maanland

We hebben een lange hete tocht over de maan gemaakt. Het landschap bestond uitsluitend uit verschillende kleuren gesteente: donkerbruin, goudbruin, roze en grijsgroen. In de verte werd uit de hete hemel een roze gordijn van hoge bergen neergelaten, de plooien zwaar en stijf als op een gotische prent. Dichterbij leken donkerbruine piramides uit het grijze gruis omhoog te steken. Zachtgroen waren de bergen waar onderaan een stapel leisteen lag, alsof er een kathedraal was afgebroken. Sommige bergen (ook al zijn ze niet hoog, "heuvels" zou teveel grazige hellingen oproepen) zagen eruit als vermolmde reuzenbomen, goudbruin met diagonaal lopende kleine houtsplinters. Tussen al die schijnbare topjes van ijsbergen het vlakke gruis, grijs glinsterend en met toch nog op vele plaatsen een dapper struikje.
Het was stil, zo stil. Toen we de auto langs de kant zetten, hoorden we absoluut niets. Er was alleen die ene snelweg over de maan.
Soms zagen we wat stoffige boompjes die door kuddes langharige geiten, met kromme horens en wapperende oren, werden kaalgevreten. Af en toe was er een piepklein dorpje langs de weg, wat hutjes zonder airconditioning of waterleiding, of een mini-winkeltje met een veelbelovend bord in twee talen boven de ingang: sale of foodstuff. Verder dan theezakjes, biscuits en haarolie reikte het assortiment niet.
Na een kleine honderd kilometer hield het asfalt op, midden op het marktplein van Quriyat aan zee. Het was een plaatsje van niks, niets dan dat stoffige, uitgestorven plein omgeven door een paar winkeltjes, en een rij huisjes aan het strand.
We parkeerden de auto onder een palmboom en voelden ons plotseling van alle kanten aangestaard. Alsof ze de hele dag speciaal op ons hadden zitten wachten, zo snel werden we belaagd door een horde jongetjes. Ze bleven maar om ons heenlopen, How are you gillend en aan ons fototoestel rukkend.
Om ons een houding en een doelbewuste tred aan te meten, zetten we koers naar het strand. Langs het zandpad was een huis in aanbouw, en de Pakistaanse bouwlieden maakten ook het manuaal van "foto!" Ze poseerden allemaal netjes naast elkaar. De jongetjes sloegen ze letterlijk als vliegen van zich af. Ze wenkten ons naderbij om ons partjes sinaasappel en kommetjes koffie aan te bieden. In moeizaam Engels vertelden ze waar ze vandaan kwamen, en vroegen ons het hemd van het lijf.
Where you from? Where you live? What your name? How many children? Meewarige blikken, No children? Zij hadden er een heleboel, daarom werkten ze ook hier, om al die monden daarginds te voeden. More coffee? More orange? Monden van gasten, van vreemdelingen, ook die hoor je te voeden. Ze waren zo vriendelijk. Het gedrag van de mensen die je ergens tegenkomt bepaalt voor een groot deel hoe je je voelt op die plek. Bang, of welkom; thuis, of ontheemd.

december 1990

Getagged | 4 Reacties

letters

Ik ben nu in het bezit van minstens drie Billy's en twee koene verhuisdozen vol familiearchiefspullen. Dat begint met de fotoalbums, agenda's, dagboeken en merklappen van oma, daar zijn nu de tientallen fotoalbums en dozen vol dia's van mijn ouders bijgekomen, zelf heb ik (och heden, nog niet eens meegeteld) zeker 5 meter dagboeken volgeschreven, zes grote en 15 kleine fotoalbums volgeplakt, en ook alle ooit gezamenlijk geproduceerde dia's hier, plus zo'n doos vol schoolkrantjes, schriften en agenda's.
Dan is er nog het spul van kindeke, uit alle landen waar die pop naar school geweest is. Van dat laatste blijf ik af, dat is aan haar.
Maar dat van mij en mijn voorgeslacht wil ik onder controle krijgen. Is dat de bibliothecaresse in mij?
Wat ik nog vergat te vermelden, is de kubieke meter post die ik sinds 1966 verzameld heb (toen verhuisden wij van Leeuwarden naar Heerenveen, en kreeg ik briefjes van vriendinnetjes).
Daar ben ik gister maar eens mee begonnen. Ik bleek gecorrespondeerd te hebben met knapen die ik nooit gezien heb, en ook al lang uit mijn geheugen gewist. Ik kreeg lieve brieven van schoolkameraden toen ik in Canada was. Er zaten schattige viltstiftbrieven van mijn nichtje tussen, en in mooi schoolschrift geschreven verjaarsepistels van buitenlandse tantes. Ik zat op zolder, en voelde me omringd door al die met liefde geschreven letters.

