altijd kouder

vanderplasgedichten3Michel van der Plas is dood. Overal lezen we over Frater Venantius die ja zei tegen het Rijke Roomsche Leven en meer van zulks vrolijks. Terwijl ik hem ken van een gedicht dat profetisch zou blijken. Hoe lang ken ik het al? Wanneer ontdekte ik dat bundeltje in de boekenkast? Het staat nu hier, met bruin plakband en Sinterklaasgedicht. Van je Stella, schreef mijn moeder op 5 december 1951. Ze heette Arendje.
Het gedicht is het eerste uit een cyclus van drie, die De Verloofden heet. Het ging zo.

I. Zij:

O droefenis van in elkanders armen
als in een heilloos graf te zijn begraven:
de al te vroeg binnengelopen haven
van liefde die verzand is tot erbarmen.

Het vuur der lusten flakkert in de avond
te heimelijk dan dat het zou verwarmen
en wordt een goed waarvoor we elkaar beschermen
en is gedoofd eer wij ons zouden laven.

En zo worden wij ouder, en de dromen
die wij zozeer vereerden worden ouder,
en steeds onwerkelijker blijf ik komen,

alleen om uit te huilen aan je schouder,
alleen om, stilstaande onder zomerbomen,
je hand te voelen, kouder, altijd kouder.

Michel van der Plas
Den Haag, 23 oktober 1927 – Leidschendam, 21 juli 2013vanderplas gedichten

Geplaatst in autobio, gedichten | Getagged | 1 reactie

Sla je wel eens stukken tekst over omdat ze niet boeiend (lijken te) zijn?

storytellerAlleen als het een slecht geschreven boek is waarvan ik desalniettemin het einde even wil weten. In zo'n boek zijn de langzame scènes meestal pure bladvulling, of dermate doorzichtig dat je de aanhechtingen bijna ziet. Om met Elmore Leonard te spreken: "I try to leave out the parts that readers tend to skip." Stukken die de lezer zou overslaan, die schrijft hij gewoon niet. Zijn boeken draaien dan ook alleen maar om de spanning.
Nu las ik pas The Storyteller (El Hablador) van Mario Vargas Llosa. Het speelde in Peru, en omdat kindeke daar vorig jaar 3 maanden heeft doorgebracht, genoot ik van de eerste, uit haar verhalen herkenbare, hoofdstukken. Maar algauw ging het boek een heel andere kant op. Een hoofdstuk zo lang als een kwart van het boek liet de geheimzinnige Verteller aan het woord, over de mythische gebeurtenissen bij de Machiguenga, een jungle Indianenstam die hun leven al wandelend leven.
Daarna weer terug naar de ik-verteller. Wat was er eigenlijk gebeurd met zijn studievriend Saul? En wat had hij zelf eigenlijk met zijn leven gedaan? En weer een stuk mythologie.
Ik geef toe: ik las door omdat ik wilde weten wat er met Saul gebeurd was. Dit dunne draadje leek op het eerste gezicht de enige spanningsboog in dit verhaal.
Pas achteraf besefte ik hoe het boek één organisch geheel was, precies zoals de ik-figuur het zich realiseerde toen hij die foto van de Machiguenga-Indianen zag hangen in een winkeltje in Florence.
Eigenlijk zou je boeken waarin je stukken overslaat, niet eens moeten lezen. Al je tijd besteden aan van die na-dreuners.

op wikipedia staat een uitgebreide bespreking van het boek, maar lees die pas ná het boek [spoiler alert]

