Wat ben ik helemaal in Egypte geweest: een busrit door de Sinaï, een paar dagen Caïro, en een weekje Dahab. En toch is het land – ondanks het niet-lekkere eten, ik weet niet precies waar hem dat in zit, ik ben dol op middenoosterse kostjes maar dit smaakt net anders – onder mijn huid gekropen, waar het al zat natuurlijk, voor ik er geweest was.
Er is maar weinig wat in dit leven zoveel indruk op me heeft gemaakt als het Egyptisch Museum, en bij het zien van de sfinx – nog uit de verte, vanuit de bus – schoten mij de tranen in de ogen. Echt daar zijn! Later gaat dat weer over, tussen het overschot aan toerisme en verkopers van boekjes en hoedjes.
Het is uit boeken dat ik mijn droom-Egypte weer opbouw. Romans als die van Mahfouz, oude reisverslagen, gedichten van Rilke over piramides in maannachten, en plaatjesboeken als dit.
droom-Egypte
knutselmoeder
Tegen alle verwachtingen in ben ik best een goede knutselmoeder geweest. We hebben stenen geverfd, kaarten gemaakt met verf, stickers en stempels, en ge-origamied. Ik heb nog steeds ergens een half pakje echte origami-vouwblaadjes.
Het grote boek is een afgeschreven biepboek uit Aberdeen, het andere is gewoon gekocht in Nederland.
Nu ik het doorblader herinner ik me niet veel vouwsels, ik geloof dat we bij kerststerren zijn blijven steken. Maar al die uren gezelligheid met fröbelende meisjes aan de keukentafel houd ik graag in herinnering.
twijfel
Het is een afgeschreven exemplaar van de biep in Leeuwarden, en het ruikt ontzettend muf. Ik blader het door, mijn oog haakt aan bekende namen (Campbell, natuurlijk en Inanna) en ik twijfel. Het is zo'n boek dat je niet gaat lezen maar dat in de kast blijft vanwege zijn uitstraling. Een soort eeuwigdurende inspiratie om niet te vergeten wat belangrijk is.
Bij twijfel niet weggooien, dan maar.
vol van plannen
Wel stichtelijk voor de Kerst, deze abten- en kloosterkronieken. Ik schreef er al over bij Emo's Reis: het is mijn favoriete periode uit de Nederlandse geschiedenis, die middeleeuwen toen de romaanse kerken in het Noorden ontstonden. Ik heb nog altijd een vaag soort van droom dat ik ooit een roman moet schrijven die in die tijd speelt. In Brandsporen komt al een verhaal voor dat daar een eerste versie van kan zijn, het verhaal van Sybrich en het runenstaafje.
Soms is het in mijn hoofd zo vol van plannen dat ik maar gauw iets anders ga doen. Deze boeken – turven, allebei – eerst maar terug in de kast.
spiegeltjes en kraaltjes
Tijdens mijn middelbare schooltijd reeg iedereen minikraaltjes tot lange kettingen die dan rond en rondgedraaid om hals of pols gedragen werden. En dertig jaar later werd ik opeens opnieuw gegrepen door kralen. In Houston waren een paar Chinese winkeltjes waar je ze per kilo kon kopen, graaien graaien in al die bakken, wat een zaligheid.
Op een gegeven moment – we woonden inmiddels weer in Nederland – was er in het Tropenmuseum een tentoonstelling over kralen. Er was ook een film te zien over hoe kralen gemaakt werden in India, hoe ze daar met hele families gaatjes zitten te boren in al die mooie steentjes.
Er ging een wereld open.
Het ontwerpen en rijgen van kettingen is een hele tijd een fijne hobby voor me geweest. Vorig jaar heb ik er de kerstboom nog mee versierd, en nu heb ik weer andere hobbies. Maar dit feestelijke boek mag natuurlijk blijven.
yes! een zes!
Vijfentachtig gulden kostte hij maar liefst, deze History of the Modern World. En dat ik hem bewaar is niet daarom, en ook niet vanwege de ongetwijfeld fascinerende inhoud. Verplichte kost voor kunsthistorici die de wereld toch wel een beetje in groter verband moeten leren zien.
