een open plek

Geplaatst op 9 november 2020 door Hella

De boekjesmaakchallenge voor november is rust (roest). Daar kon ik wel wat mee, roestige gelli prints en oosterse tapijten genoeg! Nog steeds in vlagboekjesmodus, maar ik kreeg opeens een herfstige ingeving: blaadjes.
Heel geknutsel weer, want die steeltjes zijn zó kwetsbaar. Verstevigd met plastic maar weer. Het werd zelfs zonder tekst al mooi, maar ik kan er nix aan doen, ik moet woorden in een boekje. Ik herinnerde me een gedicht dat ik al eerder heb gebruikt. Het past hier ook zo goed bij.

Clearing

Do not try to save
the whole world
or do anything grandiose.
Instead, create
a clearing
in the dense forest
of your life
and wait there
patiently,
until the song
that is your life
falls into your own cupped hands.

Martha Postlewaite

Een open plek

Probeer niet
de hele wereld te redden
of grandioze dingen te doen.
Schep in plaats daarvan
een open plek
in het dichte woud
van je leven
en wacht daar
geduldig,
tot het lied
dat je leven is
in de kom van je handen valt.

vertaling Hella Kuipers

 

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged | 8 Reacties

bloedmysterieën

Geplaatst op 5 november 2020 door Hella

Ik heb de smaak te pakken van de vlagboekjes! Bij de laatste sessie gelli prints zaten een paar mooie rode, ik deed nu het harmonicaruggetje met de gekleurde kant naar voren. Bloedrood was het, en soms glanzen ze zo mooi, ik weet niet of dat met de kwaliteit van de verf te maken heeft. Ik doe maar gewoon wat.

In een boek over het Symbolisme vond ik een mooie prerafaëlitische dame die er mooi bij kleurde. Hop in stukjes met jou! (wreed) (mensen zijn soms echt geschokt dat ik zomaar in kunstboeken knip)
Op zoek naar de afbeelding op internet, kom ik bij dit interessante artikel van de Tate Gallery dat het niet, zoals altijd gedacht en in mijn boek ook, koningin Guinevere is, maar de schone Isolde of Tristan fame. Past er nog beter bij!
(in werkelijkheid is het een portret van Jane, de vrouw van de schilder William Morris)

Ik zit jammergenoeg niet op kalligrafie (geen vaste hand) dus de teksten moet ik altijd uitprinten. Beetje lastig op zo'n donkere achtergrond. Ik besloot de kaftjes in te scannen, en op die achtergrond met witte letters de tekst te printen. Een mooi gedicht van Alice Walker, waarvan de bloedmysterieën mooi kleuren bij het diepe rood.
Het complete gedicht staat oa hier.

Ik leerde me geen zorgen te maken om liefde;
maar haar komst te eren
met heel mijn hart.
Haar duistere bloedmysterieën
te onderzoeken
zonder enige kopzorg, met een
werveling,
de stroom van gevoelens
snel en vloeiend
als water.

De oorsprong schijnt een
of andere onuitputtelijke
bron
in onze tweeling drieling
zelven
het nieuwe gezicht dat ik
je toekeer
heeft nog niemand ter wereld
gezien

vertaling Hella Kuipers

HRB101/20 te koop voor €17,95

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged | 4 Reacties

zonder handen

Geplaatst op 2 november 2020 door Hella

Dit is boekje nummer honderd, en ik wilde een nieuwe vorm uitproberen: het vlagboekje (Flag Book). Daarvoor maak je een rug van een smalle harmonica (een beetje zoals je als kind een waaier vouwde), en daarop plak je de bladzijdjes, de ene rij de ene kant op, de andere rij de andere kant op.

Het voorbeeld in The Art of the Fold ging uit van een A4tje, maar dat werd mij natuurlijk veel te groot. Ik heb hem gemaakt van een A4 gelli print van 13 centimeter hoog. Het kaftje is 6 centimeter breed, en de vlaggetjes zijn 4x6.
De structuur en de kleuren waren prachtig, maar het ging nog nergens over. Ik had het idee om een afbeelding over die vlaggetjes te verdelen. Ik koos een detail uit Pierro della Francesca's Koningin van Saba. Dat gaf een prachtig effect.

