Heldenreis

Ik geloof dat Frida Kahlo ook nog bij het rijtje kunstenaars mag waar we bij kunstgeschiedenis niets over hoorden. Nog zo'n tak van sport waar de diversificatie nog niet erg was doorgedrongen. Ik raakte pas echt in haar geïnteresseerd door The Lacuna van Barbara Kingsolver. En dan is zo'n plaatwerk natuurlijk snel gekocht. Al moet ik zeggen dat mijn handen voornamelijk jeuken om er de schaar in te zetten, om voort te borduren op dat wilde leven. Af, Hella, af!

Ik schreef al over de brieven van Van Gogh. Dit boek had ik daarvoor, al tijdens de studie, aangeschaft en het is een must voor iedereen die alles van Van Gogh wil weten. Dus ik zal het ook nooit weg doen, al is het een soort tweede- of derdehands joy die er gesparkt wordt. Een herinnering aan voorbije fascinaties, voorbije perioden van studie en van flow.
Anders dan bij de wolkenkrabbers waar ik nog steeds een opgewonden gevoel van krijg. Het fotoboek van New York is een grote ode aan de skycraper.
Dat heb ik met Van Gogh niet. Niet zoals ik dat heb met Hundertwasser of Klee of die schilders uit Canada of die schilderes van wie ik de autobiografie las, kom, hoe heette ze, Emily Carr, of Georgia O'Keeffe. Of de aboriginal schilderkunst. Of Japanse prenten.
Smaak verandert, het is wonderlijk om te constateren dat dat bij mij voor gebouwen niet geldt, en voor schilderkunst wel. Of misschien ook niet, want alle schilders die ik hier opnoem kwamen bij kunstgeschiedenis niet aan bod. Dat is zo heerlijk van Pinterest, daar word je dagelijks geconfronteerd met kunstwerken die je nog niet kende. Doorlopende bronvoeding, zo nodig voor de geestelijke gezondheid en het levensgeluk. Flow.

Oh, oh, alweer zo'n prachtig boek-in-doos. De Bourgondische Nederlanden. Ik heb nu al zo vaak gezegd hoe dol ik ben op de late gotiek, op die prachtige, rijke, ontroerende kunst, waar de Renaissance zo kil en weloverwogen bij afsteekt, ik weet nog hoe ik Florence vond tegenvallen, al dat precies uitgerekende marmer, die nette verhoudingen.
Ik zal dit boek inmiddels zo'n kleine dertig jaar hebben. De afbeeldingen zijn fantastisch, de tekst heb ik nooit gelezen omdat ik de kennis over die tijd uit wetenschappelijke publicaties haalde. Ik stelde me wel voor dat ik het met kindeke zou doorbladeren, of met een eventueel kleinkind zelfs, oma vertelt over kunst.
Maar welbeschouwd staat het al die jaren stil in de kast. Te duur om weg te doen, te duur om er plaatjes uit te knippen, terwijl ik dat het liefst zou willen. Ik weet niet meer hoeveel het destijds kostte, maar in Ons Erfdeel wordt geklaagd over de prijs, daar ga je toch niet in … nee! … Hella!
(Ik zie het nu online voor gemiddeld €80,00 aangeboden worden. Iemand belangstelling? 😉

Ook dit boek was verplichte kost bij de wolkenkrabbercolleges van Thomas van Leeuwen. Ook hieruit had ik diverse hoofdstukken gekopieerd en in mappen gedaan.
Voor €9,00 stond het bij Amazon dus dat was geen moeilijke keuze! Het leuke van tweedehands boeken is, dat ze een reis hebben gemaakt. De Lambjes hebben het cadeau gedaan aan de Christelijke Universiteit van Wenen, en die heeft het dan toch weer afgedankt, misschien omdat iemand er nogal driftig met een gifgroene markeerstift in gestudeerd heeft.
Terwijl het toch een standaardwerk is, met oergeschriften over de wolkenkrabber. Het is dankzij Van Leeuwen dat ik ze altijd magisch interessant ben blijven vinden. Goede docenten zijn wel de grootste joy sparkers in een mensenleven.