Getagged | 4 Reacties

van de doden

Dat je op een verjaardag zit, anekdotes vertellend over de bijzondere trekjes van je soms wel bijzonder bijzondere vader, en dan achteraf in de auto opeens denkt: mag dat? Kan dat wel? Van de doden niets dan goeds, of gewoon eerlijk zijn over alles? Het is net zoals wat je wel leest over mensen die een pesthekel hebben aan hun kleine zusje en haar toch met hand en tand verdedigen als anderen haar aanvallen.
Dubbel gevoel, zoals alleen negers racistische grappen mogen maken, of Joden antisemitische. Ik mag wel vertellen hoe'n rare vader ik had, maar jij mag daar niet om lachen, zoiets.
Dubbel, driedubbel.
En dan in de avond terugrijden naar Friesland en denken: ja, maar ik mag hier helemaal niet weg. Ik moet hier blijven, ik ben zowat de laatste!

Getagged | 6 Reacties

zij daar

Ik zie mijn Hogere Zelf als iemand hoog in het verlichte bestuurskamertje van een hijskraan. Zij blijft helder nadenken en weet wat er gebeurt, zelfs in de pijnvlagen van een bevalling, zelfs tijdens de schreeuwen in de scheiding.
Ook nu observeert zij hoe ik maar niet kan stoppen met doen, met handelen, met spullen verplaatsen, papieren verscheuren, handige opbergdoosjes kopen, praktische mappen inrichten, lijstjes aanleggen van moetens en niet-vergetens. Toe maar, zegt ze toegeeflijk, als dat is wat jij nu nodig hebt, ga je gang. Laat het maar uitwoeden. Mijn wijze raad glijdt toch wel via je pen je dagboek in.
En die verrukkelijke zoen die je droomde, afgelopen nacht? Verlangen naar één zijn. Met mij, met je lijf, met het leven, en met de geliefde, ooit.

Getagged | 2 Reacties

huis van herinnering

Er was altijd een huis op de wereld waar deze beker mijn beker was, met mijn lepeltje erin. Dat lepeltje heb ik al zolang ik me heugen kan, geen idee meer van wie ik het kreeg. De beker kocht mijn moeder toen wij naar 't buitenland gingen, zodat we ieder onze eigen beker hadden als we op verlof kwamen.
En nu staat hij hier, ik heb hem in de afwasmachine gehad want de afwaskunsten in het verzorgingshuis liggen ook al niet op hoog niveau (de stoflagen waren, ondanks het ingekochte extra halve uur schoonmaak, schrikbarend), en nu heb ik er mijn eerste koffie in gedaan.

Toen ik nog rookte, zat ik in de zomer met koffie en sjekje in de tuin, en 's winters op het strafbankje – een klein houten krukje – in de keuken. Er is zelfs een foto dat ik wegens regen naar het schuurtje uitgeweken was.
Nu moet ik meer dan ooit mijzelf een thuis bieden, en de herinneringen het onderdak geven dat ze verdienen.