Het deed me denken aan het gedicht Girl without Hands van Margaret Atwood. Ik gebruikte de laatste twee strofen. Het complete gedicht staat oa hier.
Dat gaf me meteen het idee om het bleke harmonicaruggetje (de achterkant van de gelli print) te vullen met handjes.

Dan is er het meisje, in de witte jurk,
die staat voor zuiverheid, of de mislukking
om kleur te worden. Ze heeft geen handen, echt waar.
De schreeuw die de lucht werd aangedaan
toen ze weggenomen werden
omringt haar nu als een aureool
van heet zand, van geen geluid.
Alles is uit haar gebloed.

Alleen een meisje als zij
kan weten wat jou is aangedaan.
Als ze hier was zou ze
nu haar armen naar je uitstrekken,
en je aanraken
met haar afwezige handen
en je zou niets voelen, maar je zou toch
geraakt zijn.

(vertaling Hella Kuipers)

HRB100/20 te koop voor €17,95

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged | 4 Reacties

onwillekeurig

Geplaatst op 31 oktober 2020 door Hella

De bruine harmonica van glanzend papier met een linnenstructuur (ooit gescoord bij de Lidl of all places) lag er al een hele tijd. Hij zou samen met een crème en een donkergroene een 3-laags-harmonicaboekje worden, maar er ging met die groene iets mis, en de maten van de crème klopten ook niet …
En toen was er opeens een Liberty behangetje dat er schitterend bij kleurde.
Qua stemming sluit het eerder aan bij het getuigenis-boekje. Eerst ging het nog nergens over, maar opeens (het gaat zo onwillekeurig als dromen soms) verschenen er vage mensfiguren uit gelli prints, die elk hun eigen gezicht kregen. En die kregen spraakballonnen, uit het boek van Dostoyevskaja (daar heb ik ook de teksten voor de Heldinne's Reis-kaarten uit gehaald).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dit was boekje 99. Maar boekje 100 is ook al af! Een mijlpaal, toch wel.

Geplaatst in creatief, heldinne's reisboekjes | Getagged | 3 Reacties

groen

Geplaatst op 23 oktober 2020 door Hella

Geïnspireerd door een challenge bij de Dutch Collage Group: maak een gluebook-bladzij met alleen groentinten (gluebook betekent dat je geen verf of stiften oid gebruikt, dus puur collage) maakte ik een groen boekje. Ook omdat in het Liberty Behangboek zoveel mooie groentinten zaten. Het werd een lussenboekje, en ik gebruikte ook gelli prints en uitgeprinte blaadjes (wat een gepriegel!).
Oja, en nog een tekst. Ik heb al heel wat mooie gedichten verzameld, ik voerde als zoekopdracht het woord "green" in en daar verscheen het gedicht van Borges The Art of Poetry. Ik gebruikte alleen de laatste twee strofen, die ik over 4 blaadjes verdeelde.

They say Ulysses,
wearied of wonders,
wept with love
on seeing Ithaca,

humble and green.
Art is that Ithaca,
a green eternity,
not wonders.

Art is endless
like a river flowing,
passing, yet remaining,
a mirror to the same

inconstant Heraclitus,
who is the same
and yet another,
like the river flowing.

Jorge Luis Borges – from The Art of Poetry

Ze zeggen dat Odysseus
doodmoe van wonderen
van liefde weende
toen hij Ithaca zag,

nederig en groen.
Kunst is Ithaca,
een groene eeuwigheid,
geen wonderen.

Kunst is eindeloos,
als een stromende rivier,
voorbijgaand en toch blijvend,
een spiegel voor diezelfde

onstandvastige Heraclitus,
die dezelfde is
en toch een ander,
gelijk de stromende rivier.

vertaling Hella Kuipers

HRB98/20 te koop voor €17,95

Geplaatst in gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged | Een reactie plaatsen

barbaarse tijden

Geplaatst op 22 oktober 2020 door Hella

Onlangs werd ik er door iemand op gewezen dat mijn (bijna) wekelijkse tweet met "Het is Volbracht" #schouderkloptweet (als het me weer was gelukt om het moede lijf naar de fitness te sleuren) voor Christenen erg kwetsend was. Omdat deze woorden de belangrijkste zijn in de Christelijke theologie, immers met de kruisiging is het goddelijke plan volbracht.
Ik moest meteen denken aan onze Schotse leesclubjuf die ons leerde dat je nooit in the beginning mocht zeggen (maar liever at first) omdat die zinsnede aan de bijbel was voorbehouden.
Natuurlijk wil ik niemand wetens kwetsen, dus ik heb mijn zelfbejubeling veranderd in "ik kwamzag en overwon!"

