Ik was verschrikkelijk onder de indruk van The Sense of an Ending dus verheugde ik me op het nieuwe boek van Julian Barnes: The Noise of Time. Het krijgt overal jubelende recensies, dus hoe kwam het dan dat ik er zo lang over deed, omdat ik mijn aandacht er niet goed bij kon houden? Lag het aan mij? Kan best. Als ik de leeservaring met Strangers vergelijk, hoe komt dat dan? Ben ik langzaam in een dom blondje aan 't ontaarden?
Het verhaal is op zich makkelijk genoeg verteld. We zien de componist Dimitri Sjostakovitsj op drie tijdstippen in zijn leven, in 1936, 1948 en 1960. In 1936 vreest hij te worden opgepakt, in 1948 wordt hij naar een congres in New York gestuurd, en in 1960 moet hij lid worden van de communistische partij omdat hij Voorzitter van de Componistenbond wordt. Een leven onder dictatuur, wat doet dat met een kunstenaarsziel?
Het boek is knap gecomponeerd, als een muziekstuk bijna, in drie delen, met soms letterlijk terugkerende zinnen.
Zou het daarvan komen? Dat de compositie zo zichtbaar is dat verhaal en personage op de achtergrond raken? Dat je steeds opschrikt uit de fictionele droom omdat je denkt: dit moet iets betekenen, en wat dan wel?
Regelmatig zijn er ook zinnen als "he did things … like a character in a bad novel …"
"… one of life's many disappointments was that it was never a novel …" wat mij overwegingen lijken uit het hoofd van een schrijver, niet van een componist. Sowieso krijg ik niet het gevoel dat Sjostakovitsj een musicus is. We zien hem niet een keer aan het werk, we piekeren alleen maar zijn kopzorgen mee.
Wat ik wel boeiend vond – en wat mij tegelijk het gevoel gaf dat ik non-fictie aan het lezen was – was het gegeven van de Ingenieurs van de Ziel. Toevallig lazen we met de leesclub dat boek van Frank Westerman, daar ging het weliswaar meer over schrijvers en filmers, maar het concept was me bekend.
Het beeld van de bange componist die iedere nacht bij de lift staat te wachten tot ze hem komen halen zal me wel bijblijven. En het dilemma op zich ook: hoe makkelijk is het om idealistisch te zijn als je leven er niet mee gemoeid is. Maar ik zou liever een dikkere roman over Sjostakovitsj lezen, met meer geuren en kleuren en geluiden en mensen. Of heeft Barnes zo juist heel goed zijn isolement weergegeven?
Ik ben benieuwd wat de medeboekbloggers ervan zullen vinden. Een veel positievere recensie staat hier. Anna is weer wat minder onverdeeld gelukkig.
wierook
Ik heb in de loop der jaren heel wat boeken verzameld die met mythologie, psychologie en de Heldenreis te maken hebben. De materie is mateloos interessant, en kan ook ontaarden in vaag geneuzel waar ik ontzettend allergisch voor ben. Iedereen kan zulke concepten ombuigen naar eigen inzicht en doelgroep, natuurlijk heb ik dat ook gedaan, maar – naar ik hoop – wel met beide voeten op de grond.
Dit boek is op het randje. Jean Houston weet heel veel (een beetje zoals Campbell), en past het toe met meer oog voor het vrouwelijke aspect. Sommige hoofdstukken in dit boek zijn mij te wierookwuivend en mantrazingerig, maar het hoofdstuk over Story en Myth is dan weer helemaal het bewaren waard. Ik kocht het tweedehands via amazon, maar het is wel een gesigneerd exemplaar, en bovendien helemaal in mijn Heldenreiskleuren!
Heel Belangrijk
At a Journal Workshop komt weer van de Half Price Books, en wel in 2004. Ik was in Houston een schrijfgroep begonnen en zag dat steeds meer voor me als iets wat ik ook in Nederland zou kunnen doen. Dus als je dan zo'n beroemd boek ziet voor zo weinig geld, dan ben je blij.
