
een poging om de klankkleur van het Hoorns Byzantijns mannenkoor (afgelopen zondag in Joure) in beeld te vangen
klankjuwelen
vertaalblues
Jongens, ik heb er weer een. Een uitgever die genoegen neemt met een kromspraakvertaling omdat dat lekker goedkoop is, en iets met Van Gogh in de titel verkoopt sowieso wel. Flikker op met het doel van dit boek, flikker op met de depressieve creatieveling, het draait enkel en alleen om de centen.
Ik viste dit boek in de Nederlandse vertaling op uit de bibliotheek van Oude Vadertje. Natuurlijk sprak het onderwerp me aan, en zo hoefde ik niet apart de Engelse versie aan te schaffen. Aan de boekenlegger zag ik dat Oude Vadertje er niet ver in gekomen was. En dat begrijp ik. Ik overwoog te stoppen na de volgende briljante zinnen:
… komt je denken met een gedachte om je te behoeden voor meer angst: "Mijn zoontje is wel heel erg stil. Ik kan beter even een kijkje bij hem gaan nemen." Een angstexpert die deze gedachte hoort, barst in lachen uit en zegt: "Dit kan niet anders dan angst zijn! Ik sta beslist niet op om iets te doen dat betekenis heeft op te geven!"
Wat betekent die laatste regel in godsnaam! Niet opstaan om iets te doen om iets op te geven dat betekenis heeft?
Via google books vond ik het origineel. Ik moest vreselijk lachen, want kennelijk wist de vertaler ook niet dat wie in 't Engels Fido heet, in 't Nederlands met Bello wordt aangesproken.
Het hele boek gaat er dus over, dat artistiekelingen zélf ervoor moeten zorgen dat ze hun kunst als "zinvol" ervaren. Wat Maisel hier beschrijft is tiepies een aanval door de innerlijke Neanderthaler, en het is de kunst die als zodanig te herkennen, en dan dus te blijven zitten, en niet op te staan om te kijken hoe Bello het maakt. "Uh-oh, de Neanderthaler! Denk maar niet dat ik opsta en mijn zingevend werk in de steek laat." Of zoiets, aanvullingen zijn welkom.
Maar please, uitgevers van Nederland, heb een beetje meer eerbied voor de lezers.
… your mind delivers a thought to save you from further anxiety: "Fido is awfully quiet. I'd better take a peek in on him." An anxiety expert, hearing this thought, bursts out laughing and exclaims, "I must be anxious! No way I'm getting up and leaving my meaning-making efforts."
Verwende prinsesjes?
BFF is net als ik zzp'er. We hadden het erover hoe schuldig we ons voelen als er weinig klandizie is, en we zomaar op een doordeweekse dag door de stad fietsen, of op twitter rondhangen. En hoe we never overdag een boek gaan zitten lezen op de bank. Of het moet vakliteratuur zijn, die we rechtop gezeten met een potlood en een schriftje ernaast tot ons nemen. Zodat we het in elk geval als werktijd kunnen noteren.
Terwijl we geen van beiden van nature carrièretijgers zijn, voelen we ons toch schuldig. Tegenover het geïnternaliseerde arbeidsethos? En wie heeft dat dan geïnstalleerd? Wat is er authentiek aan onze herseninhoud? BFF voelde zich vooral schuldig omdat ze niets voor de maatschappij deed, met haar capaciteiten.
En toen kwam er opeens iets in opstand in mij. Want dat is een veelgebezigd argument. Als je "niets" doet met je opleiding en kwaliteiten, ben je een waardeloze profiteur, dat is algemeen bekend. Maar je kunt het omdraaien: als je je capaciteiten in dienst stelt van deze maatschappij, door te werken bij een bedrijf dat in stand houdt wat deze regering propageert, of wat de banken propageren, gebruik je ze dan inderdaad voor het goed der wereld? Is het dan niet beter om de ideeën die je al studerend hebt ontwikkeld in de maatschappij te gieten volgens je eigen voorwaarden?
Het allermooiste is natuurlijk als je dat via je werk kunt doen: of dat nu is door mensen een weg te wijzen in het doolhof dat zich de Moderne Tijd noemt, of door ze te leren hun eigen woorden en waarden op papier te zetten, ze te leren zélf na te denken. Maar is onbetaalde kennisverwerving en –verspreiding niet een veel waardevollere bijdrage aan de maatschappij dan maar te gaan werken bij dat call center omdat je anders een "profiteur" bent?