Hier moest ik weer aan denken bij het geval Samuel Paty. De leraar die is onthoofd – een woord uit barbaarse tijden, kennelijk verkeren wij daar nu ook in – omdat hij in zijn les over de vrijheid van meningsuiting cartoons van de profeet liet zien. Hij had dat vantevoren aangekondigd, en zijn leerlingen de mogelijkheid geboden om de klas uit te gaan of het hoofd af te wenden.
Hij hield dus wel degelijk rekening met de religieuze gevoelens van anderen, precies zoals ik dat heb gedaan.

Maar waar ligt dan de grens?
Is de intentie om te kwetsen altijd te veroordelen? Je wilt niet weten wat ik Trump de afgelopen jaren allemaal heb toegevoegd. Hierin weet ik zeker dat ik gelijk heb, en dat ik ook het gelijk van de geschiedenis aan mijn kant heb.

Op twitter voelt eenieder zich gerechtigd om tekeer te gaan tegen kerken die te veel kerkgangers toelaten, en het geloof gelijk te schakelen met de complotten waar viruswappies in geloven. Hier mag dat, maar dient het een doel? En zouden ze dat net zo makkelijk doen met moskeegangers?
Ik moet ook denken aan Fons Jansen zaliger, die zo fijnzinnig de soms buitenissige gebruiken in de katholieke kerk aan de kaak kon stellen. Misschien mag je dat alleen als je deel uitmaakt van hetgeen je bespot?

Ik kom hier nog niet echt uit. Ik weet wel dat ik me buitenslans altijd aan de locale gebruiken heb aangepast. Netjes de schoenen uit, nooit je voetzolen tonen, alleen met rechts eten …
Het is ook iets van respect en beschaving. Nu onbeschaafde varkens de wereld regeren wordt dat een steeds onherkenbaarder goed.

Geplaatst in tijdgeest | Getagged | 8 Reacties

getuigenis

Geplaatst op 20 oktober 2020 door Hella

Dit envelopboekje kwam voort uit het genot van mooie gelli prints bij elkaar zoeken, en het vouwen dat zulke fijne vormen oplevert, en opeens weer denken aan die rode stof met glinstertjes. Het ging alleen nog nergens over, ook niet toen ik de plaatjes er al bij uitgezocht had. Dat kwam pas toen ik het vorige boekje af had. Toen er nog meer was om getuigenis van af te leggen – dat zal ook wel nooit stoppen vermoed ik.
De woorden vond ik in een nogal polemisch werkje over litteratuur [sic]. De schrijver weet van alles héél zeker, dat levert de juiste zinsneden op.

een voortdurend getuigenis
Wat is die stoffe, waaruit de harde verzen geboren worden?
enkele ontboezemingen
een open oog voor
krijg voor de vrijheid hunner zielen en lichamen
geschonden door een roover
eene of andere bewezene trouwloosheid
in 't uiterste gevaar

HRB97/21 te koop voor €15,95

Geplaatst in heldinne's reisboekjes | Getagged | 1 reactie

steen

Geplaatst op 17 oktober 2020 door Hella

Ik kloeg op twitter mijn nood dat ik het zo verschrikkelijk benauwd krijg als ik een mondkapje draag. Echt, alsof de ademhaling niet verder naar binnen wil dan tot halverwege het borstbeen. Iemand vroeg zich af of dat ook psychisch kon zijn. Ze kende iemand bij wie het had geholpen om die benauwdheid te visualiseren. Om na te gaan wat je ooit de adem had benomen. Stel het je voor als een prop watten in je luchtpijp, of iets anders wat voor jou symbool kan staan.
Bij mij kwam meteen op dat het een steen moest zijn. Een onwrikbare steen die mij het spreken belette met al zijn macht en zekerheden.
Ik moest er een boekje over maken. Ik vond als eerste de laatste afbeelding, een zon van steen.
Ik vond een stenen masker, een stenen beeldhouwwerk, een bijl, een mes.
Ik vond het gedicht waarvan de slotregels ervoor gemaakt leken.