dit in antwoord op vraag 28 van 50books

Geplaatst in lezen | Getagged , | 2 Reacties

slikwerk

slikwerk2Slikwerk heet natuurlijk zo omdat veel van de ateliers op de route liggen op wat eens het slik van de Waddenzee was, op de eeuwenoude polders achter de dijk. Het is een alleszins aan te raden evenement, vooral als de zon op het rechtlijnige landschap straalt.
De kunst loopt uiteen van beeldjes her en der in een overwoekerde tuin, tot abstracte vellen metaal, van heldere foto's tot reusachtige portretten, van collage tot geboetseerde acrylverf. En zo ook de kunstenaars. Sommigen komen groots en meeslepend op je af, gepantserd in een overtuiging van grootsheid, meer de dijk dan het graanveld. Hun eigen creaties voor henzelf en daardoor ook voor de beschouwer van het allergrootste belang. Hun slikwerk betreft vooral hun eigen pootjes, hun eigen manen.
Terwijl anderen al hun slikwerk in het kunstwerk hebben gelegd, en zelf bescheiden en blij naast hun creatie staan. Blij als beschouwers het strelen, met hun ogen of hun vingertoppen. Geslaagd in hun visioen, niet in hun visie van Kunstenaar op Hoog Paard.
Ik moet weer denken aan die woorden van Sjoerd Kuyper: "Als jij later schrijfster wilt worden, bedenk dan dat je niet iets bijzonders moet zijn, maar iets bijzonders moet maken. Veel schrijvers vergissen zich daar enorm in, draaien het juist om en lopen als een ontploft circus over straat. Niet doen!"

slikwerkslikwerk3

Geplaatst in autobio, creatief | Getagged | 5 Reacties

Van welk boek heb je ooit gezegd dat je het gelezen had, terwijl dat niet zo was?

grote blufboekIk weet zeker dat ik me daar nooit aan heb bezondigd. Ik kan me geen situatie voorstellen waarin ik zou liegen over zoiets. Alle boeken gelezen willen hebben is net zoiets als alle mensen willen kennen. Onmogelijk.
Ik herinner me wel een boek – soort bluffen voor dummies – waarin precies stond wat je moest zeggen om onmiskenbaar de indruk te maken dat je ongeacht wélk meesterwerk dan ook wel had gelezen.
Ga ik daar de rest van de dag over lopen piekeren, fijn hoor. Ik weet zeker dat het niet dit was: "Hoe te praten over boeken die je niet hebt gelezen" want het was toen ik nog op die biep werkte, dus voor 1990. Ik lees trouwens dat de schrijver van dat werk aanraadt om zeker niet alles te willen lezen, want dat verlamt je eigen schrijflust. Hier staat over dat boek nog een prachtig artikel.
En zo vind ik het al googelend toch nog: Het Grote Blufboek van Paul Jacobs, uit 1981. Kan iemand het hoofdstuk literatuur even inscannen en online zetten? Kunnen wij voortaan gewoon lezen wat we lekker vinden.

dit in antwoord op vraag 27 van 50books

Geplaatst in lezen | Getagged | 1 reactie

in eindeloze deining

pier en oceaanIk heb Pier en Oceaan uit. Met dikke boeken heb ik op 't laatst altijd een onrustig gevoel, er zijn nog zoveel boeken. En het is ook geen boek dat vol narrative pull op weg is naar een afloop. Het is eerder een narratieve stuw, een oceanische deining naar het einde. De golfslag van een jeugd, eb en vloed, gebeurtenissen die zich terugtrekken en later weer over het strand rollen. Een hoofdpersoon die ondanks zichzelf op weg is naar zichzelf, op weg naar het moment waarop het leven een verhaal kan worden.
Mooi? Ja, mooi. Zintuiglijk geschreven, filmisch, invoelbaar.
Wel iets te vaak "Abel rook de geur van ..." Dat zou de schrijfjuf keer op keer onderstreept hebben. Op een van de laatste bladzijden nog zoiets: "Er hing een zware en intense atmosfeer." Dat wordt gezegd van een kapel die ze nog niet eens zijn binnengegaan.
Wat me meer hinderde, was de naamloosheid van de jongere kinderen in het gezin. "De peuter" hooguit, later zijn ze nauwelijks meer aanwezig. Het geeft aan hoezeer Abel op zichzelf gericht is, maar we zijn lang niet altijd alleen in zijn bewustzijn. Zijn moeder is de andere hoofdpersoon, en zij ziet het als haar taak bij haar man te blijven tot de kleintjes het huis uitgaan. Daar staat het egoïsme van Abel lijnrecht tegenover, hij laat zich aan niemand iets gelegen liggen, maakt met niemand werkelijk contact ook, wat dat aangaat heeft hij meer van zijn vader en grootvader dan hij zelf zou willen.
Al met al: een leeservaring die nog lang, dromerig nadeint.

op http://oekdejong.nl/ staan interviews en recensies
hier staat de recensie uit de Volkskrant van Arjan Peters
afbeelding