Dat hele arbeidsethos (in Amerika verwoord als you gotta keep busy!) is misschien wel een ploy om ons van het denken af te houden. Wij tijdelijk iets minder werkzame zzp-ers doen het voor u. Denken. Omdat verder niemand daar nog tijd voor heeft. Dát is onze bijdrage aan de maatschappij, en in geld is die niet uit te drukken.
plak-en-schrijf (4)

onderhevig
aan hevig
bloeien de late
herfst ten spijt
de hevige herfstige
bloei van onverwerkte
meegeleefde grote
kleurenpracht aan
eens zo dorre
takken
kwakdenken
Er stond afgelopen zaterdag in de Volkskrant een stuk Tegen Kwakzalvers waar ik toch even een kanttekening bij wil plaatsen. Want allemaal leuk en aardig dat het volstrekt niet te bewijzen is dat alternative remedies helpen, en dat de sukkels die zich beter voelen dan wel overgevoelig voor aardstralen zullen zijn want het is toch bewezen dat het Niet Werkt – de medische wetenschap heeft mij 5 jaar lang niet van een minstens 5x per jaar terugkerende blaasontsteking kunnen genezen.
Wel was aan het eind van de rit de rest van mijn lijf aardig verwoest door al die antibioticakuren, en kreeg ik op een gegeven moment zelfs zo'n doodvonnisige brief mee, die ik altijd bij me moest dragen, waarin stond dat ik Drager was van de Ondoodbare ESBL-bacterie. Nooit zou ik nog een ziekenhuis binnenmogen zonder zo'n quarantainepak als die mannen in E.T., en mijn Oude Vadertje zou ik alleen nog door het raam mogen toezwaaien.
Bij de volgende blaasontsteking bleek de Ondoodbare Bacterie zo geschrokken van het milieu in mij dat hij zelf het hazenpad koos. Ik mocht weer een gewoon antibiotum gebruiken, dat ook gewoon weer niet hielp.
De apotheekster zei dat een hormonale crème misschien een goed idee was. Want bij ons middelbare dames raakte er zo het een en ander uitgedroogd, en dat vonden bacteriën fijn. Ofzo. Van de bijsluiter van de hormooncrème kreeg ik een gevoel van déjà-vu. Precies alle kwalen die er stonden opgesomd bij de eerste-generatie-pil, ook zo'n verfrissend wonder der medische wetenschap. Ik was er wel klaar mee.
Een paar avonden googelen later, via diverse goede Amerikaanse sites (geen zweefteven maar medische onderzoeken van allerlei dot org sites) besloot ik twee producten te bestellen: Membrasin, en Samento cat's claw.
Een rib uit mijn lijf. Maar sindsdien heb ik al een jaar lang geen blaasontsteking meer gehad. En wat valt daar nu niet aan te bewijzen?
plak-en-schrijf (3)
Tussen de kwakkelbedrijven door nog fijn even zitten knippen en plakken, en dat terwille van het lezen en schrijven. Boekenleggers en pennen deelden een onduidelijk en te klein chocopastaglaasje op mijn nachtkastje (dat eigenlijk een plantenrekje is maar dat terzijde). Ik had uit het ouderlijk huis zo'n DE koffieblik meegenomen, en dat heb ik nu beplakt met afbeeldingen van boeken. Alles past erin en niets rolt nog onder het bed als ik midden in de nacht naar de pottertjes graai.
Nadeem Aslam – The Wasted Vigil
Als je last hebt van depressies door het leed der wereld kan dit boek je voor de trein duwen. Maar als je bereid bent te beleven wat er werkelijk gaande is in de wereld terwijl jij in je luie stoel of warme bed aan het lezen bent, en te ervaren dat er ook dan nog verlossing is, in de vorm van menselijkheid of van schoonheid, dan moet je The Wasted Vigil lezen. Dan is je wake niet voor niets geweest.
