je geschonken vertrouwen in bed te stuiteren van de adrenaline van wel tien knokploegers, licht uit licht aan, web op, boeven zoeken, ze zijn er genoeg. Je deelt het bed met je zorgen, en ze duwen je er om het half uur uit voor van die instinctieve voor-de-vlucht-plasjes.
Dat is wel fout geregeld van de schepper, waarom slaap je juist niet héél goed als je zorgen hebt, zodat ze de volgende ochtend netjes gewassen en gestreken op het nachtkastje liggen?
Het middagdutjesbed deelde ik met Pjotr. Toen ging het weer.

afbeelding

Geplaatst in autobio, schrijfveren | 1 reactie

een gesigneerd boek met een verhaal

Geplaatst op 8 september 2013 door Hella

blue willowIk heb zelf eens achter zo'n tafeltje gezeten en kan me sindsdien indenken hoe afschuwelijk het is. Alsof je met je baby in de winkel gaat staan en maar hoopt dat iedereen zal zeggen "wat een schatje!"
Veel gesigneerde boeken heb ik niet, mijn favoriete schrijvers komen daarvoor niet naar hier. Wat was ik opgewonden toen ik hoorde dat Diva Karuni (nee hoor, Chitra Banerjee Divakaruni) naar de Blue Willow zou komen! Bij Amerika denk je natuurlijk meteen aan die enorme Barnes & Nobles, maar in Houston is, in een kleine strip mall aan een groot parkeerterrein, een kleine maar fijne boekwinkel. Gewoon één ruimte, vol schatten en een heerlijke kinderafdeling.
Propvol was de winkel, toen deze wereldberoemde, uit Houston afkomstige schrijfster zou komen vertellen over haar nieuwste boek.
Ik kan me niet meer herinneren wat ze allemaal zei, het is ook alweer tien jaar geleden, maar ik herinner me mijn betoverde gevoel. Iemand die een van de mooiste boeken ooit schreef, stond hier gloedvol en inspirerend te vertellen over het genot van het schrijven, het leven van verhalen. Ik stapte zinderend naar buiten in de warme avond, met een boek waarin zij mijn naam had geschreven.

dit in antwoord op 50books vraag 35: Hebben jullie ook (een) gesigneerd boek(en) met een speciaal verhaal?

PS The Blue Willow in Street View
blue willow street view

Geplaatst in autobio, lezen | Getagged | Een reactie plaatsen