Heldenreis

Ruwi is het handelscentrum, Ruwi Highstreet de enige echte winkelstraat van Oman. Ruwi is in 1972 is het uit de grond gestampt, toen bleek dat het kleine plaatsje Muscat (de hoofdstad dus) nooit alle gebouwen zou kunnen bevatten die nodig zijn voor een twintigste-eeuwse economie. De gebouwen zijn lelijk en zonder overleg neergepoot op elk vlak hoekje grond dat tussen de rotsen beschikbaar was. Toen gold blijkbaar nog niet het decreet dat elk gebouw Arabisch van stijl en karakter moet zijn.

De snelweg zwiepte tussen de zielloze bebouwing door, en even later parkeerde Joop de auto in Muttrah, de oude havenstad. Daar moet over een aantal weken onze zeevracht aankomen, waar containers in de verte op de kade liggen. Dat was vroeger anders. De haven van Muttrah was niet diep genoeg voor zeewaardige wolkenkrabbers. Zulke monsters gingen een eind uit de kust voor anker, waar de lading op kleinere schepen werd overgeladen en vervolgens op het strand werd neergepoot. Zijne Majesteit heeft het moderne havencomplex Mina Qaboos gedecreteerd, en in 1974 was er Mina Qaboos.
Langs het water voert de Corniche, die ook pas een jaar of tien klaar is. Vroeger stonden die prachtige oude koopmanshuizen gewoon aan het strand. Achter dit havenfront van negentiende-eeuwse gevels verbergt zich de grote soek van Muttrah: nauwe, schemerige steegjes, piepkleine winkeltjes met stoffen, kruiden, parfums en wierook, een oriëntaalse sfeer die ik alleen maar kende uit boeken en films.
Bij een halfrond stalletje op een hoek bestelde Joop samosa's. Nieuwsgierig zetten we onze tanden in zo’n pyramidevormig loempiaatje, gevuld met lamsvlees, groenten en kruiden. Het smaakte als de geuren rondom.
Verder dwaalden we, de goudsoek in. Druk was het daar! Goud wordt hier simpelweg per gewicht verkocht, wie genoeg heeft van een sieraad ruilt het in tegen iets anders. De etalages flonkeren luidruchtig en elk winkeltje is een kleine sieradendoos vol fluwelen vakjes. En alles vierentwintig karaat.
In een klein cafeetje met formica tafels, waar ik de enige vrouw was, dronken we een flesje mierzoete, knaloranje priklimonade.
Via Muscat en allerlei oude dorpjes, waar de huisjes de indruk wekten van een leeggegooide blokkendoos tussen de rotsen en de moskeetjes rank en kleurig waren, reden we verder zuidwaarts langs de kust. De snelweg loopt daar over hoge, grillige bergen, donkerbruine rotsspitsen rondom. Oveoliet heet dat gesteente, volgens het boekje is het een geologisch unicum; eens vormden die rotsen de zeebodem.
Opeens verscheen daar weer de zee, en in een kom tussen de rotsen zagen we de koepel van een paleis uit duizend-en-één nacht. Het Al Bustan Palace Hotel, het mooiste hotel ter wereld! Ademloos liepen we het sprookje binnen. Een wel dertig meter hoge hal, als de iwan van een Perzische moskee, verhief zich boven ons met een mozaïek van klaterblauwe tegeltjes. De koepel was versierd met witte arabesken, de vloeren weerspiegelden ons in vlekkeloos marmer. Weelderige lederen banken nestelden zich om lage tafels van mahoniehout met rookglas en messing. Lampen als watervallen glinsterden boven ruisende fonteinen. Misplaatst stonden wij daar met onze stoffige schoenen en bezwete T-shirts, maar ook als gewoon mens kun je gaan zitten en een kopje koffie bestellen. Wat we niet deden, want Joop moest terug naar huis voor de intocht van Sinterklaas.

afbeelding

Ik ontdekte dat ik in windows 7 mijn Omanbrieven niet meer openen kon. Heb ze geconverteerd op de oude laptop, en kwam deze tegen, aan mijn nicht.

Delft, 17 juli 1990

Lieve Juul,

Wat heerlijk dat je weer in verwachting bent! Je bent half januari uitgerekend, dus grote kans dat wij niet op kraamvisite kunnen komen. Want luister...
Gisteravond fietste ik naar de biep en halverwege tussen Delft en Rijswijk kwam M me tegemoet. Het was nog warm en het avondlicht was zo mooi. "Wat gezellig," zei ik nog, en toen kwam het: we gaan naar Oman!
Natuurlijk zouden we ooit overgeplaatst worden, toen M mijnbouw ging studeren hadden we romantische visioenen van de Perzische Golf, maar het kwam zo plotseling! Ik moest op tijd op mijn werk zijn, dus ik fietste als in een mist door naar Rijswijk. Gelukkig was het doodstil op de biep, dus ik had alle tijd om uit te vinden waar Oman ligt, op het rechterpuntje van het Arabisch Schiereiland. Het bestaat voornamelijk uit woestijn, er wonen nauwelijks mensen, en ze kweken er dadels.

