Ik hoorde Anna Enquist bij Buitenhof zeggen – naar aanleiding van haar nieuwe boek - dat ouder worden zo verschrikkelijk is omdat je geen toekomstperspectief meer hebt.
Ik dacht meteen bij mezelf – veel dingen
a) mens, je bent tachtig, wees blij dat je dat in goede gezondheid bereikt
b) voor jonge mensen is het erg om geen toekomstperspectief te hebben, om chronisch of zelfs terminaal ziek te zijn en te weten dat je alle "normale" dingen aan je voorbij moet laten gaan
c) ik heb ook geen toekomstperspectief, of tenminste niet in de zin van Oh hoi, zullen we volgend jaar naar Vancouver Island? Naar Istanbul? Of een andere bestemming die ik nu nooit meer zal zien. Maar maakt dat per definitie ongelukkig? Zelfs als je misschien de zeventig niet eens zult halen?
Mijn toekomstperspectief gaat meestal over de volgende dag: het ontbijt met fruit waar ik me op verheug, de verse gelliprints die ik uit de pletter ga halen, een leuk knutselcadeautje dat bezorgd gaat worden …
Enquist vond het ook zo verschrikkelijk dat er zoveel mensen wegvallen als je oud wordt. Nou, laat me je vertellen dat ze ook allemaal wegvallen als je doodziek wordt. Een paar ontzettende lieverds niet te na gesproken.
Oja en dat je niet meer meetelt, dat je als oudere gediscrimineerd wordt. Is waar, ontegenzeggelijk. Maar het geeft ook een prettig gevoel van onthechting, ik doe niet meer mee en kan doen wat ik fijn en belangrijk vind, ik kan mijn wijsheid (?) de wereld inslingeren zonder me nog druk te maken over wie het met me eens gaat zijn of wie niet.
Dus nee, ik ga haar boek niet lezen. Ik ga verder met #the100dayproject, met gelliprints, met geheimschrift, met dingen maken en inspirerende dingen lezen, luisteren, kijken, met dankbaar zijn voor de mensen die nog wél mijn leven verrijken, en niet in de laatste plaats voor mijn lieve leuke beastie.
Jouw instelling is een stuk gezonder dan die van Enquist! Van al die negativiteit word je echt niet gelukkiger. Jij weet hoe je moet genieten.
Wat ik fijn vind aan ouder worden is dat ik me veel minder aantrek van de mening en het oordeel van anderen. Natuurlijk zijn er ook vervelende aspecten, maar ik zou absoluut niet jong willen zijn in deze tijd.
dat ben ik helemaal met je eens
Ik lees haar boek ook niet. Ik leef en dat doe ik zo goed en zinvol mogelijk. Hoe korter je toekomst is, hoe rijker je verleden. Ik koester de herinneringen. En als het voor mij vandaag ophoudt, dan kan ik met volle overtuiging zeggen dat ik een prachtig en zinvol leven heb geleefd. Nergens spijt van gehad. Uitdagingen ten volle aangegaan. Niets uit de weg gegaan.
Ik lees jouw woorden, Hella, en heb herkenning. Ik kies nu alleen nog maar voor ‘pluk de dag’-dingen. En mensen komen en gaan. Of ze nu uit hun tijd vallen of uit mijn leven glijden, ik dank iedereen die meegeholpen heeft mijn leven kleur te geven. Al was het met vallen en opstaan.
Zo is het. Het enige wat ik erg vind is dat ik niet meer zal meemaken van kindeke's leven.
Even een anekdote om op te vrolijken: toen Arnon Grunberg nog een angry young man was schreef hij een keer over Anna: Patiënte denkt dat ze psychiater is.
Kijk, daar knapt een mens van op, dankjewel Adriaan 🙂
ik ben er nu pas aan toegekomen je blog te lezen. en wat fijn om zo' medestaander te lezen.. je mag dan jonger zijn dan ik naar als ik je lees dan voelen we hetzelfde. Ik ben 81 en met alle makke die er ook is en waardoor ik al nijn derde levensjaar niet had kunnen halen en later nogmaals er nuet meer had kunnen zijn, ben ik er nog steeds en misschien ook niet zo lang meer. maar ik nen zo dankkbaar en blijj dat ik er ben. Iedere dag die ons weer de gelegenheid geeft om zulke fijne en leuke dingen te doen en te delen met mensen die me luef zijn . Dank je wel lieve Hella voor al het moois waar je mij ook steeds weer mee verrast.
en mensen die het zo moeilijk hebben als Enquist. ach wat zou het fijn zijn als ze een tikkeltje van onze blijdschap mee zouden kunnen krijgen. ik word daar nuet armer van , ik zou er alleen maar rijker en nog blijer van worden.
dat is een mooie gedachte Elly, zo had ik het nog niet bekeken
Ik zie Enquist altijd rokend voor me. Zo lelijk.
Sorry, maar ik heb dit blog totaal gemist. Kwam ook omdat ik op mijn bijna 77e nog met verrijkende zaken buiten de deur bezig was. Ik heb Enquist niet gezien, maar er wel over gelezen, hoe zij in het leven staat. Eigenlijk heel verdrietig dat je op je 80e zo tegen je leven aankijkt. Er lijkt geen sprankje lol meer in te zitten. Jammer hoor want er valt nog veel te genieten als je het wilt zien. Daarbij hoef je heus niet de Mount Everest te beklimmen. Als ik de reacties op je stuk lees heb ik daar meer ontzag voor dan voor een zure klaagzang, want zo voelt het toch. Je zou van een therapeute anders verwachten, maar ach ook die is niets menselijks vreemd.
Nog even over kindeke, ik begrijp wat je zegt, maar jij merkt dat dan niet meer. Kindeke wel, die zal nog fases doormaken en concluderen dat het jammer is dat haar moeder dat niet meer meemaakt. Dapper voorwaarts Hella, met wat jij als prettig ervaart. Daar draait het om.
zo is het!