literaire non-fictie

'Heb je Sonny Boy gelezen?'
'Nee, waargebeurde verhalen trekken me niet.'
'Het is aangrijpend! Tranen met tuiten, leen het maar.'
Ik lees Sonny Boy. Ach God, denk ik. Wat vreselijk. Wat zielig. Ik blader naar het fotokatern. Ik lees door, ik wil weten hoe het afloopt. Ik heb het nog niet eens uit, als ik besef dat het niet waar is, wat ik zei. Dat dit verhaal waargebeurd is, verleent het juist extra dramatiek. Het is de vórm, die me tegenstaat.
Literaire non-fictie is navertellen. Het doet me denken aan documentaires over oorlogsgebieden of hongersnood. Dan vraag ik me altijd af hoe iemand een huilend kind kan filmen in plaats van het weg te dragen van de verschrikkingen. Van die journalist leg ik mezelf uit, dat zijn filmbeelden meer bewerkstelligen dan het redden van één kindje. Maar van de naverteller van een drama kan ik me de beweegredenen niet voorstellen.
De heer Nods was blij met het boek, omdat hij daarmee zijn ouders terugkreeg. Maar hij is de enige op de hele wereld die het met die insteek leest. Ik ervoer het als een belediging voor het verhaal. Als je zo'n dramatische geschiedenis onder de aandacht wilt brengen, moet je het dan niet in zijn best mogelijke vorm brengen? In de vorm waarmee je werkelijk laat zien, voelen, horen, ruiken, proeven wat er gebeurde?
Dit geldt niet voor alle literaire non-fictie. De geschiedenis van Jorwerd gaat over een maatschappelijk verschijnsel, dat in fictie niet per se beter tot z'n recht komt. Maar een zo persoonlijk drama, over zulke bijzondere mensen, verdient meer dan een verslaggever met een camera. Dat verdient een romancier die zich inleeft, en recht doet aan het verhaal dat deze mensen de wereld nalieten. Zoals Japin dat deed, in De Zwarte Met Het Witte Hart. Zoals Palmen dat deed, in I.M. Fictie als eerbetoon.

(oude Trouw-column)

Dit bericht is geplaatst in recensies met de tags , , . Bookmark de permalink.

1 Reactie op literaire non-fictie

  1. Annemiek Verhoef schreef:

    Mijn eerste literaire non-fictieboek was Sonny Boy, en ik was meteen verkocht. Ik vond het juist een bewijs van literair meesterschap dat Annejet van der Zeil zonder franje (anders gezegd: zich beperkend tot de kale feiten) erin slaagt de lezer mee te laten leven en een scala aan emoties weet op te roepen.
    Jammer, dat je er niet van kunt genieten. Je mist echt wat 😉

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *