Geschrokken vroeg een lezer die genoten had van Haar Naam was Sarah, en toen mijn recensie onder ogen kreeg: maar ben ik dan een boeketreeksmeisje? Of ben jij nu zo'n muziekcriticus die geen mooie melodie meer ontwaren kan?
Ik antwoordde:
In elk geval ben ik nix te goed voor boeketreeksjes, zo heb ik laatst de Daelheymsaga van Leni Saris weer eens uit de biep gehaald en gesnift en gesnotterd, en ik ben ook dol op de boeken van Nora Roberts (romantiese turven met gouden letters op de kaft). Waar ik vooral op afknap, zijn schrijvers met onterechte pretenties, en die zich verkneukelen terwijl ze een lange neus maken naar het trouwe lezerspubliek. Dat zijn allemaal goede mensen die uit het boek halen wat er wél goed aan is, en de verpakking voor lief nemen. Ik had dat bv ook heel sterk toen met Geert Kimpen en zijn Geheime Newton, een allerbelabberdst geschreven boek, dat door de reiki-mutsen als bijbel werd beschouwd en hij als profeet. En nu dit boek: ook jij herinnert je toch voornamelijk die verschrikking in dat Vélodrome? (Ongeveer hetzelfde als hier in de Hollandse Schouwburg.) Omdat jij een goed mens bent.
Ik ben (geloof ik, hoop ik) ook wel een goed mens, maar tegelijk een kritische lezer. Ik kan van boeken genieten omdat ze vakkundig geschreven verstrooiing bieden (zelfs boeketreeksjes zijn verbazend goed geschreven), ik kan van literatuur genieten omdat het adembenemend mooi geschreven is en me qua inhoud verrijkt, ik geniet op dit moment van "Het vergeten zo lang" van Pauline Slot, zo knap hoe zij zich heeft ingeleefd in die vrouw en in de omgeving, kortom, ik kan wel degelijk zonder het rode potlood genieten! Maar waar ik allergisch voor ben, is voor pretenties, voor onechtheid, voor iets wat zich met welbewust effectbejag presenteert als Hoogstaand, terwijl het dat niet is. Alles wat met welbewust commerciële oogmerken is geschreven, maar zich verschuilt achter mooie woorden als Spiritualiteit, Waarheidsvinding, Holocaust.
Nog iets over de naam van Sarah
Ver voor Adam
Prachtig gedicht van Marjolein van Heemstra, voer voor de Vrouwenschrijfcursus Heldinne's Reis!
Ver voor Adam
Niet van de tuinman stam ik af
met zijn angst voor appels en vrouwen
stoffige blozer met oneven ribben
uit gruis en door de neus geboren –
Niet van een man die schuld in bomen plant
zich slecht verschuilt in avondwind
op verlaten benen engelen achterna-
struikelt in een distelveld –
Nee, niet van een mens
dat voorbeeld aan de raven neem
uit de aarde zondes ploegt
in spiegelgladde zomers bidt om regen –
Ik stam af van de pre-Adamieten
die hoog en ver voorbij het paradijs
allang in leren tenten woonden met God
onderhandelden over goud en thee.
Marjolijn van Heemstra
Heerenkamer?
er was een man bij 't schrijfcafé
hij zat mee aan maar deed niet mee
was het hem te intiem, te min?
hij was zelf van een andere zin
van woorden die de vloer aanvegen
die geen spaan en alle hoeken
politici en politiek
voor hem geen huisvrouwenlyriek
die schrijven op één lijn wil stellen
met zilverpoetsen of verstellen
met sleutels van hartkamersloten
of simpelweg met onverdroten
doorgaan waar de slagboom heerst
hij nam geen deel hij nam zijn weg
geen risico om te verdwalen
of de waarheid te hertalen
alweer geen man bij 't schrijfcafé
handwerk (2)
Ik heb weer een tafeltje gemaakt. Er is weinig schrijflust, zelfs het dagboek blijft ongeopend, er is lente, fietslust, Fernweh, en handwerk.
interview
Leuk interview met Ingrid Barmentloo en mijzelf over het 1-jarig bestaan van het Heerenveense Schrijfcafé.
Kom ook!
“Haar naam was Sarah” door Tatiana de Rosnay
Ik lees een recensie van het boek "Nooit verleden tijd" van Lex Lesgever, en opeens wordt me duidelijk waarom ik met zo'n ongemakkelijk gevoel "Haar naam was Sarah" van Tatiana de Rosnay dichtsloeg, toen ik het uit had, gisteravond.
Het boek is een aanfluiting, een gotspe!
De auteur ontvangt de lauweren en royalties van een bestseller alleen door wat er gebeurde met een joods meisje in Parijs in 1942. Een verschrikkelijk verhaal, dat staat buiten kijf. En iedereen die me het boek aanraadde, noemde ook díe gebeurtenis.
Maar gáát het boek daar ook over? Nee, in feite niet. Het gaat over Julia Jarmond, een Amerikaanse expat (zodra een buitenlandse arbeider een expat heet, zit het met de luxe omgeving wel snor). Zij is getrouwd in een sjieke Franse familie, en schrijft voor een Amerikaans society-blaadje in Parijs. Zij is de ik-vertelster, zogenaamd journaliste, zij gaat het geheim van Sarah ontrafelen en openbaren, en zíj is zielig omdat haar gebronsde man vreemdgaat en geen nieuwe baby wil.
