Marsman is en blijft mijn favoriete dichter. Zijn werk speelt een belangrijke rol in mijn roman, en het gedicht Phoenix heeft mij altijd weer nieuwe moed gegeven. Ook zijn prozawerk is van belang.
Ik heb het Verzameld Werk lang gehad als afgeschreven exemplaar van de bibliotheek, maar nu heb ik natuurlijk deze mooie, nieuwe geërfd.
En daarin vind ik – vergeten – twee verzen met een beetje van mezelf en een beetje van Marsman. Ik heb dat vaker in mijn leven gedaan hoor, een gedicht voor iemand maken op Denkend aan Holland. Voor iemand die afscheid nam op de bibliotheek,voor mijn moeder en haar olifantenverzameling … En twee keer voor pap dus. Ik laat ze er maar in zitten.


vlam in mij
decorstuk
Wie is Jan Greshoff en wat doet hij bij mij op de plank? Ik blader door zijn poëzie en geen vonkje vreugde springt mij in het oog. En geen herkenning ook. Alleen maar grumpycatse regels van iemand die de burgerij bespot zonder eraan te willen ontsnappen. (Maar wie ben ik, en wie is hij.)
Toch staat het al sinds 1982 bij mij in de kast, decorstuk voor belezenen. Het moet nu maar eens afgelopen zijn.
Wat is het toch goed, dit Marie Kondoën. Ook de onaantastbaar gedachte monumenten sneuvelen, wat een ruimte biedt dat!
Voor liefhebbers: het boek staat nu op Marktplaats.
van mij
Er zijn wel meer boeken de verkeerde kant op gereisd bij de scheiding. Sommige heb ik zelf opnieuw gekocht, andere ben ik vergeten. Maar deze was zo erg van mij dat ik hem beslist terug wilde. De gedichten van Slauerhoff hebben zo vaak verwoord wat ik voelde.
De vrouw aan het venster
Nooit opent zich de poort. 't Raam is zo hoog
Dat zij eerst de aarde ziet in wijde verte:
De stroom omarmt het bos in blauwe boog;
Door 't groen gaan rode vogels, ranke herten.
Niets weet zij van het levensspel daartussen;
Maar het moet schoon zijn, want zij mist het zeer.
Zij wil omhelzen, vindt niets om te kussen
Dan de eigen schouder, rond en koel en teer.
al dat gelees
Pjotr en ik horen buiten een vogeltje kwinkeleren dat april in zijn hoofdje heeft. Maar de wind waait november en de hortensia is uitgebloeid. Waarmee ik maar wil zeggen dat Les Fleurs du Mal mij best wel poëtisch maakt, dat ik er als goedopgeleid meisje natuurlijk van gehoord heb, op school en later ook, maar wat niet wegneemt dat ik er nog nooit een letter van gelezen heb.
Ik sla het open, en zie dat de vertaling wederom het werk is van Peter Verstegen. Hij kan het ook uit het Frans! (En uit het Duits en het Italiaans, zie ik op wikipedia.)
Ik neem het ter hand, ik blader erin, en geef het maar eerlijk toe: het staat hier in de kast uit snobisme. Kijk mij eens op de hoogte zijn van Wereldliteratuur met Grote Wee. Ik ga het nooit lezen, al begrijp ik zelfs het grootste deel van het Frans. Er wacht mij nog te veel moois in andere boeken.
Iemand die het wil overnemen?
Pjotr kijkt mij aan en vraagt waar al dat gelees überhaupt goed voor is.
daag, Hadewijch
Tja, die Hadewijch. Het is natuurlijk allemaal heel mooi en verheven en over de minne, en uit de dertiende eeuw – romanogotiek denk ik meteen – en dus staat het bij mij in de kast en ik sla het open en er knettert niets, geen vreugdevonkje of wat dan ook.
Ik sla het open bij het leeslint en lees
de dagen zijn donker en koud is de lucht:
het wild en de vogels hebben het zuur –
en ik schiet in de lach. Het zuur heb ik ook wel eens, als ik zwaar getafeld heb.
Foei, wat een associatie op een stille, zonnige (ik schreef bijna zondige) herfstmorgen.
Daag, Hadewijch.
(Weet je wat? Als je mijn Nederlandse Literatuurgeschiedenis koopt, doe ik hem er gratis bij.)
eerbiedig
Ik heb het nog niet zo lang geleden aangeschaft, dit boekje met sonnetten van Rilke. Ongetwijfeld naar aanleiding van iets op Facebook of twitter, een fragment van een vertaling dat mij aan het zoeken zette. Ik vind het niet terug nu ik het boekje doorblader. Ik vind wel de verheven stemming terug waarin Rilke mij altijd brengt.
Niet zozeer vrolijk, als wel eerbiedig. Geen woord dat je nog vaak hoort, in deze tijd.
etappe vijf
Die poëzieroute door Leeuwarden is prachtig, en hoe fijn Groningen ook is (de mooiste stad van Friesland tenslotte ;-), ik voel me vaak nog schuldig dat ik er niet meer woon, in mijn geboortestad. Ze staan er allemaal in, de gedichten die op grote platte stenen door de stad verspreid liggen. Blijven hangen zijn Spanjaardslaan van Rawie (de begraafplaats die zo'n belangrijke rol speelt in Brandsporen), en vooral het gedicht "God van de Drempel" dat op het looppad naar de ingang van het MCL ligt.
Een typisch Heldenreisgedicht, voor etappe vijf.