En toch heb ik er in al die jaren nog niets mee gedaan. Het is een enorm intensieve workshop, die je al dagboekschrijvend met jezelf moet doen. Je moet verschillende secties inrichten om over verschillende dingen te schrijven, en zo kom je tot een diepe zelfkennis, en heb je een methode om innerlijke problemen de baas te worden.
Maar ik héb al zoveel geschreven over mijn leven (vooral ahv The Artist's Way) en zolangzamerhand ben ik daar wel een beetje klaar mee.
Wat ik trouwens voor mijn lessen nog uit dit boek gehaald heb is het idee van de Stepping Stones, belangrijke keerpunten in het leven. Ik weet nog dat ik mooie handouts maakte met gefotografeerde keistenen erop (een paar had ik speciaal gekocht bij de Praxis).
Dus al met een al een boek dat erin slaagt zich als Heel Belangrijk voor te doen zonder dat ik zeggen kan dat ik er heel veel aan gehad heb.
mijn dames
In Leeuwarden heb ik vijf jaar lang lesgegeven aan dezelfde autobiogroep, "mijn dames" van wie de oudste in de negentig was. Stuk voor stuk hadden ze de mooiste verhalen, ik leerde minstens evenveel als zij.
Toen ik in 2007 besloot dat dat was wat ik wilde worden als ik groot was – schrijfdocent – en opbelde naar de Stichting Welzijn Ouderen (die had je toen nog), had net hun autobiodocent er de brui aan gegeven, en ik werd met open armen ontvangen. Als dat geen Teken was!
Er is maar één nadeel aan een groep die zo lang doorgaat (en ze zijn nog steeds, op eigen houtje, aan het schrijven): je moet elk semester een nieuw lesprogramma verzinnen. Zo verzon ik bijvoorbeeld Het Huis, Het Weer, Zing Vecht Huil Bid, Zeven over Leven en noem maar op. Ze staan allemaal in mijn e-book Autobiografisch Schrijven.
En als er eens een nieuw, inspirerend boek op mijn pad kwam, zoals Open de Luiken van uw Geheugen, dan schafte ik dat aan.
enthousiasmeren
Ik dacht bijna dat ik deze Cambridge Introduction to Creative Writing ook in Londen had gekocht, maar ik zie achterin een prijs in euro's en in potlood, dat wijst mij richting De Slegte. Ik weet het in elk geval niet meer.
Het is een degelijk schrijfboek waar ik veel schrijftips uit gehaald heb, en waar ook veel mooie oefeningen in staan, ook voor groepen. Een ideaal schrijfjuffenboek dat enthousiast maakt in plaats van ontmoedigt. (Het is één van de redenen waarom ik zo weinig Nederlandse schrijfboeken heb, die doen vaak het omgekeerde.)
kop op
Dit boek kocht ik in Londen, er zit tenminste een stickertje van Foyle's achterop. Dat moet dus in 2008 geweest zijn, toen kindeke en ik een week Londen en een week Parijs hebben gedaan. Creating Fiction is een uitermate degelijk boek over alle aspecten van het schrijven van fictie, ik neem aan dat ik er voor Honderd Valkuilen wel uit geput heb, er zitten ook nog twee papiertjes tussen. Maar er staat geen enkele streep in, geen enkel uitroepteken in de kantlijn, en als ik het doorblader denk ik zoiets als pfff … been there, done that …
Een heel ander gevoel dan bij How to Write a Million dus.
Aan de andere kant … als ik ooit nog weer beter genoeg word om irl schrijfcursi te geven is het wel een boek stikvol mooie oefeningen en opdrachten. Toch maar terug op de plank dus, met een mengeling van vreugde en –
Nou, kop op. Het is bevrijdingsdag en de zon schijnt.
fantasiesleutel
Dit boek kreeg ik van kindeke op Sinterklaas, ze had het stiekem voor me gekocht toen we in New York waren. 642 dingen om over te schrijven, en je kunt ze opschrijven in het boek zelf (wat ik nog niet gedaan heb), verhaaltjes die in lengte variëren van een hele bladzij tot en halve tot een kwart.
