Het was een verzorgde reis, we hadden een reisleider die Egyptische Oudheden gestudeerd had, en onder zijn leiding zouden we het Egyptisch Museum doen. In een middagje. Als een gehoorzaam schoolklasje stonden we om hem heen – omgeven door reusachtige stenen koningen uit een verre tijd - terwijl hij ons alle uitlegde over farao's en Rijken en geografische verdelingen van het grondgebied. In die hoge hal stonden we, onder een reproductie van de steen van Rosetta.
Het Egyptisch Museum is een Museum uit een film: een vide tot aan het dak, omgeven door etages van gaanderijen, die vol staan met oude vitrines waaruit ongetwijfeld gekreun zal opklinken bij opening.
Overal om ons heen gefluister. Ik worstelde nog met mijn goed-opgevoedheid (gelukkig is dochterlief beter opgevoed, zij was al vertrokken). Maar hé, misschien was dit wel de enige keer dat ik dit museum zou bezoeken, moest ik dan beleefdheid boven opwinding laten prevaleren? Sorry, Mohammed (al onze Egyptische reisleiders heetten Mohammed).
Ik sloop ergens een trap op, zag het witte bloesje van dochterlief nog ergens, maar ze wou mij niet mee hebben, ze wou het helemaal alleen op zich laten inwerken. Ik wil vaak wel iemand bij me om "mooi hè" tegen te zeggen. Nu liep ik alleen tussen de horden toeristen die allemaal gehoorzaam richting Toetanchamon geleid werden. Ik had Toet vroeger al eens gezien, in Rotterdam. Goden en Farao's. Prachtig, die gouden toet. En zijn tronen en sieraden en bedden.
Maar zoals een romaans dorpskerkje me vaak veel meer ontroert dan een kathedraal, zo ontroerden mij de rijen en rijen vitrines vol miniatuurleven. De bootjes vol roeiers, de poppenhuismeubeltjes, de werkers en sjouwers van vierduizend jaar geleden. Ook de sieraden ontroerden me. Kragen van de kleurigste kraaltjes, allemaal handgemaakt en handgeregen, en hier voor mij neergelegd in hun stille pracht. Ik zwierf en zwierf tot ik moe was, toen het me te veel werd, toen ik wist: dit zal ik nooit vergeten.
In de tuin vond ik dochterlief terug. Net zo onder de indruk als ik, al bleken we totaal verschillende dingen gezien te hebben. De rest van het gezelschap was ook onder de indruk, al kloegen ze hun nood over Mohammed's breedsprakigheid.
Misschien was het wel de enige keer dat ik dit museum zou bezoeken. Ik zat gisteravond te huilen voor Al Jazeera, toen ik de wreed vermoorde roeiertjes op de grond zag liggen, als speelgoed uit een goedkope bazaar. Beeldenstorm. Zo voelt het dus als je dat meemaakt.
Beeldenstorm
de wierheid hat in skel lûd
ik lees liever
de waarheid dan
trouw
te zijn aan wie
speelt te geloven
in alle te verzinnen
en aan te meten
goden en deugden
en meer van dat fraais
wie glibberig wegkomt
met wat daglicht
noch verlichting
kan velen
een zwijgend geweten
is een zegen
daar kom je ver mee
in de beeldcultuur
die niet om waarheid maalt
god zegene
de klokkenluiders
met de trein
kijk hoe mooi
het land
in zondagochtendlicht
een vogel
die probeert
of het al voorjaar is
de bomen kwasten
met hun tere haren
de hemel open
en weer dicht
en ook de vele voren
waarin oud water ligt
bron afbeelding
loslaten
Ik was uitgenodigd om te komen kijken naar de film Letting Go, over de Sedona Methode. Onder het motto: onderzoek alles en behoud het goede, ging ik erheen. Dochterlief, ook onbevooroordeeld, ging mee.
Ik bespeurde bij mezelf al snel een lichte weerzin. Die voel ik altijd als ik één mens in soundbites hoor praten, en een gehoor in vervoering zie. Ik wantrouw iedereen die zo overtuigd is van zijn eigen gelijk, of het nu een dominee, een politicus of een zelfbenoemde goeroe is. Dat wantrouwen neemt toe als zo'n persoon zichzelf en zijn leefomgeving als uitgangspunt en norm neemt om te verkondigen dat zijn zienswijze voor iedereen en de héle wereld het beste is. Wat moet een veelvuldig verkrachte vrouw in Rwanda met zoiets, of een jongen in een gewelddadige sloppenwijk? Het lijdt dunkt mij in Californië altijd net iets behaaglijker.
