Ik heb Draußen vor der Tür al eens genoemd, ik kon het op dat moment niet vinden, het is ook zo'n dun boekje. Maar het maakte zoveel indruk op me, we lazen het in de klas (nog bij onze geliefde Hildebrand), en ik kreeg vaak de beurt want mijn Duits was goed. Al meteen aan het begin dat zinnetje dat ik nooit vergat: Ich bin der Andere, der immer da ist. Borchert is maar 26 jaar oud geworden. Goede keus van een leraar, zo'n jonge schrijver.
Ik zie dat mijn vader dit exemplaar pas in september 1976 aanschafte, toen ik al van school af was.
Ik moet het zeker herlezen, al heb ik geen idee wanneer ik dat ga doen. Ik ben nu op aanraden van Adriaan in Portnoy's Complaint bezig en vind het geweldig.
herlezen
zwelgen
Dit boekje – Bruder und Schwester van Leonhard Frank – heb ik voor mijn Duitse lijst gelezen. Het stond bij paps in de kast, en nu heb ik het geërfd.
Ik weet nog dat ik het prachtig vond, hoe het verhaal precies in elkaar steekt weet ik niet meer, maar een man en een vrouw worden verliefd, houden van elkaar, en komen er later achter dat ze broer en zus zijn, waarmee hun liefde dus verboden is. Wanhoop en romantiek, what's not to like als je zelf zwelgt in de onmogelijke verliefdheden.
Wel een boek om eens te herlezen. Kijken wat ik er als oude, wijze vrouw van vind.
Hella
Er zijn niet zoveel Hella's, dus dat schept op zich al een band. Plus ik ben altijd onder de indruk van de relatie die Freek en Hella hebben. Wat een mooi organisch stel.
Niet lang geleden was er een documentaire op tv over Hella en haar ouders. Of haar vader, liever. Het was ontroerend, het was alles waar je op kon hopen na zoveel jaren. Dat er toch nog iets van de pijnlijke waarheid gedeeld en verzacht kon worden.
Maar nu weet ik het wel. Dit is geen boek dat verder nog iets aan mijn leven toevoegt. Hella dankt Hella.
schat
Ik heb later niets meer van Monika van Paemel gelezen, maar dit is een van de vroege literaire schatten in mijn bezit.
Nu sla ik het open en opnieuw springen de overgeschreven woorden via mijn ogen mijn hart in en ik weet nog wie ik was toen ik ze overschreef, en ik weet wie ik nu ben, alles zovaak overschreven en toch alles – tegelijk – waar. Zo'n boek dat bijna een extra lichaamsdeel is.
En die ene zin die me altijd bijbleef (zo'n zin waarom je schrijver wilt worden): "Augustus staat iedere morgen met een natte neus in het gras."
zomergasten
Natuurlijk heb ik wel genoten van Zomergasten. Je hebt toch altijd het gevoel dat je getuige bent van iets belangwekkends, dat is de magie van het programma. En aanvankelijk vond ik Aboutaleb een boeiende gast, die me liet kennismaken met dingen waar ik te weinig van wist. Hoewel ik dat fragment met Jaap van Meekren al eerder had gezien.
Intussen twitter aan, natuurlijk, en men genoot met mij. De loftuitingen waren niet van de lucht, langzamerhand werd Aboutaleb een Mandela, een Gandhi, een Held van Onze Tijd.
Dat vond ik griezelig. Vooral nadat hij zelf het Natuurlijk Leiderschap begon te verheerlijken, boven de democratisch gekozen leider. Ik zag hoe kritiekloos en voetkussend de twitteraars hun verrukking uitten, hoe sommigen zichzelf gelijk even mee-verheerlijkten, zo van: "ik zag al vroeg hoe geweldig hij was" of "ik weet uit ervaring dat hij een natuurlijk leider is."
Ik zag een mechanisme aan het werk dat me angst aanjoeg.
Taalnazi als ik ben kwam mijn omslagpunt geloof ik bij de opmerking van Aboutaleb dat zijn Nederlands zó goed was, dat hij zijn ambtenaren soms verbeteren moest. Voor iemand die niet weet dat een verkleiningswoord een verkleinwoord heet toch een tamelijk boude uitspraak.
We zagen iemand die het programma van begin tot eind in zijn politieke vingers hield, en een presentator die voluit meewerkte, die zelf – zoals ik vorig jaar ook al vond – te weinig bagage heeft om weerwoord te bieden, om gaten te prikken, om boven tafel te halen wat de zomergast er uit alle macht onder houdt.
En we zagen op twitter wat een Natuurlijk Leider vermag. Ten goede, en ten kwade.
koot
Het volgende boek op de plank is Eline Vere. Maar ik heb genoeg gezegd over Couperus. Hier en hier en hier en hier en hier.
Koot is ook een grote held van me. Na Koot en Bie is de zondagavond nooit meer echt goed geworden. En dan dagelijks nog de vreugde van de bescheurkalender, maatschappijkritiek en taalkunst inéén, niemand doet dat meer zoals zij, hoe goed Koefnoen en Draadstaal ook hun best doen.
De boeken die Koot in zijn eentje schreef werden allengs minder kunstig en meer mensig, nog steeds leuk maar buiten het kader dat ik zo graag wilde behouden. Ik heb ze wel gelezen maar niet meer gekocht. Deze drie staan voor zoveel glim- en luide lachen, voor zoveel bewondering en ingesleten begrippen als Traumküche en Kicks voor Niks en je Uw Kostbare Platen dat ze natuurlijk nooit weg mogen.
tandeloos
Ik vind de tijd helemaal niet zo tandeloos. Ook nu bijt hij me weer: hoe kan dit boekje uit 1992 zijn terwijl ik toch zeker wist dat het ook van de oude kern was? In 1992 was ik al expat en moeder geworden, een heel ander mens. Kocht ik het als voorproefje, om te zien of ik ooit aan die tandeloze tijd zou beginnen? Dat is er in elk geval nooit van gekomen, al schijnt het een aanrader te zijn. Net als Tonio waar ik maar niet in durf beginnen.
Van de sandwich herinner ik me alleen nog die sandwich: dat meisje tussen twee jongens, een plak kaas tussen twee boterhamhelften. Ik blader in het boekje en vang prachtige zinnen op. Het moet geloof ik toch maar terug op de plank.
blind
Nog zo'n Salamanderpocket, het valt me op dat de ook hier de flaptekst het einde prijsgeeft, rare gewoonte. Ik heb dit boekje op jonge leeftijd gelezen, en herinner me wel dat ik ervan onder de indruk was. Uit de verbruinde bladzijden rijst de geur op van oud boek, het dateert uit 1925 (deze uitgave uit 1969).
Als ik het doorblader zie ik niet één enkele dialoogzin. Het lijkt me zo'n boek dat enkel beschrijft, dat de lezer nooit bij een scène aanwezig laat zijn, alsof de schrijver zelf bang is, verder te kijken dan zijn theoretische vermoedens omtrent menselijke beweegredenen.
En wonderlijk, ik google hem en lees op wikipedia het volgende:
Van Genderen Stort werd in 1917 blind als gevolg van syfilis, waarna hij zich uitsluitend toelegde op het schrijven. Hij schreef psychologische romans over gesloten, aristocratisch verfijnde naturen uit het milieu der bourgeoisie in een provinciestad. In vroeger werk belijden de helden uit het werk van Van Genderen Stort een pessimistische en heidense levensbeschouwing - tussen platonisme en epicurisme strevend naar geestelijke harmonie. In het latere werk maakte dit plaats voor een meer christelijk humanisme. De auteur munt meer uit als stilist dan als karakteruitbeelder.
Ik geloof dat ik Kleine Inez maar prijsgeef. Tenslotte staat ze voor-het-geval-dat compleet op de dbnl.
orkaan
Ik weet zeker dat ik het ooit gelezen heb, het is ook al heel lang in mijn bezit, en voorin staat de naam van mijn vader en een datum in 1976. Heb ik het daarna van hem gekregen?
De flaptekst achterop vertelt precies waar het boek over gaat, en hoe het afloopt. Kennelijk was de mode in flapteksten 40 jaar geleden anders. Het boek is al in 1934 geschreven, ik denk dat ik het mooi ga vinden, orkaan bij nacht.
raadselachtige tijden
Het is een uitgave uit 1974, deze Metamorfose van Couperus, en je ziet het er aan af. Naast de moderne auteurs raakte ook Couperus mij, aan het eind van de middelbare school. Natuurlijk geholpen door de mooie tv-series, maar ook door een authentieke fascinatie voor een tijdperk. Fin de siècle, doorlopend tot aan de Tweede Wereldoorlog. Er past zoveel in die tijd dat me nog altijd fascineert: tempo doeloe, Jugendstil, Art Déco, maar ook Cissy van Marxveldt – de oude illustraties – Diet Kramer – het vitalisme – Sanne van Havelte (ik dacht gisteravond opeens aan het woord strandpyjama).
Ook bij kunstgeschiedenis was het een van mijn favoriete periodes. Zo tussen Middeleeuwen en Impressionisme kan alles me gestolen worden, maar dan barst opnieuw de vreugde los. Ik houd van de raadselachtige tijden, niet van de verlichte.