Wat een prachtig boek is dit! Ook alweer georven en nooit ingekeken, ik schaam me. Ik heb het altijd fascinerend gevonden, wat mensen mooi vinden en waarom. Met kunstgeschiedenis was Die Theorie des Schönen im Mittelalter een van mijn favoriete leerboeken, ik herinner me nog het voorbeeld dat een glazen zaag niet mooi is omdat je er niets mee kunt.
Gisteravond keek ik naar CloseUp, over moderne Amerikaanse architectuur. Er was een architect die zei dat een goed gebouw moet werken als een wasmachine. Vuil en verkreukeld kom je er binnen, helder en schoon ga je er weer uit. Een mooi gebouw verandert je. En dat geldt voor alles wat mooi is. Maar iedereen vindt iets anders mooi, wat de geleerden er ook voor theorieën over bedenken. Er zijn per periode schoonheidsidealen, en later vinden we dat weer afschuwelijk. Het is wel zo dat je, als je weet wat het heersende ideaal was, kunst uit die periode op zijn eigen merites kunt beoordelen, en het mooi kunt vinden ook al is het je smaak niet. Dat heb ik met barokkerken, zoals bijvoorbeeld in Vierzehnheiligen. Een en al slagroom en zoetigheid, maar wat is het, als theaterstuk, geweldig gelukt.
Het boek laat ook mijn collagevingers jeuken, maar voorlopig ga ik er nog niet in knippen.

Zo heel af en toe heeft het Mariekondoën ertoe geleid dat ik een boek aanschafte in plaats van weggooide. Ik had namelijk nog ordners vol met kopieën – die zoetzurige geur, de donkergrijze randen boven- en onderaan – uit studieboeken die destijds ofwel moeilijk verkrijgbaar ofwel veel te duur waren. Ik weet niet meer in welke categorie The American City viel, ik heb het nu bij Boekwinkeltjes aangeschaft voor €17,90.
We moesten destijds de laatste honderd bladzijden bestuderen, het deel van Manfredo Tafuri (die naam alleen al) over The Disenchanted Mountain – The Skyscraper and the City. Ik vond het allemaal magisch interessant, en daarom had ik die kopieën altijd bewaard. Maar ze waren stoffig en minder leesbaar geworden, het klemmechanisme van de oude Esselte-ordners vermoeid, bovendien neemt zo'n ordner eindeloos veel meer ruimte in, en lezen doe je de inhoud niet meer. Tassen- en tassenvol heb ik naar de papiercontainer gebracht.
Dingen die je bewaart omdat je denkt dat je er ooit nog iets mee gaat doen, en dat al tientallen jaren. Dat schenkt geen vreugde, dat schenkt schuldgevoel.
En nu heb ik gewoon een mooi boek in de kast dat me bij het openslaan meteen met interessante woorden om de oren slaat.

Ter gelegenheid van de opening van de Jeroen Boschtentoonstelling smokkel ik even met de volgorde van de boeken op plank 11. In dit boek staat de handtekening van paps, en toch weet ik zeker dat ik het al veel langer heb dan sinds 2012. Ik weet dat het beeld van het schilderij dat in Brandsporen zo'n belangrijke rol speelt, is gebaseerd op de brandende huizen van Jeroen Bosch.
Nu ik het opensla, valt de kwaliteit van de afbeeldingen me tegen, het merendeel is zwart-wit, en gestoken scherp zijn ze ook niet. Ik ben verwend door het internet, waar ik verder kan inzoomen dan ik met mijn moede ogen ooit zou kunnen op het echte schilderij.
En zo'n grote tentoonstelling … ik blijf dat moeilijk vinden. Met horden mensen voortgestuwd worden, nauwelijks tijd krijgend om jezelf te verhouden tot de meesterwerken. Vaak zie ik liever één onbekender werk in een onbekender museum. In een beroemd museum zoek ik de minder geliefde afdelingen, om daar mijn eigen feestje te bouwen. Zoals ik in Cairo afdwaalde van de groep, weg van Toetanchamon naar de kleine grafgiften, de bootjes en de huisjes.
Den Bosch is momenteel te ver voor me, maar anders was ik er denk ik ook niet heen gegaan.
Het boek staat al zo lang in de kast, en ik dacht altijd dat ik het ooit eens uitgebreid zou gaan lezen. Nu voel ik dat het me geen vreugde schenkt. Wie biedt?