Maar ik bewaar hem omdat hij me eraan herinnert hoe efficiënt een mens studeren kan.
Ik volgde de studie in deeltijd, in de avonduren, en wij kwamen met z'n vieren vanuit Delft. Een van ons had al een huis, een gezin, én een auto, en hoewel we meestal met de trein gingen, mochten we in tentamentijd met haar meerijden.
Dat geschiedenistentamen, wat zagen we ertegen op. De professor was zo vervelend dat ik zijn naam verdrongen heb, en het boek was taai. Veel hoop hadden we er niet op. Ik had een uittreksel gemaakt door de inhoudsopgave te vertalen en daar in kriebelletters een paar kernpunten bij te zetten, uit de inleiding bij ieder hoofdstuk. Dat uittreksel heb ik in de auto voorgelezen.
Ik geloof dat we het allemaal gehaald hebben, en ik ben nog nooit zó blij geweest met een zes op een tentamen!
oma vertelt
Wat is het toch een geluk om opgegroeid te zijn met Koot en Bie. Door Keek op de Week heb je voorgoed een andere Kijk op de Wereld gekregen. En sinds de Bescheurkalender is er nooit weer zo'n mooie scheurkalender geweest. Which reminds me: ik moet er nog eentje kopen voor komend jaar! Maar zo wijs én om te lachen vind je ze niet meer. Oma betreurt.
Magritte – ideeën en beelden
Het is een mooi boek over Magritte, dit boek over Magritte. Niet alleen mooie plaatjes, maar ook zinvolle inhoud: veel fragmenten uit brieven, waarin het gaat over Magritte's visie op kunst.
Het is een boek uit 1979 maar zo lang heb ik het niet. Er staat alleen in dollars een prijs op. Ik kan me met geen mogelijkheid herinneren waar ik het gekocht heb en waarom, was het toch voor kunstgeschiedenis? Of pas véél later?
Ik heb het in elk geval nooit gelezen, terwijl het barst van de interessantheid.
Bewaren maar, voor toekomstige vreugdes.
ROMAMOR
Oh Rome, stad van mijn hart. Ben ik er maar drie keer geweest? Een keer met school, een keer met kunstgeschiedenis, en een keer met kindeke. Die laatste keer was het verrukkelijkst, we verbleven in een appartementje op zes hoog, vlakbij het Colosseum, midden tussen de echte mensen. Zij was ook met school geweest, dus de meest voor de hand liggende bezienswaardigheden konden we overslaan. In plaats van in de Sint Pieter gingen we op de Sint Pieter, en in plaats van "de" catacomben bezochten we die onder de Sant' Agnese waar verder niemand was.
Alle keren bezochten we de San Lorenzo. Met kunstgeschiedenis heb ik daar mijn scriptie en referaat over gehouden, het is een kerk met een bijzondere geschiedenis, daterend vanaf de vroegste eeuwen van het Christendom.
Hoe al die lagen van geschiedenis daar over en door elkaar liggen, hoe je daar midden tussen kunt wonen – als er één plek op aarde is waar ik wel voor altijd naartoe zou willen verhuizen, is het Rome.
weer een collageboek
Nog een tentoonstellingscatalogus van Boymans, uit 1985 ditkeer. Verplichte kost destijds natuurlijk. Maar om nu te zeggen dat mijn hart opspringt van de Hollandse en Vlaamse meesters? Het interessantste vond ik om te leren over de geheime betekenissen, de iconografie van de schilderijen. Ik kan ook zien dat ze knap geschilderd zijn. Maar dat ik er warm of koud van word, zoals ik dat word van Vlaamse Primitieven, van Sezession, van PreRafaelieten, van collagekunst … noem het allemaal maar op, het geldt niet voor die zeventiende-eeuwse bruinen en groenen, hoe mooi het glaswerk ook is uitgewerkt, of het licht van het donker gescheiden.
In een volgend leven moet ik maar eens alle kunst waar ik dol op ben op een rijtje zetten, en dan naar gemeenschapppelijke kenmerken zoeken. Voor nu volstaat dat ik er weer een collageboek bij heb.