zaterdag 28 juli
Ik ben een vragenschrift begonnen, heb kasten opgeruimd, winterkleren gewassen, zomerkleren gekocht in de opruiming. Wat moet er mee en wat niet? Maar belangrijker: wat moet ik daar doen?
"De Hollandsche vrouw in Indië" het staat daar zoo eenvoudig en het beteekent zoovéel. Het beteekent strijd en moeite, het beteekent een tot het uiterste volhouden om niet geestelijk af te sterven, het beteekent een in zichzelve zoeken naar voedsel voor hoofd en hart..."
Zo begint "Indrukken van een zwervelinge" van Marie van Zeggelen uit 1910. Wat moet ik in Oman doen om niet geestelijk af te sterven? Aan kunstgeschiedenis zal ik niet veel hebben, en wat zal ik mijn werk missen! Ik heb uitgevers gebeld en geschreven voor vertaalwerk, maar dat heeft niets opgeleverd. Zelf schrijven? Als dat zou kunnen ... maar wat heb ik te melden waar de wereld op zit te wachten?
Het is warm, ik zit in de serre te schrijven en hoor het carillon van de Nieuwe Kerk. In Oman is het 's zomers 47 graden!

woensdag 8 augustus
Nu Irak Koeweit is binnengevallen is de overplaatsing nog onzekerder geworden! Ik leef in een verbeelde toekomst, terwijl mijn handen hun dagelijkse verplichtingen nakomen. Het leven heeft zoiets tijdelijks gekregen en zo zal het er voortaan altijd uitzien. Kan ik daar tegen? Alleen als er íets permanent is. En dat zal ik uit mijzelf moeten halen. Waarom ben ik dan zo lui en ongedisciplineerd? Ik werk, houd huis, eet en slaap en dat is alles. Vanmiddag zag ik bij de BBC een opname van het leven van "oil people" in Saoedi-Arabië, ligstoelen rond een zwembad dus, misschien moet ik "Armoede" ook maar meenemen.
Wie weet worden we naar Assen overgeplaatst, fijn dicht bij huis. Ik houd nog altijd het meest van Friesland, soms doet het pijn als we er in het laatste zonlicht op zondagavond wegrijden, een oergevoel, het Heitelân. Hoe moet dat met een kind dat opgroeit in Oman, Maleisië, Nigeria, Schotland en waar ook?
Je hoort wel waar het schip strandt. Veel liefs voor jullie (hoe ging P's sollicitatie?) van

Hella

Op een woensdagochtend in november 1990 arriveerde ons vliegtuig om half zes op Seeb International Airport. Stijf en moe van de vlucht liepen we de trap af, en zonder waarschuwing daalde de magische, fluwelen Arabische nacht op ons neer. Een warme, stoffige, kruidige, licht geparfumeerde geur en duizenden lichtjes rondom: Arabian Nights.
Maar een zakelijke bus in de Omaanse kleuren, rood, groen en wit, slokte ons op en reed de passagiers naar de aankomsthal.
De douanebeambten hebben er geen zin in. Zoveel mensen willen hun land in: Pakistani, Indiërs, westerlingen, allemaal goed voor tientallen formulieren en stempels. Wij moeten een vragenlijst invullen. Het vakje met "beroep" laat ik open, dat schept maar verwarring. Het is tenslotte niet de bedoeling dat je als vrouw-van een baantje aanneemt. Toch wil de man het weten. "Occupation?" gromt hij. "I'm his wife," antwoord ik, wijzend op mijn echtgenoot. Tot zover de emancipatie.
Tenslotte hadden we onze bagage te pakken. Joop en Linda, een toekomstige collega van M met zijn vrouw, stonden voor de uitgang met hun 4WD. Nacht had plaatsgemaakt voor dageraad. Even is de ochtend schemerig en zachtroze, en dan knalt het daglicht erin. Nog net konden we genieten van de feestverlichting in rood - groen - wit, ter ere van het twintigjarig jubileum van Sultan Qaboos.
In 1970 was Oman in diepe middeleeuwen verzonken. De poorten van Muscat gingen 's avonds op slot, brillen waren verboden, evenals zingen en roken in het openbaar. Het land telde drie schooltjes, er was één piepklein Amerikaans missieziekenhuisje, de kindersterfte lag verschrikkelijk hoog, en er was maar tien kilometer asfalt. Geen wonder dat er nu, langs deze vierbaanssnelweg een lang, knipperend lint van vlinderlampjes is gespannen, afgewisseld met het portret van de knappe Sultan.
Over nog verlaten wegen zoefden we langs witte villa's, langs banken, winkels, marmeren overheidsgebouwen, fabrieken, en daarachter waren hoge, naakte bergen. In de berm tierden groene struiken, gras en bloemen - alles anders dan ik me voorgesteld had.
Er was in Nederland nauwelijks een boek over Oman te krijgen en, gevoed door cliché's en tv-beelden (nu met de Golfcrisis was er altijd wel ergens een stukje woestijn in beeld), dacht ik dat ons huis met zijn voetjes in het zand zou staan. We sloegen af van de snelweg, reden bergopwaarts een villawijk in en daar was het. Ons huis heeft het marmeren vloeren, vier slaapkamers en drie badkamers en een overloop waar je ruim zou kunnen pingpongen. Het dak vormt de derde verdieping en van daaruit heb je 's avonds een flonkerend uitzicht over al die verlichte villa's, winkelcentra en wegen. Daarboven ligt de maan op zijn rug. Overdag is het felle licht op de witte stenen onverdraaglijk, maar vanaf een uur of vier, als er langzaam een eind komt aan de zonneheerschappij, de lucht roze met grijs wordt, het streepje zee in de verte vloeibaar zilver en de bergen goud, dan is het op het dak zo prachtig - ploemp, weg zon, donker.