Geplaatst in recensies | Getagged , | Een reactie plaatsen

elke zondag (sv)

helmantel martinikerk4Nee, ik zou niet elke zondag naar Helmantel willen. Eén keer in het leven is al genoeg. Je kijkt, je ziet dat het goed is, en dan.
Het is natuurlijk ontzaglijk knap dat iemand zo niet-van-echt-te-onderscheiden glazen, pannen en kerkinterieurs kan schilderen. Maar dan? Ik moest even aan Jopie Huisman denken, nog zo'n hyper-realist. Die schildert kapotte schoenen, theedoeken, overleden poppen. Ook niet van echt te onderscheiden. Maar hun verschijning in een lijst heeft tenminste nog iets vervreemdends. Het effect van dat gedicht met de zin "ik ben Brahman, maar we zitten zonder meid." Een sacraal maken van het doodgewone.
Helmantel maakt het sacrale sacraal. Maar dat was het al, van zichzelf. Wat heeft het voor zin om een schilderij te maken van een stukje gotisch beeldhouwwerk? Gotische beeldhouwkunst geeft als geen andere het sacrale weer, de diep-ingevoelde eerbied voor heilige verhalen. Het kan mij tot tranen toe roeren.
Als toerist neem ik er foto's van, of koop ik een ansichtkaart. Niet om die foto een kunstwerk te laten zijn, nee, uitsluitend om later de herinnering van een duidelijke illustratie te voorzien.
De schilderijen van Helmantel zijn wat ze zijn. Er klinkt niets in door, er klinkt niets in mee. Het zijn kunstwerken met de handen op de rug.

PS1: hier zie je zo'n Gethsemane groep (1) (2) (3)
PS2: pas bij het toevoegen van de tag zag ik dat ik dit al eerder heb gevoeld en verwoord

Geplaatst in autobio, schrijfveren | Getagged | 3 Reacties

Hoe houden jullie bij welke boeken je al gelezen hebt?

Niet.
Ik heb wat moeilijke trekjes, en het feit dat je je gelezen boeken kon bijhouden drong eigenlijk pas na de middelbare school tot me door. En toen al dacht ik: ja, maar dan is het niet compleet! Dan staan al die mooie bibliotheekboeken er niet op! Want mijn eigen boeken zou ik zo kunnen opnemen natuurlijk. Al zou de leeservaring al lang vergeten zijn – want dat lijkt me essentieel. Niet alleen schrijver en titel maar ook een korte bespreking en een waardering.
Ik kreeg op latere leeftijd nog eens een privé-domein dummy om mijn boeken in bij te houden, maar die bleef leeg. Het enige waar ik een lijst van ben begonnen op Librarything, zijn de schrijfboeken die ik heb.
Gelukkig heb ik het ijzeren boekengeheugen van een oude bibliothecaresse. Ik kan niet opsommen wat ik allemaal gelezen heb, maar als ik een boek zie, of als iemand een titel noemt, weet ik het wel. En als iemand me vraagt: wat is een goed boek over ... dan weet ik het ook.
Toen we buitenslans gingen wonen, moesten we voor de overzeese overtocht van onze spullen een inventarislijst maken. Alle boeken, alle titels. Dat heb ik voor alle verhuizingen weer moeten doen. Maar ze zijn er niet meer, en ze doen er ook niet meer toe. Boeken zijn als boterhammen, ze hebben allemaal bijgedragen aan mijn groei.

dit in antwoord op vraag 26 van 50books

librarything

Geplaatst in lezen | Getagged , | 4 Reacties

idealen (sv)

simmermoarn

hooggestemd ben ik
vooral in de koele lucht
van zomermorgens

Geplaatst in schrijfveerhaiku | Een reactie plaatsen

dansen (sv)

balletmeisje in t raam

armen sierlijk hoog
spiegeling in donker raam
gedroomd zwanenmeer

 

 

afbeelding 
afbeelding
afbeelding

Geplaatst in schrijfveerhaiku | 2 Reacties

de mooie kamer (sv)

mooie kamer in lijstniemand zit hier ooit
de mooie kamer is voor
onverwacht bezoek

afbeelding

Geplaatst in schrijfveerhaiku | 4 Reacties