Wat me altijd weer opvalt als ik een boek lees van een niet-westerse schrijver, is het totaal anders omgaan met een verhaal als zodanig. De vertelstructuur is niet zoals wij gewend zijn, lineair, van hier naar daar met het oog op een afloop, maar meanderend, impressionistisch. Daardoor kan een brute mishandelingsscène gevolgd worden door een overweging over schoonheid. Daardoor kunnen er naast beelden van wapens en bloedvergieten de prachtigste beeldspraken zijn. Van een huis waarvan de kamers oorspronkelijk beschilderd waren (met aarde bedekt tegen de Taliban): stel dat je alleen de schilderingen overhield, als een papieren lantaarn … Van een melodie, die – ondanks dat muziek verboden is – in de geest blijft hangen als brokaat tegen het schedeldak …
Wat het boek duidelijk maakt, is dat er niet één schuldige valt aan te wijzen voor het gruwelijke geweld dat nu al zo lang heerst in Afghanistan. Wat het ook duidelijk maakt, is dat de enige remedie – of is dat een te hoopvol woord? – de enig juiste manier van je daartegenover opstellen is: je menselijkheid en schoonheid te bewaren. Wie dat kan is de echte held. Niet de strijders, van welke partij dan ook. Schoonheid en menselijkheid zijn de enige hoop die dit verhaal te bieden heeft.
Lezen, verplicht lezen. Voor wie vluchtelingen wil uitzetten, voor wie een parmantige mening heeft over "onze missie in Kunduz", voor wie denkt dat het allemaal de schuld van de religie is, voor wie zekerheden heeft. Maar vooral: voor wie wil genieten van een taal zo prachtig en bloemrijk als hier al lang verboden is door de droogstoppels van de schrijven-is-schrappen-school.
ook in het Nederlands verkrijgbaar
Lees hier de prachtige recensie van Anna van Gelderen
Tropenmuseum met sluiting bedreigd
Het nieuws dat het Tropenmuseum met sluiting bedreigd wordt, deed me net zo lichamelijk pijn als de beelden van het Egyptisch Museum, afgelopen januari.
Er wordt iets vernietigd dat eeuwen en eeuwen in alle rust met alle respect behouden is gebleven. Zomaar, door een paar domme proleten die niet verder denken dan hun eigen neus lang is. Als het uit onwetendheid is, veroorzaakt door schrijnende maatschappelijke achterstand, kan ik dat nog als verklaring accepteren, en alleen maar hopen dat ooit de hele wereld genoeg eten en onderwijs zal hebben om het belang van musea te kunnen inzien.
Maar in ons eigen volgevreten Nederland? Een staatssecretaris? Waar heb je dan je verstand? Waar is dan je besef van het belang van al deze schatten, uit onze geschiedenis, uit de geschiedenis van de hele wereld, zo ontstellend belangrijk voor het begrip van alle wereldbewoners voor alle wereldbewonders? Wat ben je voor onbeschaafde barbaar als je zoiets wilt sluiten omdat het te duur is?
Is er dan werkelijk niets meer heilig behalve de God die Euro heet?
Op de bibliotheekacademie hebben we eens een excursie naar het Tropenmuseum gehad, we moesten een project doen over "bewegwijzering in openbare gebouwen" en in dat kader mochten we de zolder op. De depots in. Om te zien hoe alles gecatalogiseerd was, denk ik. Wat ik me ervan herinner, zijn planken en planken vol houten huisjes en houten bootjes, eigenlijk precies zoals in het Egyptisch Museum, alleen dan uit andere landen, het Verre Oosten en Afrika.
Wie daar rondloopt ontkomt niet aan een overweldigende eerbied. Voor de makers van die schatten, maar ook voor de verzamelaars en de bewaarders, en gewoon voor het feit dat, temidden van de verwoestingen op deze aarde, zulke kunstwerkjes door zoveel liefde konden voorbestaan.
Een gevoel van immense continuïteit en eenheid.
Maar dat levert geen rooie cent op, dus flikker de hele rommel maar in de kliko. Opgeruimd staat netjes. Rembrandt en Van Gogh en Tulpen, meer hebben we niet nodig. Dijken dicht, beurzen dicht. Holland op zijn smalst all over again.
wervelingen

altijd wervelingen
onvoorzien onvoorzichtig
zichtbaar onzichtbaar
omzichtig barend
baren woelige
baren goud
in de mond
monding wonding
wording woordding
wervelt wetend
onwetend
blind doof
weten wervelt
naar
hier










