Ooit kreeg ik The Fountainhead ("De Eeuwige Bron") aangeraden door een huisgenoot die architectuur studeerde, hij was er helemaal van ondersteboven. Ik vond het ook mooi. Ayn Rand schrijft zo vitalistisch, dat spreekt een mens aan in zijn twenties. Ik denk niet dat ik het nu opnieuw zou moeten lezen.
The Art of Fiction (er zijn meer van zulke Fikkiehondjes, van John Gardner, Henry James, David Lodge) kocht ik bij The American Book Center, ik geloof die in Den Haag. Het is een gedegen schrijfboek waar een mens een hoop uit leren kan. Ze gebruikt veel voorbeelden uit eigen werk, daardoor wordt de toon een beetje pedant, zo van: ik heb het natuurlijk allemaal goed gedaan. Maar meestal heeft ze gewoon gelijk.
the art of fiction
eekhoorntje
Maar liefst f34,90 kostte Eekhoorntje op Lange Weg. Het is een schrijfboek over het schrijven van korte verhalen met een schat aan praktische tips. Het staat al zo lang in de kast, ik kan me niet eens herinneren dat ik het las, er staan geen strepen in of wat ook. In mijn dagboeken ben ik het niet tegengekomen. Raar geval! Maar in elk geval een deugdelijk Nederlandstalig schrijfboek. Dat is al heel wat.
hoog in de top tien
Dankzij mijn noeste dagboekleeswerk weet ik nu dat ik Becoming a Writer kocht op 29 november 1997. In Aberdeen, vermoedelijk bij Waterstones. Een van mijn eerste schrijfboeken dus, en wat voor één. Er staat een onvergetelijke oefening in. Teken op een vel papier een cirkel met daarin een kruis. Bind een touwtje aan een sleutel, en hang die in het midden van het kruis. Ga nu met je ogen op en neer (of heen en weer) langs een van de benen van het kruis. De sleutel beweegt mee. Kies het andere been: dito. Ga met je ogen langs de cirkel. De sleutel draait een rondje.
Zo sterk is je verbeeldingskracht, je wil er is helemaal niet bij nodig.
Het is dé manier om te schrijven: je zo sterk inleven dat je lichaam voelt wat je personage voelt.
Het boek werd geschreven in 1934 en het is nog steeds een klassieker. Brande identificeert vier belangrijke problemen die zich voordoen bij beginnende schrijvers:
1 de moeilijkheid om überhaupt te gaan schrijven (uit onzekerheid, of wachtend op inspiratie)
2 de 1-boek schrijver (angst dat het succes nooit herhaald kan worden) (denk bv. aan Harper Lee) 3 de af-en-toe-schrijver (meestal een combinatie van perfectionisme en wachten op inspiratie)
4 de ongelijkmatige schrijver (begint fantastisch, maar maakt niets af (gebrek aan ervaring en inlevingsvermogen)
Ze geeft vervolgens verschillende oplossingen. Streng is ze in het maken van schrijfafspraken: ik ga dan-en-dan schrijven, zo-en-zo lang, en houd je daaraan. Lukt dat je nauwelijks? Ben je dan wel een schrijver?
Verder hamert ze als geen ander op het belang van eerlijkheid: dat is de énige bron van originaliteit die een schrijver bezit. Kortom: hoog in de top 10 van schrijfboeken.
En weer anderhalve centimeter!
Aan de prijssticker te zien heb ik Write Away gekocht op het Boekenfestijn. Maar gelezen heb ik het niet. En ik denk: ik was vroeger een groot fan van de boeken van Elizabeth George, maar op een gegeven moment ging ze me ontzettend vervelen. Ik kreeg het gevoel dat ze dikke boeken schreef omdat zij nu eenmaal bekend was vanwege haar dikke boeken, en niet omdat ze zoveel te vertellen had.
Wat niet wegneemt dat ze – zo zie ik doorbladerend – heus wel goeie dingen zegt over de techniek van het schrijven. Plot, perspectief, voice, dialoog – alles komt aan bod. Maar ze mag weg. Dus: iemand nog een prima schrijfboek? (de verzendkosten zijn €3,95)
Rumi
Zo'n beeldig klein boekje dat ik kocht uit liefde voor Rumi. Al weet ik natuurlijk niet of de citaten die ik mooi vind ook echt van Rumi zijn. Ik moet toch ooit nog eens een verzameld werkje gaan aanschaffen. Want oh … de pracht.