KNIFE

Something
just now
moved through my heart
like the thinnest of blades
as that red-tail pumped
once with its great wings
and flew above the gray, cracked
rock wall.
It wasn’t
about the bird, it was
something about the way
stone stays
mute and put, whatever
goes flashing by.
Sometimes,
when I sit like this, quiet,
all the dreams of my blood
and all outrageous divisions of time
seem ready to leave,
to slide out of me.
Then, I imagine, I would never move.
By now
the hawk has flown five miles
at least,
dazzling whoever else has happened
to look up.
I was dazzled. But that
wasn’t the knife.
It was the sheer, dense wall
of blind stone
without a pinch of hope
or a single unfulfilled desire
sponging up and reflecting,
so brilliantly,
as it has for centuries,
the sun’s fire.

Mary Oliver

MES

Iets bewoog
daarnet
door mijn hart
als het dunste lemmet
toen die roodstaartbuizerd
een keer pompte met zijn vleugels
en wegvloog over de grijze, gebarsten
stenen muur.
Het ging niet
over de vogel, het ging
over de manier waarop
steen stom
en op zijn plaats blijft,
wat er ook voorbij vliegt.
Soms, wanneer ik
zo zit als nu, rustig,
lijken alle dromen van mijn bloed
en alle schokkende hokjes van de tijd
klaar om te vertrekken,
om uit mij te glijden.
Dan, stel ik me voor, zou ik nooit bewegen.
Nu heeft de buizerd al minstens
vijf mijl gevlogen
iedereen verblindend
die toevallig omhoog keek.
Ik was verblind. Maar dat was niet
het mes.
Het was de steile, dichte muur
van blinde steen
zonder een snufje hoop
of ook maar één onvervuld verlangen
zo briljant
al eeuwenlang
opslorpend en weerkaatsend
het vuur van de zon.

vertaling Hella Kuipers

HRB96/20 te koop voor €12,95

Geplaatst in creatief, gedichten, heldinne's reisboekjes | Getagged , | 11 Reacties

Ellende in Schotland

Geplaatst op 15 oktober 2020 door Hella

Ik had een beetje beloofd dat ik Shuggie Bain van Booker Prize nominee Douglas Stuart zou vergelijken met His Bloody Project: Documents Relating to the Case of Roderick Macrae van Graeme Macrae Burnet. Lees nu eerst even de uitstekende bespreking van Anna van Gelderen zodat je een idee hebt wat voor soort boek dit is: het verslag van een drievoudige moord, gepleegd door een jongen van 17, in een dorp aan Schotse westkust, en de daarop volgende rechtszaak.
Hoe kan een verhaal over een negentiende-eeuwse rechtszaak boeiender en ontroerender zijn dan een felrealistisch verslag van het leven – honderd jaar later – in zo'n vreselijke Schotse buitenwijk? (En geloof me, ik heb ze in Aberdeen ook gezien in de jaren negentig, je reinste Oostblok, en jonge meisjes die met opzet zwanger werden zodat ze een flatje kregen toegewezen. Geen idee van gezond leven of eten, geen opleiding, niks.)

Tijdens het lezen van His Bloody Project wond ik me regelmatig op, over de ellende en de onrechtvaardigheid. Ik vond het zo erg voor die jongen. Roderick Macrae is in zijn dorp eigenlijk net zo'n buitenbeentje als Shuggie in zijn buurtje. Jongens met net wat meer talent, net wat meer oog voor dingen, dan hun afgestompte omgeving. Ik had ook echt wel te doen met Shuggie, maar was toch voornamelijk bezig met me door al die kots- en scheldpartijen heen te worstelen. Dat kwam verhaaltechnisch doordat de schrijver het steeds nodig vond om ons vanuit zijn perspectief te laten zien Hoe Erg en Hoe Vies en Hoe Uitzichtloos. Was hij in het perspectief van Shuggie gebleven – of, misschien nog beter, dat van zijn oudere broer met zijn onvervulde droom om kunstenaar te worden – dan hadden we een focus gehad. Had hij daarbij ook andere personages laten zien – uitbuitende bedrijfseigenaren, wrede uitkeringsverstrekkers – dan was het ook beter geworden.