Een ideaal boek voor schrijfjuffen ook, je zit nooit meer verlegen om opdrachten.
Als ik het doorblader voel ik hoe bij ieder zinnetje de fantasiesleutel wordt aangeraakt of zelfs omgedraaid. Daar zal het nooit aan liggen.
schandalig
Dit boek gaat over dezelfde kwestie als dat waar ik gister over schreef, maar heeft een totaal andere benadering. Het is zo'n boek dat iedereen met een mening over psychische aandoeningen en psychofarmaca zou moeten lezen.
Ik heb gister naar adem happend naar Radar gekeken. Het ging over antidepressiva, en hoe Vreselijk Gevaarlijk die zijn wegens de Doodenge Bijwerkingen. Om te beginnen werd er al geen onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten antidepressiva (sommige hebben die bijwerkingen helemaal niet). Maar er werd ook heel lichtvoetig verteld dat bij de helft van de mensen de depressie in acht weken vanzelf overgaat.
Zo jammer dat Wim Brands dat niet wist.
Zolang elke gek zonder enig verstand van zaken zulke dingen mag beweren (om aan het eind van het programma nog wel even te zeggen dat het zomaar stoppen met de medicatie nog veel gevaarlijker is), blijven dit soort boeken van belang.
Zie psychische ziekten niet als een blipje in het biologisch systeem, maar als een aandoening van de ziel. Zorg voor de ziel. Vraag niet: moet ik aan de prozac? maar vraag: waarom voel ik me zo? En realiseer je dat voor veel mensen antidepressiva levensreddend zijn.
Radar is alleen maar bezig met kijkers trekken door sensationele berichtgeving, daarbij totaal voorbijgaand aan het feit dat ze levensbedreigend zijn voor juist die mensen.
Ik vond het schandalig.
schonkig, bijterig
Dit is een belangwekkend boek, dus hoe het voor €1,25 op het boekenfestijn terecht kwam is mij een raadsel. Het is een betoog tegen het tegenwoordig zo gepropageerde beeld dat psychische ziekten niets meer zijn dan een blipje in het biologische systeem. Stofje tekort hier, stofje teveel daar. Alsof een mens nog ziellozer is dan een dier. (Volgens mij raakt Pjotr echt depressief als ik hem zijn papyrus en zijn bloempot op het balkon onthoud.)
Het is dé manier om iedereen netjes op zijn plaats te houden. Als depressie net zoiets is als griep, hoef je de maatschappij tenminste niet te veranderen, of hoeft iemand zijn leven niet overhoop te gooien. Veel beter voor iedereen, toch?
Ja, dit is ook een stokpaard. Niet het enthousiaste, mollige schrijfstokpaard. Een schonkig, bijterig beest is het, zo'n apocalyptisch rijdier. In grote horden op weg naar de ondergang.
Maar gauw weer in de kast, die Daggers of the Mind.
gestoord
Nog zo'n vrolijk boekske, maar niet heus. Ik heb destijds van Kuiper wel Ver Heen gelezen (in zijn geheel op de dbnl, een aanrader voor wie meer over depressie wil weten), we lazen het allemaal op de biep. Maar dat was voor ik er zelf mee te maken kreeg.
Dit is meer een handboek voor psychotherapeuten.
Ik zie dat mijn vader het uitgelezen heeft op 9 jan 1989 (later zette hij dat niet meer in zijn boeken), het was de tijd dat hij uit zijn werk raakte en steeds meer over de psyche bestudeerde.
Het ligt zwaar in de hand, dit boek, ik weet niet of ik het ooit lezen zal. En toch mag het niet weg. We zullen het er maar op houden dat dat ook een beetje gestoord is.