Ik citeer twee van zijn gedichten:
This being human is a guest house.
Every morning a new arrival.A joy, a depression, a meanness,
Some momentary awareness
comes as an unexpected visitor.Welcome and entertain them all! . . .
The dark thought, the shame, the malice,
meet them at the door laughing,
and invite them in.Be grateful for whoever comes,
because each has been sent
as a guide from beyond.
en deze gebruik ik bij de etappe van de Oproep tot Avontuur
The breeze at dawn has secrets to tell you.
Don't go back to sleep.You must ask for what you really want.
Don't go back to sleep.People are going back and forth across the doorsill
where the two worlds touch.The door is round and open.
Don't go back to sleep.
oefenen
Zestien jaar heb ik het al, What If? Het ziet ook wat bleek. Mensen denken altijd dat je schrijven meteen kan, dat een schrijver – in tegenstelling tot álle andere kunstbeoefenaars – geen oefening nodig heeft. Dat idee heeft dan zelfs tot gevolg dat ongeoefende schrijvers soms zó van hun eigen niveau onder de indruk zijn, dat ze alle kritiek afdoen met "dichterlijke vrijheid" of "ik vind het wél mooi, dat is gewoon een kwestie van smaak."
Terwijl een valse noot of een mislukte pirouette nooit een kwestie van smaak is.
Natuurlijk, je hebt in alle kunsten wonderkinderen, die hun talent kant-en-klaar hebben meegekregen, van wie dan ook. Maar de meeste mensen moeten techniek aanleren door te oefenen. De een wordt concertpianist, de ander barpianist of muziekleraar. De een wordt een groot literator en de ander schrijft gezellige verhaaltjes voor de Libelle. Maakt niet uit, zolang je maar goed bent in je vak. En dat bereik je alleen door te oefenen.
In What If? staan 83 prachtige schrijfoefeningen, uitgebreid besproken en voorzien van – heel belangrijk – het doel dat je door deze specifieke oefening nastreeft, met voorbeelden erbij van cursisten. Ik heb er veel van gedaan, en ook veel van gebruikt in lessen en schrijfcafé.
Hij staat voor €0,73 op amazon, dus wat let je?
godinnen
Dit boekje kocht ik bij De Slegte in Leeuwarden, maar ik kende het al veel eerder, en ook Goddesses in older Women. Shinoda Bolen schrijft toegankelijk en wijs, zij is ook weer zo'n vrouwengoeroe, net als Pinkola Estés. In Heldinne's Reis gebruik ik maar één klassiek godinnenverhaal (dat van Demeter en Persephone), maar de thematiek van allemaal is natuurlijk van belang in ons leven. Het zijn archetypen die over ons vaardig kunnen worden, zoals Medusa over mij.
Ik heb er ook wel eens een autobioles mee gedaan: ik gaf een handout met de korte kenmerken van Artemis, Athena, Hestia, Hera, Demeter, Persephone en Aphrodite, en vroeg de cursisten een gebed te schrijven aan één van hen.
zeg maar echt
Omdat taal zeg maar echt mijn ding is, kreeg ik deze boekjes in opeenvolgende jaren van kindeke op Sinterklaas. En ze zijn nog steeds leuk, ik vind Paulien Cornelisse scherper op papier dan in levend lijf op teevee.
Ook zijn zulke boekjes fijn om te bewaren voor later, dat zag ik bij het Groot Bescheurboek, als ik dat nu doorlees denk ik steeds ja! zo praatten wij toen.
En natuurlijk is taal echt mijn ding, wat zeur je nou. Ik wind me dagelijks op over taalkwesties, gister nog, over "als beste getest."
Ik zou alleen willen dat taal wat minder druk was, in mijn hoofd. Ik heb er al een collage aan gewijd maar Radio Gekkenwerk blijft doortetteren.
courage

Er zijn van die boekjes die zo'n hartgevoeld geschenk waren, dat ze alleen daarom al mogen blijven. Courage is bedoeld als dagboek, maar daarvoor is het veel te mooi. Het papier is glad, en op elke bladzij staat een moed-gevend citaat. Op de achterkant staat: We are the hero of our own story.
Vanmorgen op twitter reageerde iemand op mijn blog van gister: "ik zie dat jij wantrouwig bent als het om helden gaat ;-)" en ik schreef terug: Goed gezien! Maar nu denk ik: ik ben wantrouwig als het gaat om zelfbenoemde helden, om helden die het moeten hebben van blinde massa-verering, die een wolk van woorden nodig hebben om de ander het zicht op hun ware zelf te verhinderen.
Rosa stond niet op. Dát is een held.
glimlachende wolf
Zomergasten met AJJ, ik kende de man en zijn gedachtengoed niet, maar keek om me een gefundeerd oordeel te kunnen vormen, zoals altijd bijgestaan door twitter.
Wat waren de twitteraars blij met hem, wat werden die Joodse jankhassesen fijn te kakken gezet! Want wat was hier een aardige, warme, bevlogen, genuanceerde man aan het woord en wat bracht hij met heldere visie een helder verhaal, een fijne boodschap en een wijs advies aan ons allen!
Ook de Volkskrant was tevreden: AJJ bleek een ongevaarlijke ietsist.
Dit over een man die zichzelf presenteert als een spirituele agnostische Brusselaar, terwijl hij zich op zijn blog afficheert als een moslimman en spreekt van "wij Arabieren en moslims," en intussen instemmend een fragment laat zien waarin religie wordt afgedaan als een sprookje for the common good.
Dit over een man die in de twitterroos schoot met zijn fragment van een Amerikaanse komiek die de christelijke religie basht – zou hij eens met de islam moeten proberen – waarbij hij, zoals Elsbeth Gruteke fijntjes opmerkte, God en zijn grondpersoneel door elkaar haalt.
Dit over een man die iemand die een drone bestuurt vanuit een woestijn in Nevada een lafaard noemt, maar iemand die zijn slachtoffer voor de bom in de ogen kijkt, niet. (Hij identificeert zich in het fragment uit de film La Battaglia di Algeri met de bommengooister, waar presentator Erdbrink verzucht dat zoiets ons nu allemaal kan overkomen.)
Dit over een man die vindt dat er een eind moet komen aan de clash of narratives. We moeten toe naar één narratief, een verhaal dat eenheid biedt. Dit van een man die er aan het begin van de uitzending prat op gaat dat hij altijd een outsider is geweest, iemand die zélf bepaalt wat hij denkt, die geen meeloper is. Trots op het feit dat hij altijd op zoek is naar een beter antwoord, dat hij kritischer was dan zijn vrienden.
Dit over een man die per se niet de politiek in wil, want hij is een activist. Hij noemt zich een constructieve radicalist. Iemand die zijn doel niet wil bereiken door destructie (denk Palmyra – zelf noemde hij de Rode Khmer als voorbeeld), maar door "submergence." Door de mensheid langzaam onder te dompelen in het Jahjaïsme. Dat kan niet via de politieke (lees: democratische) weg.
Dit over een man die de Arabische Lente de mooiste tijd van zijn leven noemde. Toen in het Egyptisch Museum in Cairo de eerste vormen van destructief radicalisme zichtbaar werden.
Dit over een man die niet aflaat zich als Semiet te afficheren, en zich zo het recht verwerft om Israël en de Joden te bashen. Hij durft islamofobie – niet gehinderd door enig historisch besef – gelijk te stellen aan antisemitisme omdat het beide racisme is. Hij vindt een medestander in de Joodse historicus Ilan Pappé. Elsbeth Gruteke: "Dat uit Israël zo'n film komt zegt iets over het zelfreinigende vermogen van dat land, dat ontbreekt bij landen als Syrië en Libanon."
Dit over een man die van Leonard Cohen vooral het zinnetje "you're not going to like what comes after America" met instemming herhaalt. Een man die zijn land wegens onveiligheid is ontvlucht, en in zijn gastland de wél de mogelijkheid krijgt om de wereld naar zijn hand te zetten.
En voor de goede orde: ik ben geen islamofoob, noch "domrechts". Ik heb 4 jaar in een islamitisch land gewoond, heb veel in het Midden-Oosten gereisd, en heb me overal ontzettend thuis en welkom gevoeld. Ik stem links, en ik háát populisme.
Wat ik eng vind, is dat mensen zich in de luren laten leggen door een soepele prater, die met een minzame glimlach in feite de meest griezelige dingen zegt.
Zó makkelijk is dat dus. We zagen het vorig jaar ook al.