God van de drempel
ogen voor en ogen achter
van in- zowel als uitgang wachter,
zet hier uw stempel.
Niemand die het kan lezen.
Dit is gewoon de ingang.
Wees maar niet bang.
Wie ziek is kan genezen.
Wij zijn maar op bezoek
en hebben ons boeket
mooi in een vaas gezet.
Ze doen nog onderzoek.
Wie weet kan het genezen.
Dus niet zo bang.
Dit is gewoon de uitgang.
Niemand die het kan lezen.
Nicolaas Matsier
grumpycatdagen
Van Szymborska houd ik zoveel. Over de uitzending van het Uur van de Wolf met haar schreef ik zelfs een gedicht.
Achterin staat de prachtige toespraak die zij hield bij het ontvangen van de Nobelprijs.
Zij is zo fijnzinnig, zo vergevensgezind en zachtmoedig. Terwijl bij mij de grumpy cat dagen alweer begonnen lijken te zijn. En ik was zo goed bezig met mijn mindfulness. Altijd rond deze tijd begint de duistere dreiging van de "feest"dagen en ik wil me zo graag níet zo voelen. En ik doe ook heus mijn best, met kaarten maken, mooie muziek luisteren, fijne interviews – maar de minste geringste domme opmerking van een onbekende brengt me uit mijn evenwicht, hoe durven ze, weten ze wel wie ik ben.
Maar nee.
Zelf weet ik dat ook niet meer zo goed, het hele leven moet herzien immers, bij ziekte. Het is opnieuw een Heldenreis en het woud wordt hier even wat dikker.
uit: Enige woorden over de ziel
Vreugde en verdriet
zijn voor haar geen verschillende gevoelens.
Alleen als die twee zijn verbonden,
is ze bij ons.
there is no frigate like a book (2)
En natuurlijk kan ik het weer niet laten me met de vertaling te bemoeien.
Voor mijn gevoel verandert de betekenis in de eerste regel heel subtiel. Voor mijn gevoel steigert een gedicht niet, maar paradeert het, ritmisch, met hoog opgetrokken benen. Voor mijn gevoel gaat het er niet om dat die Reiskoets sober is [frugal], maar dat hij bijna geen geld kost.
Ik hoor graag jullie commentaar! (En ja, ik ben me ervan bewust dat ik het aantal lettergrepen hier en daar heb veranderd.)
There is no Frigate like a Book
To take us Lands away,
Nor any Coursers like a Page
Of prancing Poetry –
This Traverse may the poorest take
Without oppress of Toll –
How frugal is the Chariot
That bears a Human soul.
Emily Dickinson
Geen Zeilschip heeft ons als een Boek
Naar zo ver Land gebracht
Geen Renpaard als een Bladzij van
Een steigerend Gedicht –
Zo'n Reis maakt ook de armste mens
Gehinderd door geen Tol –
Hoe sober is de Reiskoets die
Vervoert der Mensen ziel –
Peter Verstegen
Geen Zeilschip dat ons als een Boek
Naar verre Landen voert
Geen Renpaard is er als een Blad
Waar Dichtkunst paradeert.
Deez' Oversteek maakt ook de armste
Zonder betaling van Tol.
Geen geld voor de Zegewagen
Van de Menselijke ziel.
Hella Kuipers
there is no frigate like a book
Een prachtige tweetalige uitgave van de gedichten van Emily Dickinson, dat zijn de betere erfstukken. In Amerika kreeg je regelmatig folders in de bus van heirlooms die je kon kopen. Steendure, onnutte zaken waarmee je dan tot in lengte van dagen je kindskinderen kon opzadelen. Pas zag ik bij kindeke in de voor-de-mamamini-doos een paar rakiglaasjes, die ik aan haar had doorgegeven omdat ze het misschien leuk zou vinden een tastbare herinnering aan de Kreta-vakantie te hebben. Of ze ze wel weg mocht doen? Natuurlijk, ze zijn nu van jou, je mag ermee doen wat je wilt.
Zo was het met de boekenerfenis ook. Ik heb eruitgepikt wat ik zelf wilde hebben, kindeke ook, uit de rest heb ik familie en vrienden laten zoeken wat van hun gading was, en het restant heb ik verkocht.

There is no Frigate like a Book
To take us Lands away,
Nor any Coursers like a Page
Of prancing Poetry –
This Traverse may the poorest take
Without oppress of Toll –
How frugal is the Chariot
That bears a Human soul.
Emily Dickinson
Happy daddy's Birthday!