Burnet doet dat technisch veel beter. Het grootste deel van het boek is het zelfgeschreven verslag van de jonge moordenaar. Daarbuiten hebben we dan nog verklaringen van getuigen, en van specialisten in de criminele psychologie. De bewoording daarvan werpt zo'n sterk licht op de wrede tegenstellingen in de maatschappij, en dat zonder dat de schrijver het ons meedeelt. We zien het met eigen ogen, terwijl we in Shuggie Bain gedwongen worden het door de ogen van de schrijver te zien. En oh, het is nog echt gebeurd ook. Zielig! Verder hoeven we nergens over na te denken, als lezer.
Terwijl His Bloody Project over van alles aan het denken zet: klassenjustitie, doodstraf, machtsmisbruik, waanzin.

(His Bloody Project is inmiddels vertaald als Zijn bloedige plan : documenten gerelateerd aan de zaak van Roderick Macrae)

Geplaatst in recensies | Getagged , , , | 2 Reacties

Nobelprijs

Geplaatst op 8 oktober 2020 door Hella

Ik kende Louise Glück niet. Zij heeft de Nobelprijs voor Literatuur gewonnen, dus ik neem mij voor om haar gedichten te gaan lezen. Een van mijn favoriete tweeps geeft een gedicht van haar door: October.
Het grijpt me aan, het gaat over mij. Dat hoorde ik ook, vanmiddag op de radio (vanaf minuut 36). Zij schrijft over het leed van vrouwen.

Toen kwam ik deze tweet tegen: twee heren verguisden de Nobelprijswinnares op grond van 1 alinea. De retweeter was een eerwaarde die ik als sympathiek en ruimdenkend had ingeschat.
Op mijn tweet waarin ik het gedicht October doorgaf, reageerde de oorspronkelijke tweep met "Kitsch again."

De eerwaarde vond dat ik October maar eens naast Herbsttag van Rilke moest leggen. Nu heb ik Rilke innig lief, maar ik ben niet blind voor zijn feilen, en voor het feit dat hij zulk moois alleen kon produceren dankzij een slovend vrouwmens dat alle obstakels uit de weg ruimde.
Ik repliceerde "Die twee gedichten gaan over twee zulke verschillende ervaringen dat het van een enorme onwetendheid getuigt om ze te vergelijken.
Het getuigt vooral van vooroordelen."
De eerwaarde: "Inderdaad, je komt niet eens tot de ervaring in het eerste gedicht vanwege de ondoordringbare taalslierten die vaag suggererend weer over de einder verdwijnen, daarom zijn de twee goed vergelijkingsmateriaal.
En ik: dat het "ondoordringbaar" is zegt toch alleen iets over jouw gebrek aan begrip en ervaring?
De eerwaarde was beledigd. "U beledigt mij nu voor de tweede keer, heeft u ook nog inhoudelijke punten of moet ik u maar blocken?"
Ik had geen idee waardoor. "Waardoor voelt u zich beledigd?
Ik voel mij beledigd doordat u het werk van een vrouw Kitsch noemt zonder haar werk te kennen, en zonder haar werk te begrijpen."
Waarop de eerwaarde antwoordde: "Gespeelde onwetendheid is altijd lelijk mevrouw. Ik wens u fijne gesprekken toe met andere mensen."

En hij heeft mij geblokkeerd.
Ik kan hieruit alleen maar concluderen dat (ik hoop sommige) mannen zó slecht tegen de waarheid kunnen die vrouwen in hun poëzie optekenen, dat zij zich zó slecht kunnen indenken dat het leven er voor de helft van de mensheid werkelijk zo uitziet, dat zij zo bang zijn voor het aardse, het lijfelijke, in vrouwenpoëzie (want oh wat is het hemelse van Rilke toch heerlijk om te citeren), dat zij het afdoen met Kitsch – en klaar.

En vrouwen die uit de grond van hun hart proberen hen te laten inzien wat hier gebeurt, die blokkeren ze. En maken ze na het blokkeren nog even zwarter 1) 2) (zie afbeelding).
Een zogenaamd ruimdenkende, menslievende, Gristelijke Eerwaarde. Dat vind ik misschien nog het ergste.

Ik ga met hernieuwde kracht werken aan Vrouw en Kunst.

toevoeging dd 201020: prachtig artikel over Louise Glück in De Groene.

Geplaatst in autobio, tijdgeest | Getagged | 4 Reacties