Kortom, dat waar het boek om zou móeten draaien, beleven we van een afstand via het bewustzijn van een onnozele juffrouw.
Daarbij is de schrijfstijl erbarmelijk. Ik las het boek per ongeluk in vertaling (omdat ik dacht dat het een Frans boek was), en ergerde me kapot aan alle niet-noodzakelijke mededelingen en overbodige woorden. Kind in concentratiekamp ziet moeder. "Haar gezicht zag er bleek en ongezond uit." Ja, duh! Julia gaat met nazi-slachtoffer naar plaats des onheils. "Ik kon zien dat het hem raakte." Ja, duh!
En nadat dan alle geheimen aan álle personages (veel en veel te veel) zijn duidelijk gemaakt – waarbij het NB Julia's belangrijkste oogmerk was om haar schoonfamilie, die in de oorlog een appartement van Joden had ingepikt, van alle blaam te zuiveren - krijgen we nog een fijne epiloog. Julia is inmiddels gescheiden, woont in sjiek New Yorks appartement (ja, voor een kwartje geboren, dan heb je dat), heeft baby Sarah genoemd (achgossie), en in twee jaar tijd diverse vrijers versleten. Tenslotte ontmoet ze de zoon van Sarah, en laat dat nu de ware zijn! Hè, wat een geluk dat Sarah het zo errug had in de oorlog.
Een boeketreeksje dat op doortrapte wijze inspeelt op de gevoelens van mensen: als het over de Holocaust gaat, zijn boek en auteur boven alle verdenking verheven. Ik vind dat schandalig. Ik ga morgen dat boek van Lex Lesgever kopen.
vroeger gewoond
ik ben al lang alleen
gelukkig in mijn huis
als ik op een avond
als oranje mannetje
over google maps loop
door de straten
van de wereld waar
ooit
ons huis was,
niet alleen,
niet gelukkig,
maar wel liggen daar jaren,
ommuurd door ons huis
waar nu anderen
alleen
samen
gelukkig
ongelukkig zijn
en even doet het verbazend pijn
niet meer daar
te zijn
Tiidleas eilân
en ook dit prachtige Friese lied
You are the new day
dit zingen wij met ons koor Zij Aan Zij. Moohooi!
En hier staat waar de inspiratie voor het lied vandaan kwam.
als je een boek bent …
... hoe ziet dat boek er dan uit?
Ik ben een mooi, groot dagboek met een leeslint. Het begin is in kinderlijke letters geschreven, en er staan foto's in, zwart-witfoto's met een kartelrandje, met pappa's en mamma's en opa's en oma's en pakes en beppes die allemaal glimlachend naar me kijken. Ikzelf kijk wel eens bang, bang voor water, bang voor vuur, bang voor vreemde kinderen. Op de foto's kun je niet zien hoe ik van binnen ben, en aan het handschrift ook niet, ik ben lief, braaf en goed opgevoed. Opstandig en brutaal leer ik niet worden, daarvoor leer ik de woorden niet en de gebaren niet.
Verderop wordt het handschrift slordiger, ik word verliefd en geef de verantwoordelijkheid voor mijn geluk uit handen. Als ik een brief aan mijn jongere zelf tussen de bladzijden moest doen, zou daarin staan:
trots zijn op je talenten is goed! Luister naar je talenten: wat vanzelf gaat is belangrijk en hoort bij je!
Terwijl ik leerde dat alles wat vanzelf ging de moeite niet waard was. Je mocht je sowieso op niets laten voorstaan.
Wat je graag wilde, goed kon, was niet belangrijk. Belangrijk was goed zijn, eerlijk, betrouwbaar. En vooral: het belang van de ander boven dat van jezelf stellen. Zo leren liefhebben: verliefde dromen waarin de ander jou redde van je eenzame, onbeduidende bestaan.
De aantekeningen in het dagboek worden onbeduidend. Er wordt gewerkt, gereisd, gestudeerd, voor introspectie is geen tijd en geen reden. Deze bladzijden zijn geschreven met dun potlood, en er zitten officiële papieren ingeplakt die getuigenis afleggen van gebeurtenissen: diploma's, salarisstrookjes, verhuisberichten, vakantiefoto's.
Soms zijn er gebeurtenissen die kleurige inkt verdienen: huwelijken, geboortes. Er is vreugde. Zwartgekleurde bladzijden zitten aan elkaar geplakt. Het verschil wordt steeds groter: 1 kleurige bladzij, 10 zwarte, 13 zwarte, en dan opeens is er een bladzij met een gat erin, een brandgat met geschroeide randen.
De bladzijden erna zijn dun als vloeipapier, beschreven met onzichtbare inkt.
Heel, heel langzaam wordt het papier van betere kwaliteit, en het geschrevene duidelijk en kleurig. En tegelijk lijkt het handschrift op dat van het jonge kind. Opnieuw, helemaal opnieuw leren schrijven en leven.