Waarmee ik niets wil afdoen aan het lijden van wie ook. Met al mijn rijkdom - heerlijk huis, prachtig kind, fantastisch werk - ben ik soms ook intens verdrietig, voel ik me beschadigd door wat me is overkomen. Dan zoek ik hulp, bij therapeuten, vriendinnen, pillen, wijntjes, zoete films en wijze boeken. Vaak lukt het me om me een weg uit het dal te schrijven. Om mijn verhaal weer en weer te herzien. Want ik ben mijn verhaal. Iedereen is zijn verhaal. "Op de vraag naar de zin van het leven antwoordt iedereen met zijn levensloop." (György Konrád) De mens is een homo fabulans, en "het universum is opgebouwd uit verhalen, niet uit atomen" (Muriel Rukeyser).
Maar meneer Goeroe is niet geïnteresseerd in verhalen. Hij roept de adepten bij zich, die worstelen met enorme levensvragen, en lacht zijn boeddhistisch giecheltje. Ze moeten hun emotie verwelkomen, moeten hun verzet verwelkomen, moeten hun identificatie ermee verwelkomen, en dat dan allemaal, met een groots gebaar … loslaten. Kind kan de was doen. Lach breekt door, lijden is gefixt, en klaar! Volgende!
Ik word er heel cynisch van. Begrijp me goed: ik kan me voorstellen dat het soms werkt. Misschien zou het mij kunnen helpen de nutteloze woede los te laten die af en toe getriggerd wordt. Maar tegelijk geeft zo'n methode een beeld van onze tijd: we hebben geen tijd meer voor de verhalen van mensen. Bovendien heeft de maatschappij last van zulke zeurpieten. Het zou voor de economie lastig zijn als iedereen zich werkelijk ging verdiepen in zijn levensverhaal, en in de levensverhalen van de medemens. Stel je voor zeg: een massa die mondig wordt, die een mening krijgt, die dingen gaat doordenken en doorzien. Moeten we niet hebben. Ze kunnen veel beter mindful in hun tuintje kijken naar het groeien van het gras.
Mijn filosofie-studerende dochter ergerde zich blauw aan de hiaten en non-sequiturs in het betoog van de goeroe. Maar daarmee zat ze fout. Zulke dingen kun je natuurlijk alleen niet-rationeel goed beoordelen. Kritiek is hét bewijs dat je fout zit, en dat je veel beter af zou zijn mét de methode. Alles wat mensen denken werd door de goeroe afgedaan als "just a belief." Maar voor zijn methode geldt dat natuurlijk niet. Dat is de waarheid, en wie dat niet ziet bewijst dat: zou hij het maar proberen, dan zou hij het wel zien.
En nee, ik ben ook niet anti-vaag: ik trek m'n tarotkaart, lees m'n droomboek, zeg m'n affirmaties en neem m'n bloesemdrupjes tegen woede en bitterheid. Maar waar mij gevraagd wordt mijn eigen weten op te geven voor dat van een ander, trek ik de grens. Logisch beredeneren kan ik dat niet, maar daar zit dochterlief nu op!
De Val
Niet vaak heb ik een boek gelezen dat me zo lichamelijk raakte als De Val van Camus. Ik kon maar nauwelijks tien pagina's achter elkaar behappen, dan moest ik over naar Cissy van Marxveldt. Of ik was zo dodelijk vermoeid dat ik in slaap viel met het licht nog aan.
We lezen het boek voor de leesclub. Ooit heb ik wel De Pest gelezen, en herinner me vooral het gevoel dat ik iets belangrijks meemaakte door dat boek te lezen (een goed criterium om te beoordelen of een boek tot de wereldliteratuur behoort).
De Val is een dun, oud boekje, antiquarisch op de kop getikt, het schutblad vol handtekeningen ter ere van een lieve collega die met pensioen ging. Fijn cadeautje!