Geplaatst in autobio | Getagged | 4 Reacties

lachen

Een huis waar nieuwe voorwerpen worden binnengedragen moet eerst een nieuwe balans vormen. Boeken tussenvoegen, fotoalbums op volgorde zetten, oude brieven die in nieuwe dozen moeten – en zo ging ik winkelen. Om nieuwe dozen maar ook om er even uit te zijn, of moet ik zeggen "er even in," in het normale alledaagse leven van de xenos en de leenbakker. Ook nog even langs de intratuin voor een verjaardagscadeautje, en daar stond hij. Lachend rekte hij zich uit met zijn niet meer sportieve maar oh zo comfortabele lijf.
Ik moest meteen denken aan wat ik over pap heb verteld, tijdens de crematie. Ik heb geprobeerd alle verschillende pappa's die ik gehad heb, te belichten. Ik merkte dat veel mensen niet eens wisten dat hij ooit een enorme lolbroek was. En bij het volgende stukje moesten de toehoorders lachen. Zoals ik ook lachte toen ik het opschreef, en ook lachte toen ik deze Boeddha in de tuin zette.

Het is moeilijk voor te stellen, maar ooit – het was nog op de flat in 't Nylân – ging pappa bij tien graden vorst in de blote bast op het balkon staan, zich op de borst trommelend, en verkondigend dat hij de Grote Dikke Beer was. Het was de stoere pappa, met wie ik uit fietsen ging, of in het soldatententje sliep in de tuin, of stenen ging zoeken in Drenthe, of in een sneeuwstorm naar Gorredijk reed.

Zo herinner ik me hem het liefst.

Getagged | 2 Reacties

aarden

Gister het kindeke weer op de trein gezet. Colleges wachtten, en haar eigen leven en besognes. Zo hoort het ook.
Thuis merkte ik hoe ze mijn anker is geweest, de afgelopen week. De verhuizers brachten de spullen die we wilden bewaren, en zij maakt er gelijk 6 gezellige Billy's van, met boeken en beeldjes. Nu moet ik mezelf weer aarden. Met dit nog in hogere sferen ronddwalend hoofd weer aan de arbeid, cursisten nakijken, programmaboekje maken voor het koor, poetsen, me verdiepen in nalatenschapskwesties, en dan volgende week weer op verjaardag en zingen, alsof er niets gebeurd was. Terwijl ik nog nauwelijks weet wat er gebeurd is.

Getagged | 5 Reacties

kringloop

Toen mijn moeder een nieuwe, hypermoderne naaidoos kreeg, mocht ik haar oude. Toen oma overleed, erfde ik haar naaidoos, net iets groter, en vol antieke kaartjes veiligheidsspelden, haakjes en drukkers. Toen mam overleed, ging de oranje naaidoos mee hierheen. Omdat morgen de kringloop weer een lading levensstof komt halen was nu de keus: oma of mamma?
Die van oma was van hout en degelijk. Ik liet me gisteravond door kindeke overreden dat dat de mooiste was.
Vanmorgen schreef ik er nog eens over in mijn dagboek, herinnerde me al die jurkjes die mam voor me genaaid heeft, en herinnerde me ook vooral het handgevoel van het opendoen van het deurtje van het dressoir, de naaidoos eruithalen, het slotje openflippen, en dan die schatkamer van oude lintjes, doosjes, radeerwieltjes en nooit oprakende stukjes kleermakerskrijt.
Vanmorgen vroeg heb ik ze omgeruild. Oma eruit, mamma erin. Kringloop.

Getagged | 6 Reacties

doorgaan

Bij leven en dood valt virtueel opeens geheel in het niet. Dan zijn alleen de mensen echt, en de grond. Ik zag Marc-Marie gister, die zo blij was dat zijn hele stamboom voorsproot uit de ene stukje Brabant. Precies zo is het bij mij met Friesland. Pap en mam zijn weer verenigd in Leeuwarden, de stad waar ze samen zijn begonnen.
Nu komt er een wagonlading erfgenaamwerk op me af, terwijl ik in feite het liefst ergens in een weiland zou willen zitten, en niks denken, niks organiseren. Alleen maar een zijn met oergrond en oergevoel.

Getagged | 7 Reacties

einde

Getagged | 18 Reacties