Het duurde een paar avonden voor ik doorhad wat er aan de hand was. Voor ik de stem herkende. Het verleden ligt dan achter me, het ligt ook in me, en alles wat eraan raakt, raakt me te diep. Hier verwoordde een fictioneel personage wat lange tijd mijn leefwereld was geweest.
Oordelen is makkelijk hoor, achteraf. Maar dit personage ging verder: hij maakte mij medeschuldig. 't En zijn de Joden niet Heer … ik was het zelf. Ik was slachtoffer, ik kon niet anders, toch? Onzin, zegt Clamence in de grauwe Hollandse mist onder de grauwe Hollandse duivenlucht: dat is de manier om jezelf schoon te praten.
Hij gaat verder dan wat ik heb meegemaakt. Want dat was onwetend, onbewust. Hij legt bloot, hij fileert, en poneert het als onontkoombaar voor iedereen. Niemand zal zich schoonwassen in zijn wereld. Als hij schuldig is, is iedereen schuldig. Hij kan niet slechter zijn dan iedereen, dus is hij beter dan iedereen. Even schuldig, weliswaar, maar eerlijker.
Ik haat hem. Ik wil het boek terugbrengen naar het antiquariaat, het omruilen voor een psychologieboek dat onderscheid maakt tussen gijzelaars en terroristen. Dat het Stockholmsyndroom als verontschuldiging aanlevert. Dat mij vrijpleit. Ik zoek wanhopig naar rechtvaardige rechters, maar Clamence heeft ze gestolen.
is liefde een leugen? (sv)
Ik bekijk de uitzending van Ali B. en Lenny Kuhr en zit opeens te huilen als een grote kerel. De uitzending raakt op een vreemde manier aan de schrijfveer van vandaag: Is liefde een leugen?
Het verhaal is lang en voor anderen niet interessant. Muf pubergedoe, zoals de herinneringen die tijdens de top2000 op twitter voorbij komen.
Of niet. Of een levensbepalende gebeurtenis.
Lenny zingt zich de moeder van rapper Keizer, en de rappers trekken de troubadour naar de moderne tijd die mij al voorbij is.
De tekst van de troubadour werd geschreven door de vader van mijn tweede vriendje. Schrijft zij nuchter, een jaartje of 35 later. Hij kwam uit een familie van drie broers en een inwonende neef, en onze verkering opende voor mij een wonderbare wereld van gezelligheid, dat gezin, al die jonge mensen, en altijd muziek in huis, altijd een troubadour-romantiek in een verbouwde boerderij aan een stil laantje waar 's avonds de sterren nog schenen.
Zo'n vrolijk en heerlijk gevoel van ergens bij horen heb ik nooit weer gekend.
Maar ach, tegelijk is het een muffe puberherinnering, gekoppeld aan Nights in White Satin. Waar ik zwijmelde, verveelde hij zich alweer. Het wordt je meegedeeld zoals dat gaat tussen pubers. Op school. Het is over, het is uit.
Misschien heb ik het daarom wel zolang volgehouden, daarna. Om die pijn tenminste nooit weer te hoeven voelen.
Liefde is een leugen. Misschien word ik ooit nog eens van het tegendeel overtuigd. Tot die tijd moet ik soms huilen, bij de troubadour of bij andere liedjes.
En nu maar weer moedig voorwaarts, het is januari.
Het jy geweet?
Wanneer jy ‘n romanse lees, veroorsaak dit ‘n chemiese reaksie in jou brein wat jou goed laat voel.
Dit verlig stres op ‘n natuurlike manier.
Jy ervaar ‘n gevoel van emosionele versorging omdat die held die heldin se diepste behoeftes verstaan.
Lesers voel dat dit hulle insig in hulle eie verhoudingsprobleme gee.
Dit dra by tot vroue se bemagtigingsproses omdat die heldin ‘n vrou in eie reg is.
Die jongste lesers is tieners en die oudstes is in hul 90′s.
Die romanseleser is die mees belese leser in die wereld. Hulle is sterk, intelligente en kreatiewe vroue wat presies weet wat hulle wil hê.
Sielkundiges stem saam dat die romanseleser warm, vriendelik en sensueel is.
Daar is omtrent twee persent mans wat romanses lees – op olietenkskepe, in kampongs of in die tronk. Die res lees dit omdat hulle graag wil weet hoe vroue voel en dink. Slim mans!
